Chấn chỉnh tình trạng dạy học liên kết tràn lan

một ngày trướcBài gốc

Một tiết học của cô và trò Trường Tiểu học Khương Mai (phường Phương Liệt, Hà Nội). Ảnh: NTCC

Hàng loạt chương trình liên kết nối tiếp nhau

Không khó để nhận thấy, tại nhiều trường học hiện nay, bên cạnh chương trình chính khóa theo quy định của Bộ GDĐT, học sinh còn tham gia hàng loạt chương trình liên kết khác nhau. Từ STEM, ngoại ngữ tăng cường với giáo viên nước ngoài, Toán và Khoa học bằng ngoại ngữ, tin học quốc tế, kỹ năng sống, giáo dục tài chính, nghệ thuật, thể thao, cho đến các lớp trải nghiệm, câu lạc bộ… tất cả được xếp nối tiếp nhau trong thời khóa biểu. Do xuất hiện dày đặc nên việc sắp xếp không thể rơi hết vào tiết cuối buổi như mong muốn của phụ huynh mà phải xen lẫn vào thời khóa biểu môn học chính khóa dẫn đến học sinh không còn quyền lựa chọn không học dù các môn đều là tự nguyện.

Không chỉ áp lực học tập, gánh nặng tài chính cũng là vấn đề khiến nhiều gia đình lo lắng. Mỗi chương trình liên kết đi kèm một khoản thu riêng, dù được gọi là “tự nguyện” nhưng trên thực tế, phụ huynh rất khó từ chối vì sợ con bị tách khỏi tập thể hoặc không theo kịp chương trình chung. Có nơi, tổng các khoản thu từ chương trình liên kết mỗi tháng lên tới vài triệu đồng, vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình lao động.

Bên cạnh đó, không ít phụ huynh đặt câu hỏi về chất lượng thực sự của các chương trình liên kết. Bởi không phải đơn vị nào cũng có đủ đội ngũ giáo viên đạt chuẩn, chương trình học đa dạng và thực sự hữu ích. Thậm chí, có phụ huynh còn phản ánh nội dung học bị trùng lặp với chương trình chính khóa.

Siết chặt từ ngành giáo dục

Trước thực trạng trên, nhiều chuyên gia giáo dục đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ quá tải chương trình và tác động tiêu cực đến sự phát triển tâm lý, thể chất của học sinh. Theo các chuyên gia, việc đưa quá nhiều chương trình liên kết vào trường học, nếu không được đánh giá kỹ lưỡng về nhu cầu, mục tiêu và khả năng tiếp nhận của học sinh, sẽ phản tác dụng.

Từ góc độ quản lý, Bộ GDĐT đã nhiều lần ban hành văn bản nhấn mạnh yêu cầu chấn chỉnh các chương trình liên kết, đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, minh bạch, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và không làm tăng áp lực học tập cho học sinh. Bộ cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục không được cắt xén nội dung chính khóa để “nhường chỗ” cho chương trình liên kết, đồng thời phải công khai đầy đủ nội dung, thời lượng, học phí và đơn vị phối hợp.

Tại các địa phương, nhiều Sở GDĐT đã tăng cường thanh tra, kiểm tra việc triển khai chương trình liên kết trong trường học. Một số nơi đã yêu cầu rà soát, tạm dừng hoặc chấm dứt các chương trình không đáp ứng đủ điều kiện pháp lý, không phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi hoặc có dấu hiệu lạm thu.

Đầu tháng 1/2026, Sở GDĐT TPHCM đã có trả lời cụ thể về ý kiến trái chiều của phụ huynh đối với các chương trình liên kết, môn học tự nguyện trong nhà trường. Theo đó, Sở yêu cầu các nhà trường phải tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có như đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất để tổ chức các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa. Chỉ khi không đủ điều kiện mới thực hiện xã hội hóa và việc xã hội hóa này phải đúng quy định, có hướng dẫn cụ thể của ngành.

Đối với các chương trình liên kết, Sở yêu cầu mỗi chương trình phải có tối thiểu hai phương án để phụ huynh và học sinh lựa chọn. Việc tham gia phải dựa trên tinh thần tự nguyện, có lấy ý kiến phụ huynh, công khai nội dung, mục tiêu và chi phí nếu có. Không có chuyện ép buộc học sinh hoặc phụ huynh phải tham gia các hoạt động liên kết.

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng nhắc lại việc Sở GDĐT Nghệ An từng phải ra thông báo tạm dừng việc các trung tâm liên kết dạy kỹ năng sống trong cơ sở giáo dục công lập vì chương trình chưa phù hợp với quy định của Bộ GDĐT; đội ngũ giáo viên cơ hữu không đủ để dạy; công tác tổ chức chưa tốt, cơ sở vật chất nhiều đơn vị giáo dục kỹ năng sống chưa phù hợp; các khoản thu, chi chưa minh bạch khiến nhiều phụ huynh băn khoăn…

“Chương trình liên kết, nếu được xây dựng bài bản, thực sự bổ trợ cho chương trình chính khóa và đáp ứng nhu cầu của người học thì vẫn có giá trị tích cực. Tuy nhiên, việc triển khai phải đặt lợi ích của học sinh lên hàng đầu, thay vì chạy theo xu hướng hay mục tiêu tài chính. Vì vậy, cần chọn lọc các chương trình liên kết phù hợp thay vì đưa vào nhà trường tràn lan gây quá tải cho học sinh” – PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.

Thu Hương

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/chan-chinh-tinh-trang-day-hoc-lien-ket-tran-lan.html