Ngày 4/2, PV Báo Xây dựng có mặt trên tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai, từ Km 123+080 đến Km 244+155. Trên tuyến đường, xe cộ lưu thông bình thường, công trường mở rộng tuyến đang được các nhà thầu gấp rút thi công.
Clip: Hiện trường cao tốc giữa công trường đang mở
Tại nhiều vị trí, rào tôn công trường được lắp đặt sát dải phân cách, tách biệt rõ ràng với làn xe đang lưu thông. Phía trước các điểm thi công, biển báo hạn chế tốc độ được bố trí từ xa, giảm dần từ 80km/h xuống 60km/h, có nơi chỉ còn 40km/h.
Các biển cảnh báo "đường đang thi công", "chú ý công trường phía trước", "đi chậm" được lặp lại nhiều lần, tạo thành hệ thống cảnh báo liên hoàn.
Dọc tuyến, đặc biệt tại các đoạn cong, tầm nhìn hạn chế, đèn cảnh báo đã được lắp , dải phản quang được tăng cường để lái xe dễ nhận diện vào ban đêm hoặc khi thời tiết xấu.
Tại các điểm ra vào công trường, nhân công cảnh giới túc trực thường xuyên, phối hợp điều tiết phương tiện, hạn chế xung đột giữa xe thi công và xe lưu thông tốc độ cao.
Hệ thống hàng rào và biển báo, đèn quay đảm bảo ATGT đang triển khai khẩn trương phải xong toàn tuyến trước ngày 20/2/2026.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, khi lưu lượng phương tiện lớn, đặc biệt là xe tải nặng, chỉ cần một lái xe chủ quan hoặc không tuân thủ tốc độ, nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Đây cũng là áp lực thường trực với các đơn vị thi công và quản lý tuyến.
Trao đổi với PV, anh Nguyễn Công Tân, chuyên viên Ban Quản lý dự án đường cao tốc phía Bắc thuộc Tổng công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam, cho biết, gói thầu XL1 có chiều dài 67km, hiện đã triển khai thi công trên toàn tuyến. Đây là gói thầu có tính chất đặc thù khi vừa khai thác, vừa vận hành, vừa thi công, đòi hỏi yêu cầu rất cao về tổ chức giao thông.
"Trên tuyến có 25 cầu lớn, mỗi cầu đều phải bố trí 2 điểm ra vào phục vụ thi công, tương đương khoảng 50 điểm mở. Trước mắt, chúng tôi ưu tiên hoàn thiện 25 điểm đang hoạt động, các điểm còn lại sẽ tiếp tục lắp đặt đồng bộ trong thời gian tới", anh Tân thông tin.
Khi an toàn là "ranh giới"
Theo Ban QLDA, đến thời điểm hiện tại, hệ thống hàng rào, biển báo, cọc tiêu, đèn cảnh báo đã đạt khoảng 75% khối lượng, tập trung tại các vị trí thi công chính. Dự kiến trước ngày 20/2, toàn bộ hệ thống an toàn giao thông trên 67km sẽ hoàn thành.
"Sau mốc thời gian này sẽ là cao điểm lễ hội đầu năm, lưu lượng phương tiện tăng rất cao. Việc hoàn thiện đồng bộ hệ thống ATGT là yêu cầu bắt buộc", anh Tân nhấn mạnh.
Không chỉ lắp đặt, Ban điều hành còn lập nhóm rà soát tiến độ hằng ngày, cập nhật cụ thể từng mét hàng rào, từng vị trí biển báo để đôn đốc các nhà thầu.
Trên gói thầu hiện có 4 nhà thầu chính gồm Licogi, Sông Đà 10, Việt Hoa và Hòa Hiệp, cùng lực lượng bảo đảm ATGT là đơn vị vận hành đường bộ chuyên nghiệp, được tập huấn bài bản.
Dự án bước vào thi công đại trà, nếu cần khối lượng lớn trong thời gian ngắn thì với các mỏ vật liệu công suất hiện nay, chắc chắn sẽ không đảm bảo nguy cơ chậm tiến độ đang hiện hữu.
Theo Ban QLDA, phương án xử lý khi xảy ra sự cố đã được xây dựng chi tiết. Lực lượng chuyên trách túc trực 24/24h, sẵn sàng phối hợp với CSGT và đơn vị quản lý đường bộ để giải tỏa hiện trường nhanh nhất, hạn chế ùn tắc kéo dài.
Thực tế sau 2 tháng thi công cũng ghi nhận những thời điểm mưa lớn khiến bùn đất, vật liệu rơi vãi ra mặt đường, tiềm ẩn nguy cơ trơn trượt. Ngay sau đó, các nhà thầu đã bố trí xe rửa đường, vệ sinh mặt đường trong ngày, khắc phục triệt để trước khi lưu lượng xe tăng cao.
Ở góc độ nhà thầu trực tiếp thi công, anh Trần Ngọc Dương, Chỉ huy trưởng Nhà thầu Công ty cổ phần Xây dựng và Thương Mại Việt Hoa, Giám đốc Ban điều hành gói thầu XL1 cho biết, đơn vị đang thi công đoạn Km142 - Km152, dài khoảng 10km, với 4 điểm ra vào công trường, tất cả đều có người cảnh giới.
"Chúng tôi quán triệt rất rõ, an toàn giao thông phải đặt lên hàng đầu. Nếu để xảy ra sự cố, chính nhà thầu là người chịu thiệt hại đầu tiên, từ con người, thiết bị cho đến tiến độ và uy tín", anh Dương chia sẻ.
Theo anh Dương, ngoài việc tuân thủ nghiêm các quy định về ATGT, nhà thầu còn thường xuyên nhắc nhở công nhân, lái xe thi công tuyệt đối không chủ quan, nhất là khi ra vào cao tốc nơi tốc độ phương tiện chênh lệch rất lớn.
Chỉ huy đội CSGT đường bộ cao tốc số 1, Cục CSGT, Bộ Công an cho biết: "Để đảm bảo ATGT tại các khu vực thi công trên tuyến thường xuyên chủ động kiểm tra việc chấp hành ATGT trong quá trình thi công cơ bản các đơn vị thi công đã chấp hành tốt công tác đảm bảo ATGT.
Đội CSGT đường bộ số 1 đã làm việc với Khu quản lý đường bộ 1, văn phòng quản lý đường bộ 1.2 Tổng công ty Đường cao tốc Việt Nam yêu cầu các đơn vị thi công phải nghiêm chỉnh chấp hành và đảm bảo an toàn tuyệt đối về công tác đảm bảo ATGT".
"Nút thắt" vật liệu và áp lực tiến độ
Bên cạnh câu chuyện an toàn, một khó khăn lớn khác được các nhà thầu thẳng thắn nêu ra là nguồn vật liệu. Theo đại diện các đơn vị, nhiều mỏ vật liệu trên địa bàn chỉ được cấp công suất nhỏ, trong khi nhu cầu của dự án lên tới hàng triệu mét khối.
"Vật liệu không phải không có, nhưng nhiều mỏ chỉ bán nhỏ lẻ cho dân. Trong khi nhà thầu bắt buộc phải sử dụng vật liệu có nguồn gốc, chứng từ đầy đủ", một đại diện nhà thầu nói.
Việc nâng công suất mỏ hay cấp phép mới lại không thể làm nhanh, bởi liên quan đến nổ mìn, thiết bị, thiết kế khai thác, thường mất từ 6-8 tháng.
Trước thực tế này, Ban QLDA cho biết đang kiến nghị các bộ, ngành và địa phương xem xét cơ chế đặc thù, cho phép nâng công suất mỏ để đáp ứng tiến độ dự án.
Cao tốc Nội Bài - Lào Cai không chỉ là tuyến giao thông huyết mạch nối vùng Tây Bắc với Thủ đô, mà còn là "mạch máu" vận tải hàng hóa, du lịch.
Việc mở rộng, nâng cấp tuyến là yêu cầu tất yếu, song bài toán an toàn trong điều kiện vừa thi công vừa khai thác vẫn là thách thức lớn.
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Ngọc Hải, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Bắc thuộc Tổng công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam, cho biết: "Hiện nay, nguồn vật liệu trên địa bàn đang rất căng, nhất là các vật liệu phục vụ hạng mục bê tông nhựa.
Không phải mỏ nào cũng đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật. Khi dự án bước vào thi công đại trà, nếu cần khối lượng lớn trong thời gian ngắn thì với công suất hiện nay, chắc chắn sẽ không đảm bảo. Rất cần địa phương cần có cơ chế cấp mỏ "khẩn cấp" để đảm bảo tiến độ dự án.
Theo ông Hải, thời điểm này các nhà thầu mới tập trung thi công nền, móng và chuẩn bị thiết kế thành phần bê tông nhựa nên áp lực vật liệu đã bộc lộ rõ. Nhưng khi toàn tuyến đồng loạt tăng tốc, nhu cầu đá, cát sẽ tăng đột biến và nguy cơ thiếu hụt là khó tránh khỏi.
Dự án mở rộng đoạn Yên Bái - Lào Cai thuộc tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai gồm việc mở rộng đoạn tuyến từ Km 123+080 đến Km 244+155 với tổng chiều dài 121,33km; riêng hạng mục hệ thống giao thông thông minh (ITS) sẽ triển khai trên toàn tuyến.
Dự án sẽ mở rộng phần đường từ 2 làn xe lên 4 làn xe, bề rộng mặt đường 24m; bổ sung dải phân cách giữa đồng bộ với các đoạn đã mở rộng trong giai đoạn 1; kéo dài cống chui dân sinh để phù hợp quy mô đường cao tốc 4 làn xe.
Phần cầu thuộc đoạn cao tốc Yên Bái - Lào Cai sẽ được xây dựng thêm một đơn nguyên cầu mới bên trái tuyến, đồng bộ với cầu hiện hữu. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng thêm 1 hầm mới dài khoảng 530m, quy mô 3 làn xe, nhằm đáp ứng điều chỉnh quy hoạch lên 6 làn xe trên toàn tuyến.
Tổng mức đầu tư dự án là gần 7.700 tỷ đồng, trong đó 3.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước; gần 940 tỷ đồng vốn tự có của VEC (bao gồm lãi vay trong thời gian xây dựng); còn lại là vốn VEC huy động thêm. Dự án được khởi công 1/10/2025, theo kế hoạch, công trình cơ bản hoàn thành trong năm 2026.