'Cha đẻ AI' nghi ngờ canh bạc 14 tỉ USD của Mark Zuckerberg với Alexandr Wang

2 ngày trướcBài gốc

Được mệnh danh là “cha đẻ AI”, Yann LeCun từng là nhà khoa học trưởng AI của Meta Platforms trước khi thông báo vào tháng 11.2025 về việc rời đi để thành lập công ty khởi nghiệp mới.

Trong cuộc phỏng vấn mới đây với tờ Financial Times, Yann LeCun cho rằng Alexandr Wang “thiếu kinh nghiệm” và chưa thực sự hiểu các nhà nghiên cứu AI.

“Cậu ấy học rất nhanh và hiểu rõ những gì mình chưa biết. Tuy nhiên, cậu ấy không có kinh nghiệm làm nghiên cứu, không hiểu nghiên cứu được tiến hành như thế nào, cũng như không nắm được điều gì sẽ thu hút hay khiến một nhà nghiên cứu cảm thấy chán nản”, nhà khoa học người Mỹ gốc Pháp 65 tuổi nhận định.

Hồi tháng 6.2025, Meta Platforms đã rót 14,3 tỉ USD vào công ty khởi nghiệp gán nhãn dữ liệu Scale AI để mua 49% cổ phần và chiêu mộ luôn Alexandr Wang về làm giám đốc AI kiêm lãnh đạo bộ phận Superintelligence Labs - tập trung phát triển siêu trí tuệ.

Alexandr Wang được xem là “viên ngọc quý” trong hàng chục nhân tài AI mà Mark Zuckerberg tuyển dụng năm ngoái.

Yann LeCun (phải) chê Alexandr Wang thiếu kinh nghiệm (trái) - Ảnh: Getty Images

Yann LeCun cho biết Mark Zuckerberg thực hiện chiến dịch săn nhân tài AI hè năm ngoái vì ngày càng thất vọng sau những tiến triển không như kỳ vọng của Llama, mô hình AI chủ lực của Meta Platforms.

Trong cuộc phỏng vấn, Yann LeCun nói rằng đội ngũ AI đã “tô vẽ” một số kết quả của Llama 4. Thời điểm đó, Meta Platforms bị chỉ trích thao túng kết quả các bài kiểm tra hiệu năng Llama 4. Ông cho biết sự việc này khiến Mark Zuckerberg mất niềm tin vào đội ngũ AI của Meta Platforms.

“Mark thực sự rất tức giận và về cơ bản đã mất niềm tin vào tất cả người liên quan. Vì thế, ông đã gạt bỏ toàn bộ nhóm AI tạo sinh”, Yann LeCun kể với FT.

“Không thể ra lệnh cho một nhà nghiên cứu như tôi”

Về mối quan hệ với Alexandr Wang, Yann LeCun cho biết dù doanh nhân 28 tuổi này từng là cấp trên trực tiếp trong khoảng thời gian ngắn sau khi Meta Platforms tái cấu trúc đội ngũ AI, nhưng thực tế không hề chỉ đạo ông.

“Bạn không thể ra lệnh cho một nhà nghiên cứu phải làm gì. Và chắc chắn bạn càng không thể ra lệnh cho một nhà nghiên cứu như tôi”, Yann LeCun chia sẻ với FT.

“Mô hình ngôn ngữ lớn về cơ bản là ngõ cụt khi nói đến siêu trí tuệ”

Yann LeCun nói Mark Zuckerberg vẫn ủng hộ quan điểm của ông về tương lai AI, nhưng nhân sự cấp cao mà giám đốc điều hành Meta Platforms tuyển dụng lại tập trung vào phát triển mô hình ngôn ngữ lớn.

“Tôi chắc chắn có rất nhiều người ở Meta, có thể gồm cả Alexandr Wang, muốn tôi đừng nói với thế giới rằng mô hình ngôn ngữ lớn về cơ bản là ngõ cụt khi nhắc đến siêu trí tuệ. Tuy nhiên, tôi sẽ không thay đổi quan điểm chỉ vì có ai đó nghĩ rằng tôi sai. Tôi không sai. Lương tâm và sự liêm chính khoa học không cho phép tôi làm vậy”, Yann LeCun nhấn mạnh.

Ông nhiều lần lập luận rằng mô hình ngôn ngữ lớn có những hạn chế và để khai phá sức mạnh thực sự của AI, cần một cách tiếp cận khác. Đó cũng là lý do dự án mới của Yann LeCun mang tên Advanced Machine Intelligence, đúng hướng tiếp cận mà ông cho rằng phù hợp hơn mô hình ngôn ngữ lớn. Yann LeCun sẽ giữ vai trò chủ tịch điều hành, không phải CEO, của công ty khởi nghiệp mới.

Theo FT, dự án Advanced Machine Intelligence sẽ do Alex LeBrun lãnh đạo. Alex LeBrun là đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành công ty khởi nghiệp AI chăm sóc sức khỏe Nabla.

“Tôi là nhà khoa học, một người có tầm nhìn. Tôi có thể truyền cảm hứng để mọi người làm những điều thú vị. Tôi khá giỏi trong việc đoán xem công nghệ nào sẽ hiệu quả hay không. Tuy nhiên, tôi không thể làm CEO. Tôi vừa không đủ ngăn nắp để làm việc này, lại vừa đã quá già!”, Yann LeCun thổ lộ.

Hợp tác với Meta Platforms nhưng không được rót vốn trực tiếp

Trong một bài đăng trên LinkedIn hồi tháng 11, Yann LeCun cho biết ông thành lập công ty khởi nghiệp chuyên về mô hình thế giới - công nghệ phân tích thông tin vượt ra ngoài dữ liệu trên web nhằm tái hiện chính xác hơn thế giới vật lý và các đặc tính của nó.

Mô hình thế giới học về thế giới xung quanh bằng cách tiếp nhận thông tin thị giác, giống con vật còn nhỏ hay đứa trẻ, trái ngược với mô hình ngôn ngữ lớn - dự đoán dựa trên kho dữ liệu văn bản khổng lồ.

Mô hình thế giới được đào tạo bằng cách sử dụng luồng dữ liệu của các môi trường thực hoặc mô phỏng. Theo giới chuyên gia, mô hình thế giới là bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển xe tự lái, robot và tác tử AI, nhưng đòi hỏi lượng lớn dữ liệu và sức mạnh điện toán để huấn luyện và là thách thức kỹ thuật chưa được giải quyết.

“Tôi đang tạo ra một công ty khởi nghiệp để tiếp tục chương trình nghiên cứu Advanced Machine Intelligence mà tôi theo đuổi nhiều năm qua cùng các đồng nghiệp tại FAIR, Đại học New York và nhiều nơi khác. Mục tiêu của công ty khởi nghiệp là tạo ra cuộc cách mạng lớn tiếp theo trong AI: Những hệ thống có thể hiểu thế giới vật lý, có trí nhớ lâu dài, biết suy luận và lập kế hoạch cho các chuỗi hành động phức tạp”, Yann LeCun tiết lộ.

Advanced Machine Intelligence là chương trình nghiên cứu do Yann LeCun đề xuất và theo đuổi, nhằm phát triển thế hệ AI tiên tiến hơn các mô hình hiện nay. Nói cách khác, Advanced Machine Intelligence hướng tới phát triển AI tổng quát (AGI) chứ không chỉ là các mô hình AI dựa trên dữ liệu web như hiện nay.

AGI được xem là siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ đa dạng một cách linh hoạt giống hay vượt trội con người.

FAIR (Facebook AI Research) là bộ phận nghiên cứu AI của Meta Platforms, tập trung vào nghiên cứu cơ bản và phát triển các công nghệ AI tiên tiến, từ học máy, học sâu đến AGI. Yann LeCun là người sáng lập và từng lãnh đạo FAIR.

Đáng chú ý là Meta Platforms sẽ hợp tác với công ty khởi nghiệp của Yann LeCun nhưng không rót vốn đầu tư trực tiếp. Theo trang Insider, Meta Platforms sẽ là đối tác nghiên cứu với công ty này và có thể chia sẻ một số nguồn lực hoặc hợp tác thương mại ở những lĩnh vực phù hợp, nhưng không cam kết góp vốn tài chính như một nhà đầu tư chính thức.

Yann LeCun gia nhập Facebook năm 2013 để làm Giám đốc FAIR, đồng thời vẫn giữ vị trí giáo sư bán thời gian tại Đại học New York (Mỹ). Ông từng cho biết “việc tạo ra FAIR là thành tựu phi kỹ thuật mà tôi tự hào nhất”.

“Tôi vô cùng biết ơn Mark Zuckerberg, Andrew Bosworth, Chris Cox và Mike Schroepfer vì sự ủng hộ của họ dành cho FAIR cũng như chương trình Advanced Machine Intelligence trong những năm qua. Nhờ sự quan tâm và hỗ trợ tiếp tục từ họ, Meta sẽ là đối tác của công ty mới. Như tôi hình dung, Advanced Machine Intelligence sẽ có ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực kinh tế, một số trùng với lợi ích thương mại của Meta, nhưng nhiều lĩnh vực thì không. Theo đuổi mục tiêu AMI trong một thực thể độc lập là cách tốt nhất để tối đa hóa tác động rộng lớn của nó”, Yann LeCun tiết lộ.

Yann LeCun rời Meta Platforms để lập công ty khởi nghiệp phát triển mô hình thế giới nhưng không làm giám đốc điều hành - Ảnh: Getty Images

Vào năm 2013, Facebook và Google đều ráo riết săn đón các học giả hàng đầu như Yann LeCun để dẫn dắt những nỗ lực nghiên cứu khoa học máy tính tiên tiến, có thể mang lại lợi ích cho các sản phẩm và hoạt động cốt lõi.

Yann LeCun cùng hai "cha đẻ AI" khác là Yoshua Bengio và Geoffrey Hinton tập trung nghiên cứu học sâu - kỹ thuật huấn luyện các hệ thống phần mềm gọi là mạng nơ-ron để tự động phát hiện các mẫu và quy luật ẩn trong lượng dữ liệu khổng lồ. Họ là những người phổ biến phương pháp học sâu và đã giành Giải Turing danh giá năm 2019.

Giải Turing được thành lập từ năm 1966, mang tên nhà toán học, nhà tiên phong trí tuệ nhân tạo Alan Turing - người đặt nền móng cho ngành khoa học máy tính hiện đại. Đây là giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực khoa học máy tính, với phần thưởng trị giá 1 triệu USD, do Hiệp hội Máy tính Mỹ trao tặng hằng năm cho những cá nhân có đóng góp đột phá, tạo ảnh hưởng lâu dài đến khoa học máy tính và công nghệ. Nhiều công trình góp phần thay đổi thế giới số ngày nay, như thuật toán mã hóa dữ liệu, giao diện đồ họa máy tính, hệ điều hành UNIX hay AI, đều gắn với các chủ nhân của giải Turing.

Kể từ đó, cách tiếp cận của Yann LeCun với phát triển AI đã dần tách khỏi định hướng mà Meta Platforms và Thung lũng Silicon đang theo đuổi.

Meta Platforms và các hãng công nghệ khác như OpenAI đã chi hàng tỉ USD để phát triển các mô hình nền tảng, đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn, nhằm thúc đẩy tiến bộ trong lĩnh vực điện toán. Tuy nhiên, Yann LeCun và một số chuyên gia AI khác cho rằng các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay, dù mạnh mẽ, vẫn hiểu biết rất hạn chế về thế giới. Họ tin rằng cần có các kiến trúc điện toán mới để tạo ra phần mềm có khả năng sánh ngang hoặc vượt con người trong một số nhiệm vụ - khái niệm được gọi là AGI.

Hầu hết phát biểu gần đây từ Yann LeCun đều nhắm vào mô hình ngôn ngữ lớn - trọng tâm trong tham vọng của Mark Zuckerberg và gần như là mọi hãng công nghệ lớn.

“Chúng ta sẽ không đạt được AI ngang con người chỉ bằng cách mở rộng quy mô mô hình ngôn ngữ lớn. Không thể nào, hoàn toàn không thể. Dù bạn nghe những đồng nghiệp ưa mạo hiểm của tôi nói gì, điều đó sẽ không xảy ra trong hai năm tới”, Yann LeCun nói trên một podcast mùa xuân năm ngoái.

Trong bài phát biểu đầu năm 2025, ông đưa ra lời khuyên cho các nhà nghiên cứu đầy tham vọng: “Nếu bạn là nghiên cứu sinh tiến sĩ về AI, tuyệt đối đừng làm về mô hình ngôn ngữ lớn”.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cha-de-ai-nghi-ngo-canh-bac-14-ti-usd-cua-mark-zuckerberg-voi-alexandr-wang-243232.html