Cắt giảm điều kiện kinh doanh lĩnh vực Thừa hành viên: Bước chuyển trong xã hội hóa thi hành án dân sự

3 giờ trướcBài gốc

Trong số các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp, Thừa hành viên là 1 trong 3 lĩnh vực được cắt giảm điều kiện kinh doanh. Ảnh: VGP/DA

Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, thực hiện chủ trương cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và phát triển kinh tế tư nhân, ngày 18/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Nghị quyết bãi bỏ, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 11 bộ, ngành nhằm giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và đẩy mạnh phân cấp quản lý cho địa phương.

Trong số các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp, Thừa hành viên là 1 trong 3 lĩnh vực được cắt giảm điều kiện kinh doanh. Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, đây là thay đổi có ý nghĩa lớn đối với tổ chức và hoạt động của văn phòng thi hành án dân sự cũng như hoạt động hành nghề Thừa hành viên trong thời gian tới.

Gỡ bỏ rào cản gia nhập thị trường trong lĩnh vực Thừa hành viên

Trước đây, hoạt động Thừa phát lại (nay là Thừa hành viên) được quản lý theo mô hình ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo quy định tại Nghị định số 08/2020/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động Thừa phát lại và sau đó được luật hóa tại Luật Thi hành án dân sự năm 2025, việc thành lập văn phòng thi hành án dân sự phải đáp ứng nhiều điều kiện liên quan đến chủ thể thành lập, tổ chức bộ máy, người đứng đầu và trình tự, thủ tục thành lập.

Tuy nhiên, để thực hiện chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh, Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP đã quy định không thực hiện một số nội dung tại khoản 3 Điều 26 Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15. Trong đó có các quy định liên quan đến mô hình thành lập văn phòng, điều kiện đối với Trưởng văn phòng thi hành án dân sự, yêu cầu về thời gian hành nghề của Thừa hành viên, trách nhiệm điều hành và một số điều kiện khác trước đây được xem là bắt buộc.

Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, với những thay đổi này, lĩnh vực Thừa hành viên hiện không còn thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Nhiều quy định về điều kiện thành lập văn phòng thi hành án dân sự đã được bãi bỏ, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này.

Một trong những điểm đáng chú ý khác là việc đơn giản hóa thủ tục thành lập và hoạt động của văn phòng thi hành án dân sự. Theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP, việc thành lập văn phòng thi hành án dân sự sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan.

Điều này đồng nghĩa với việc tổ chức, cá nhân không còn phải thực hiện thủ tục đề nghị Sở Tư pháp thẩm định, trình UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định cho phép thành lập như trước đây mà thực hiện đăng ký theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp. Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, quy định mới góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, giảm chi phí gia nhập thị trường và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chủ thể tham gia hoạt động trong lĩnh vực Thừa hành viên.

Đối với các Văn phòng Thừa phát lại đang hoạt động, Nghị quyết cũng quy định cơ chế chuyển tiếp nhằm bảo đảm hoạt động được thực hiện thông suốt. Theo đó, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực, Sở Tư pháp có trách nhiệm rà soát, tổng hợp danh sách các Văn phòng Thừa phát lại đã được cấp Giấy đăng ký hoạt động theo Nghị định số 08/2020/NĐ-CP, gửi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh để cấp mã số doanh nghiệp và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo tên gọi mới mà không phải thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp.

Toàn bộ quyền, nghĩa vụ và các quan hệ pháp lý của các Văn phòng Thừa phát lại sau khi được đổi tên và cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tiếp tục được kế thừa. Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, quy định này giúp bảo đảm hoạt động của các văn phòng thi hành án dân sự không bị gián đoạn, đồng thời giảm đáng kể thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp cho rằng, việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực Thừa hành viên không chỉ mang ý nghĩa cải cách thủ tục hành chính mà còn góp phần thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự. Khi các điều kiện gia nhập thị trường được cắt giảm, nhiều tổ chức, cá nhân sẽ có cơ hội tham gia cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực thi hành án dân sự, qua đó huy động thêm nguồn lực xã hội, giảm áp lực cho cơ quan nhà nước và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, sự cạnh tranh này sẽ thúc đẩy các văn phòng thi hành án dân sự nâng cao chất lượng dịch vụ, năng lực chuyên môn và hiệu quả hoạt động. Đồng thời, việc mở rộng quyền tự do kinh doanh còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Một thay đổi đáng chú ý khác là sự chuyển dịch từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Nếu trước đây cơ quan quản lý nhà nước tập trung vào việc kiểm soát điều kiện thành lập và cho phép hoạt động thì hiện nay trọng tâm quản lý được chuyển sang giám sát quá trình hoạt động của các tổ chức hành nghề. Nhà nước không còn đặt nặng các điều kiện thành lập đối với văn phòng thi hành án dân sự mà tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và giám sát việc tuân thủ pháp luật của Thừa hành viên và văn phòng thi hành án dân sự.

Theo đại diện Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng cải cách thể chế hiện nay, bảo đảm nguyên tắc người dân, doanh nghiệp được quyền kinh doanh những gì pháp luật không cấm, đồng thời nâng cao trách nhiệm tự quản lý và tự chịu trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động nghề nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực Thừa hành viên cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước. Trong bối cảnh các rào cản gia nhập thị trường được dỡ bỏ, cơ quan quản lý cần tiếp tục nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động nghề nghiệp; hoàn thiện các quy tắc đạo đức nghề nghiệp và cơ chế kiểm soát chất lượng dịch vụ.

Đồng thời, cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về Thừa hành viên trong Luật Thi hành án dân sự năm 2025 và các văn bản liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc quản lý hoạt động của Thừa hành viên và văn phòng thi hành án dân sự theo cơ chế mới.

Có thể thấy, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực Thừa hành viên theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP là bước tiến quan trọng trong quá trình cải cách thể chế và xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự. Chính sách này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động nghề nghiệp mà còn góp phần huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, nâng cao chất lượng dịch vụ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của lĩnh vực thi hành án dân sự trong thời gian tới.

Diệu Anh

Nguồn Chính Phủ : https://baochinhphu.vn/cat-giam-dieu-kien-kinh-doanh-linh-vuc-thua-hanh-vien-buoc-chuyen-trong-xa-hoi-hoa-thi-hanh-an-dan-su-102260605151327107.htm