Ảnh minh họa
Các chuyên gia an ninh mạng và công nghệ tài chính cho rằng đang có thay đổi rõ rệt trong hình thái lừa đảo trực tuyến. Nếu trước đây, hành vi phổ biến của tội phạm mạng là đánh cắp tài khoản hoặc chiếm quyền truy cập trái phép, thì đến nay chúng chuyển sang thao túng tâm lý người dùng.
Bà Tăng Thị Hà Yên, Giám đốc Khoa học dữ liệu tại Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo, cho biết, hơn 90% trường hợp là người dùng tự tay thực hiện giao dịch chuyển tiền dưới tác động thao túng tâm lý.
Thực tế, hệ thống bảo mật của các nền tảng tài chính không bị xâm nhập. Thay vào đó, tội phạm mạng tập trung tấn công vào người dùng bằng các kịch bản ngày càng tinh vi, được hỗ trợ bởi công nghệ thông minh nhân tạo (AI).
Kẻ gian thường giả danh cơ quan chức năng, giả mạo người thân, gửi đường link độc hại, yêu cầu cung cấp mã OTP, hoặc sử dụng công nghệ deepfake để tạo lòng tin. Các kịch bản này đánh mạnh vào cảm xúc, tạo áp lực thời gian hoặc hứa hẹn lợi ích bất thường nhằm đưa nạn nhân vào trạng thái gấp gáp, hoang mang.
Theo số liệu từ Bộ Công an, chỉ riêng trong năm 2025, người dân tại Việt Nam đã bị thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng do các hình thức lừa đảo trực tuyến.
Trước thực trạng các hành vi lừa đảo diễn ra xuyên nền tảng và di chuyển rất nhanh từ mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin đến cuộc gọi viễn thông, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần nâng cao tinh thần cảnh giác và chủ động trang bị kiến thức phòng vệ.
Để không rơi vào bẫy thao túng của tội phạm mạng, người dùng số cần lưu ý. Nhận diện các dấu hiệu điển hình: Cảnh giác cao độ với bất kỳ cuộc gọi, tin nhắn nào yêu cầu cung cấp mã OTP, truy cập đường link lạ, hoặc các yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp mang tính chất đe dọa, tạo áp lực thời gian.
Tạo "khoảng dừng" chủ ý: Trải nghiệm tài chính số hiện nay hướng tới sự nhanh chóng, nhưng trong các tình huống có dấu hiệu bất thường, người dùng cần chủ động dừng lại để suy nghĩ và kiểm tra thông tin. Việc ngắt mạch thao túng tâm lý của kẻ gian là yếu tố quyết định để bảo vệ tài sản.
Chú ý các cảnh báo từ hệ thống: Khi thực hiện giao dịch, nếu ứng dụng tài chính hiển thị các câu hỏi xác nhận hoặc cảnh báo tài khoản nguy cơ lừa đảo, người dùng tuyệt đối không bỏ qua mà phải lập tức cân nhắc, xác minh lại đối tượng nhận tiền.
Đ.HA