Cây đa Di sản Tĩnh Luyện - Cột mốc sống của hồn quê

2 giờ trướcBài gốc

Cây đa Di sản trăm năm tuổi rợp bóng bên cạnh ngôi miếu thờ Nữ tướng Hai Bà Trưng tại thôn Tĩnh Luyện, xã Tam Dương Bắc, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Xuân Trường.

Rợp bóng bên ngôi miếu cổ kính rêu phong là cây đa dáng thế kỳ vĩ, choáng ngợp bởi thân đa với hàng chục người ôm; hàng trăm rễ lớn nhỏ buông dài, đan xen như những cột trụ chống trời, có rễ đa lâu năm cắm sâu xuống đất, thẳng tắp, thân to như cột đình, vững chãi chống vững cho bóng đa phủ rộng vươn mãi theo năm tháng.

Tất cả tạo nên một “mái vòm sống” vừa uy nghi, vừa gần gũi. Trải qua hàng trăm năm mưa nắng, cây đa vẫn xanh tốt, tỏa bóng mát bao trùm không gian rộng lớn, như ôm trọn làng quê trong vòng tay che chở của thiên nhiên và lịch sử.

Trước đó, ngày 15/10/2018 UBND xã Đồng Tĩnh, huyện Tam Dương (Vĩnh Phúc cũ), nay là xã Tam Dương Bắc, tỉnh Phú Thọ, tổ chức Lễ đón Bằng công nhận cây đa cổ thụ ước tính hơn 500 năm tuổi tại miếu thờ Nữ tướng Quý Lan Nương (nữ tướng phò tá Hai Bà Trưng khởi binh dẹp giặc) được ghi danh là “Cây Di sản Việt Nam”. Một danh hiệu không chỉ khẳng định giá trị sinh học, mà còn tôn vinh ý nghĩa văn hóa, lịch sử đặc biệt của cây. Nhưng với người dân địa phương, danh hiệu ấy dường như vẫn chưa đủ để nói hết tầm vóc của cây đa. Với họ, đây chính là “linh hồn làng”.

Báu vật linh thiêng của làng luôn được người dân thường xuyên chăm sóc. Ảnh: Xuân Trường.

Chia sẻ với phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Trần Minh Đăng, Trưởng thôn Tĩnh Luyện, chia sẻ: “Cây đa không chỉ là một phần cảnh quan, mà là nơi lưu giữ ký ức, tín ngưỡng của cả cộng đồng. Từ bao đời nay, mọi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, tâm linh của người dân đều gắn bó với gốc đa này. Mỗi dịp rằm, mùng một, lễ Tết hay những ngày lễ trọng của làng, bà con đều tụ họp về đây thắp hương, cầu bình an, mùa màng thuận lợi.”

Cây đa gắn với ngôi miếu cổ linh thiêng luôn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng cộng đồng của làng và du khách thập phương. Ảnh: Xuân Trường.

Quả thực, dưới tán đa cổ thụ, không gian văn hóa làng quê hiện lên đầy đủ và sống động. Tiếng nói cười, lời khấn nguyện, những buổi tụ họp, những nghi lễ truyền thống… tất cả hòa quyện, tạo nên một mạch chảy liên tục của đời sống tinh thần, làng quê yên bình. Cây đa Tĩnh Luyện không chỉ chứng kiến, mà còn trở thành trung tâm kết nối cộng đồng, nơi các thế hệ gặp gỡ, sẻ chia và truyền lại những giá trị cốt lõi của quê hương.

Ông Trần Văn Nam - người trông coi, gắn bó lâu năm với miếu làng Tĩnh Luyện cùng bản Sắc phong. Ảnh: Xuân Trường.

Không chỉ mang giá trị tâm linh, cây đa làng Tĩnh Luyện còn gắn liền với những dấu ấn lịch sử hào hùng. Ông Trần Văn Nam - người trông coi, gắn bó lâu năm với miếu làng cho biết: Đây là ngôi miếu linh thiêng được người dân trân quý, có sắc phong thờ nữ tướng của Hai Bà Trưng.

Bảng xếp hạng mếu thờ Nữ tướng của Hai Bà Trưng. Ảnh: Xuân Trường.

Ngày xưa, nơi đây từng là bến thuyền buôn bán rất tấp nập. Dưới gốc đa này, người dân trao đổi hàng hóa, sinh hoạt, tạo nên một không gian kinh tế sôi động. Đặc biệt, trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, đây còn là điểm đón đưa du kích, nơi tập kết lực lượng, góp phần vào cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc.

Cành đa già vươn dài, rễ to cả người ôm không xuể, cắm sâu xuống đất tạo thế vững chắc. Ảnh: Xuân Trường.

Những câu chuyện ấy, dù đã lùi xa theo thời gian, nhưng vẫn được người dân truyền lại như một phần không thể thiếu của ký ức làng. Mỗi rễ cây, mỗi tán lá dường như đều thấm đẫm dấu tích của lịch sử kiên cường, hồn quê thanh bình đi lên từ nghèo khó, gian nan.

Ngày nay, dù nhịp sống hiện đại đã len lỏi về làng quê, cây đa làng Tĩnh Luyện vẫn giữ nguyên giá trị và vị thế của mình. Không gian quanh cây được người dân luôn chăm sóc cẩn thận, sạch sẽ. Những dấu hiệu xuống cấp nếu có đều được kịp thời khắc phục. Ý thức bảo vệ cây di sản đã trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng.

Hình ảnh những cụ già ngồi nghỉ dưới gốc đa, trẻ em vui đùa quanh sân, hay người dân thành kính dâng hương vào ngày lễ… tạo nên một bức tranh vừa bình dị, vừa sâu lắng. Đó không chỉ là sự tiếp nối của truyền thống, mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa làng trong dòng chảy hiện đại.

Cây đa Di sản, đầy ắp những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của người dân nơi làng quê Tĩnh Luyện đang từng ngày đổi thay, trù phú. Ảnh: Xuân Trường.

Cụ bà Nguyễn Thị Năm (87 tuổi, làng Tĩnh Luyện) cho biết: Cây đa quý hiếm còn sót lại được công nhận là cây Di sản, người dân vui lắm. Hàng trăm năm nay, người dân vẫn luôn giữ gìn, chăm chút coi đây là báu vật của làng để các con cháu dù đi xa cũng luôn nhớ về làng quê, tổ tiên.

Cây đa, miếu làng là hồn cốt hiếm hoi đang được người dân Tĩnh Luyện, gìn giữ, bảo tồn. Ảnh: Xuân Trường.

Trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi xã hội ngày càng mạnh mẽ, việc gìn giữ những “cây di sản” như cây đa làng Tĩnh Luyện mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi đó không chỉ là bảo tồn một cá thể sinh học quý hiếm, mà còn là giữ gìn một không gian văn hóa, một phần hồn cốt của dân tộc.

Xuân Trường

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/cay-da-di-san-tinh-luyen-cot-moc-song-cua-hon-que.html