Việc thực thi các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính còn chậm. Ảnh minh họa
Cần sửa đổi, bổ sung nhiều luật để thực thi các phương án đơn giản hóa
Báo cáo số 679/BC-BTP của Bộ Tư pháp cho biết, về rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ, đến tháng 10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Phương án cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 Bộ, cơ quan; dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 3.064/4.888 TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh (đạt 62,7%); cắt giảm 2.263/6.974 điều kiện kinh doanh thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện (đạt 32%), vượt chỉ tiêu Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ đặt ra trong năm 2025 (30%).
Theo đó, cần sửa đổi, bổ sung 484 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) để thực thi các phương án cắt giảm đơn giản hóa. Trong đó, 6 Bộ, cơ quan đã sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành đối với 12 VBQPPL để thực thi phương án đơn giản hóa 73 TTHC, bãi bỏ 16 TTHC và cắt giảm 24 điều kiện kinh doanh.
Từ tháng 10/2025 đến nay, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành thêm một số văn bản phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh như: Quyết định số 2671/QĐ-TTg ngày 10/12/2025 phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương (lần 2); Quyết định số 02/2026/QĐ-TTg ngày 8/1/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Quyết định để cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ…
Theo dự thảo Nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh do Bộ Tư pháp được giao chủ trì xây dựng thì sẽ điều chỉnh nội dung của 327 TTHC (gồm 323 TTHC thực hiện theo phương án và 4 TTHC có sự điều chỉnh so với phương án), 64 điều kiện kinh doanh quy định tại 65 văn bản (14 luật, 46 nghị định, 5 quyết định).
Qua tổng hợp kết quả thống kê, rà soát TTHC ở 3 cấp chính quyền cho thấy, việc triển khai thống kê, rà soát và chuẩn hóa TTHC đã được các Bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, bám sát yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương, qua đó đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Nổi bật, đã xác định được số lượng TTHC theo từng lĩnh vực, theo thẩm quyền ban hành và thẩm quyền giải quyết ở cả cấp bộ, cấp tỉnh và cấp xã (tính đến ngày 15/12/2025); đã xác định 1.800 TTHC có thành phần hồ sơ có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu (CSDL) và 1.740 trường thông tin thuộc 21 CSDL đã sẵn sàng chia sẻ. Điều này cho thây, việc cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến là xu thế tất yếu.
Hiện tại, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương đang tập trung chuẩn hóa mẫu đơn, tờ khai, quy trình nội bộ và xây dựng biểu mẫu điện tử (eForm) gắn với việc xây dựng Hệ thống thông tin giải quyết TTHC tập trung.
Chưa quyết liệt tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC
Tuy nhiên, qua rà soát, đối chiếu số liệu TTHC giữa các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương và CSDL quốc gia, Bộ Tư pháp nhận thấy số lượng TTHC do cơ quan Trung ương ban hành nhưng giao địa phương giải quyết trong cùng một lĩnh vực có sự chênh lệch lớn giữa các địa phương. Mặc dù có sự khác biệt do điều kiện, đặc thù thực tế, song mức chênh lệch lớn cho thấy việc theo dõi, kiểm đếm, thống kê TTHC còn thiếu chính xác.
Đối với TTHC do địa phương ban hành, vẫn còn tình trạng Trung ương giao quy định chi tiết nhưng một số địa phương chưa thực hiện. Việc ban hành TTHC ở địa phương cũng chưa gắn với công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát theo lĩnh vực quản lý nhà nước của các Bộ, ngành Trung ương.
Công tác công bố lại TTHC tại địa phương còn chậm và thiếu thống nhất; cùng một lĩnh vực nhưng số lượng TTHC được công bố giữa các địa phương rất khác nhau. Do đó, việc thống nhất Hệ thống thông tin TTHC dùng chung là cần thiết. Theo đó, các TTHC do cơ quan Trung ương ban hành và đã công bố thống nhất trên toàn quốc thì địa phương không công bố lại; địa phương chỉ công bố TTHC do mình ban hành hoặc được giao quy định chi tiết.
Cần chỉ rõ bất cập về TTHC, nhất là trong đất đai
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh,cần chỉ rõ bất cập, nguy cơ tiêu cực, nhất là trong lĩnh vực đất đai, tài sản. Cục Kiểm soát TTHC (Bộ Tư pháp) phải xây dựng quy trình số hóa TTHC, xác định rõ khâu có thể số hóa ngay và khâu cần lộ trình, qua đó tham mưu giải pháp phù hợp, nhất là đối với các thủ tục phức tạp như đất đai, tài sản.
Đồng thời, nghiên cứu phương án xây dựng nền tảng dùng chung cho địa phương nhằm thống nhất về pháp lý và quy trình, hạn chế tình trạng mỗi nơi triển khai một kiểu, nhưng vẫn phải bảo đảm tính đặc thù.
Đối với các CSDL quốc gia, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho rằng, CSDL chuyên ngành đã được kết nối, chia sẻ, không được yêu cầu tổ chức, cá nhân nộp lại giấy tờ tương ứng; trách nhiệm tra cứu, xác minh phải thuộc về cơ quan giải quyết TTHC.
Đối với lĩnh vực bất động sản, đề nghị làm rõ hơn việc chưa thực thi phương án đơn giản hóa đối với 30 TTHC liên quan cấp lại chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản. Việc chờ sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản dự kiến đến năm 2026-2027 mới có hiệu lực là thời gian khá dài; cần đánh giá việc tiếp tục duy trì các thủ tục hiện hành có thực sự phù hợp chủ trương triệt để cắt giảm, tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp theo Nghị quyết số 66 hay không.
Đối với việc không thực thi phương án bãi bỏ một số điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng (như quản lý, vận hành nhà chung cư), đề nghị rà soát lại sự phù hợp, bởi Luật Đầu tư năm 2020 đã loại bỏ dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Cần tiếp tục hoàn thiện quy định về thành phần hồ sơ theo hướng chấp nhận bản sao, bản sao điện tử và khai thác dữ liệu; không yêu cầu nộp lại giấy tờ đã có trong CSDL quốc gia, CSDL chuyên ngành. Cơ quan có thẩm quyền phải trực tiếp tra cứu, xác thực thông tin, phù hợp các quy định về cơ chế một cửa và chuyển đổi số, nhất là đối với dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, đầu tư, đất đai, lý lịch tư pháp, dân cư, bảo hiểm, môi trường.
Theo baochinhphu.vn