Cặp huynh đệ kinh điển nhất tiểu thuyết Kim Dung

2 giờ trướcBài gốc

Năm 2018, sự ra đi của Kim Dung khiến hàng triệu độc giả và khán giả châu Á bàng hoàng, như đánh mất một phần ký ức thanh xuân. Ông không chỉ là đại sư võ hiệp mà còn là người kiến tạo nên những biểu tượng điện ảnh sống mãi với thời gian. Trong số đó, mối kết nghĩa giữa Kiều Phong và Đoàn Dự trong Thiên Long Bát Bộ được xem là một trong những tình huynh đệ kinh điển nhất lịch sử văn học và phim truyền hình Hoa ngữ.

Nhà văn Kim Dung, người kiến tạo thế giới võ hiệp bất tử trên màn ảnh Hoa ngữ

Điều đặc biệt nằm ở chỗ, nếu đối chiếu với sử liệu như Liêu sử và Tống sử, hai nhân vật có nguyên mẫu lịch sử hoàn toàn không có khả năng gặp nhau. Theo ghi chép, Tiêu Phong (tức Kiều Phong) sinh khoảng năm 1030 và mất vào khoảng năm 1065. Trong khi đó, Đoàn Chính Nghiêm, nguyên mẫu của Đoàn Dự, lại sinh năm 1083 và qua đời năm 1176. Khi Kiều Phong rời khỏi cõi đời, Đoàn Dự thậm chí còn chưa chào đời. Khoảng cách gần hai thập kỷ ấy khiến mọi cuộc gặp gỡ giữa họ trong thực tế là điều bất khả.

Kiều Phong, biểu tượng anh hùng bi tráng của Thiên Long Bát Bộ

Thế nhưng trên trang sách và đặc biệt qua ngôn ngữ điện ảnh, Kim Dung đã làm nên điều lịch sử không thể. Ông đặt hai con người thuộc hai thời đại khác nhau vào cùng một không gian tự sự, để họ kết nghĩa kim lan, cùng trải qua những bi kịch, hiểu lầm và khát vọng vượt lên thân phận. Chính sự sắp đặt đầy dụng ý ấy đã tạo nên chiều sâu cảm xúc hiếm thấy, khiến tình huynh đệ của họ vượt khỏi giới hạn của thời gian.

Trên màn ảnh, Kiều Phong luôn hiện lên với khí chất bi tráng. Các tài tử như Huỳnh Nhật Hoa hay Hồ Quân từng khắc họa một bang chủ Cái Bang oai phong, nghĩa khí ngút trời nhưng mang số phận cô độc. Xuất thân bí ẩn, bị đẩy vào vòng xoáy tranh chấp giữa Đại Liêu và Đại Tống, Kiều Phong là hiện thân của bi kịch thân phận và lòng trung nghĩa. Cảnh nhân vật tự kết liễu đời mình ngoài Nhạn Môn Quan đã trở thành một trong những phân đoạn ám ảnh nhất lịch sử phim truyền hình võ hiệp.

Đoàn Dự, chàng thế tử si tình, đại diện cho sự nhân hậu và bao dung

Trái ngược với sự hùng tráng và u uất của Kiều Phong, Đoàn Dự lại mang màu sắc lãng tử, nho nhã. Các phiên bản do Trần Hạo Dân hay Lâm Chí Dĩnh thể hiện đều toát lên vẻ thư sinh phong lưu, si tình nhưng thuần hậu. Đoàn Dự vốn là thế tử Đại Lý, không thích võ công nhưng lại vô tình lĩnh hội những tuyệt kỹ như Lăng Ba Vi Bộ hay Lục Mạch Thần Kiếm. Hành trình trưởng thành của anh không chỉ là câu chuyện võ học mà còn là hành trình nhận thức về trách nhiệm và thân phận.

Nếu nhìn lại lịch sử, Tiêu Phong ngoài đời được ghi nhận mất sớm vì bệnh tật. Còn Đoàn Chính Nghiêm lại có một cuộc đời dài và nhiều biến động. Ông trị vì Đại Lý trong thời gian dài, nhưng về sau bị quyền thần thao túng, dần bị gạt khỏi thực quyền. Cuối đời, ông lựa chọn xuất gia giống như cha mình là Đoàn Chính Thuần, nhường ngôi cho con trai Đoàn Chính Hưng. Ông sống tới 93 tuổi, trở thành vị hoàng đế có tuổi thọ cao nhất trong lịch sử Đại Lý.

Cảnh chia tay định mệnh của Kiều Phong, phân đoạn bi tráng ám ảnh nhiều thế hệ khán giả

Chính sự tương phản ấy càng làm nổi bật dụng ý nghệ thuật của Kim Dung. Một người chết trẻ trong bi tráng, một người sống thọ nhưng trải qua cô độc quyền lực. Trong tiểu thuyết và phim ảnh, việc họ trở thành huynh đệ kết nghĩa không chỉ là chi tiết giàu kịch tính, mà còn là cách nhà văn tạo ra một "liên minh cảm xúc" giữa hai số phận khác biệt. Kiều Phong đại diện cho lý tưởng anh hùng thuần túy, còn Đoàn Dự đại diện cho sự nhân hậu và bao dung. Khi đứng cạnh nhau, họ bổ sung cho nhau, làm trọn vẹn hơn bức tranh võ lâm.

Không ít nhà phê bình cho rằng, thành công của mối quan hệ này trên màn ảnh nằm ở cách các đạo diễn khai thác chất điện ảnh trong tình huynh đệ. Những cảnh uống rượu, đối ẩm giữa gió tuyết, những lần kề vai sát cánh chống lại quần hùng đã trở thành biểu tượng thị giác quen thuộc. Âm nhạc bi tráng, ánh sáng lạnh và nhịp dựng chậm càng tôn lên sự thiêng liêng của lời thề kết nghĩa.

Tình huynh đệ vượt thời gian, giá trị làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm

Ở bình diện điện ảnh và truyền hình, Kiều Phong và Đoàn Dự đã vượt khỏi khuôn khổ nguyên mẫu lịch sử để trở thành hai hình tượng sống động trong tâm trí nhiều thế hệ khán giả. Dù lịch sử chứng minh họ chưa từng chung một thời đại, Kim Dung vẫn khiến họ trở thành anh em tri kỷ trong thế giới võ hiệp. Chính sự "sai lệch" có chủ ý ấy lại tạo nên một trong những cặp huynh đệ kinh điển nhất văn học và màn ảnh Hoa ngữ, nơi cảm xúc con người được đặt cao hơn giới hạn của thời gian.

Ngọc Hân

Nguồn SaoStar : https://www.saostar.vn/dien-anh/cap-huynh-de-kinh-dien-nhat-tieu-thuyet-kim-dung-202602252345347931.html