Chặn đứng 'dòng chảy' thuốc lá nhập lậu qua biên giới

3 giờ trướcBài gốc

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Hà Tiên, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang thu giữ, kiểm tra tang vật 7.500 bao thuốc lá điếu nhập lậu, bị thu giữ vào ngày 1/3/2026. Ảnh: Tiến Vinh

Siết chặt biên giới, bóc gỡ từng mắt xích

Biên giới luôn là điểm khởi nguồn của "dòng chảy" hàng lậu. Với địa hình rừng núi, sông nước phức tạp, hệ thống đường mòn, lối mở dày đặc, các đối tượng đã triệt để lợi dụng để tổ chức vận chuyển thuốc lá nhập lậu. Hoạt động này tập trung tại các địa bàn trọng điểm như Tây Ninh, Đồng Tháp, An Giang, Quảng Ninh, Lạng Sơn..., với phương thức phổ biến là chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển nhiều lần nhằm né tránh ngưỡng xử lý hình sự.

Không chỉ trên tuyến biên giới đất liền, buôn lậu thuốc lá còn diễn biến phức tạp trên tuyến biên giới biển, nhất là tại các vùng biển Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh... Các đối tượng sử dụng tàu cá, tàu vận tải để vận chuyển, cất giấu thuốc lá nhập lậu trong khoang hàng hoặc trà trộn với hàng hóa hợp pháp. Đáng chú ý, phương thức hoạt động ngày càng tinh vi khi kết hợp giữa vận chuyển truyền thống với việc lợi dụng mạng xã hội, thương mại điện tử để giao dịch, tiêu thụ; sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh, thanh toán điện tử nhằm qua mặt lực lượng chức năng.

Trước tình hình đó, Bộ đội Biên phòng đã tập trung nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn, chủ động phát hiện, xử lý từ sớm, từ xa. Từ năm 2014 đến nay, toàn lực lượng đã bắt giữ 5.511 vụ, với 1.330 đối tượng liên quan đến buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá; thu giữ hơn 5,6 triệu bao thuốc lá điếu nhập lậu cùng hàng trăm tấn nguyên liệu, phụ kiện thuốc lá thế hệ mới. Hơn 1.100 vụ đã bị xử phạt hành chính, 142 vụ bị khởi tố hình sự, nộp ngân sách Nhà nước hơn 15,9 tỷ đồng. Những con số này cho thấy quyết tâm lớn, hiệu quả cao trong công tác đấu tranh của Bộ đội Biên phòng.

Trên tuyến biên giới Tây Nam, hoạt động buôn lậu thuốc lá có thời điểm diễn biến phức tạp, quy mô lớn. Các đối tượng lợi dụng hệ thống sông ngòi, kênh rạch để vận chuyển bằng xuồng máy, xe gắn máy, sẵn sàng bỏ hàng, tẩu thoát khi bị phát hiện. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình hình đã có chuyển biến tích cực tại nhiều địa bàn trọng điểm.

Tại khu vực Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang, tình trạng buôn lậu nói chung, buôn lậu thuốc lá nói riêng đã giảm rõ rệt. Kết quả này có được nhờ việc triển khai đồng bộ các biện pháp tuần tra, kiểm soát, duy trì hiệu quả các tổ, chốt cố định, tăng cường tuần tra lưu động, mật phục tại các điểm phức tạp trên cả tuyến biên giới đất liền và tuyến biên giới đường sông, đồng thời phát huy tốt vai trò của quần chúng nhân dân.

Thượng tá Trần Hòa Hiệp, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương cho biết: “Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp, nhất là tăng cường tuần tra, kiểm soát, bám sát địa bàn và làm tốt công tác vận động quần chúng, tình hình buôn lậu trên địa bàn đã giảm rõ rệt. Các đối tượng không còn hoạt động theo quy mô lớn mà chuyển sang nhỏ lẻ, manh mún hơn”. Theo Thượng tá Trần Hòa Hiệp, thời gian tới, đơn vị tiếp tục duy trì kiểm soát chặt địa bàn, không để buôn lậu tái diễn, đồng thời chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm ngay từ sớm.

Đánh giá về xu hướng chung, Đại tá Nguyễn Tiến Mão, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ đội Biên phòng nhận định: “Hoạt động buôn lậu thuốc lá hiện nay đã hình thành các đường dây khép kín, phân công vai trò rõ ràng từ vận chuyển, trung chuyển đến tiêu thụ, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình phát hiện, đấu tranh”.

Đánh trúng “điểm nghẽn”, chặn đầu ra hàng nhập lậu

Thực tế cho thấy, nếu biên giới là nơi “đầu vào” thì thị trường nội địa chính là “đầu ra” quyết định sự tồn tại của thuốc lá nhập lậu. Dù bị kiểm soát chặt từ biên giới, hàng lậu vẫn có thể len lỏi vào nội địa, nếu khâu tiêu thụ không được siết chặt. Theo khảo sát, nhiều hộ kinh doanh vẫn bán thuốc lá nhập lậu dù biết rõ vi phạm pháp luật do lợi nhuận cao, trong khi nguy cơ bị xử phạt chưa đủ lớn. Điều này cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn còn lớn, đồng thời phản ánh rõ hạn chế của chế tài xử lý hiện nay.

Tại tọa đàm “Phòng chống thuốc lá nhập lậu - thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới” do Báo Công an nhân dân tổ chức, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng: “Hành vi bán thuốc lá nhập lậu ở khâu bán lẻ không chủ yếu do thiếu hiểu biết pháp luật mà xuất phát từ lợi ích kinh tế. Dù nhận thức rõ quy định và rủi ro, nhiều hộ kinh doanh vẫn tiếp tục bán do còn đầu ra và lợi nhuận”. Theo Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, yếu tố cầu thị trường và mức xử phạt chưa đủ sức răn đe là nguyên nhân chính, do đó, cần nâng “chi phí vi phạm” cao hơn “lợi nhuận kỳ vọng”, đồng thời tăng cường kiểm tra thực tế tại các điểm bán lẻ.

Đại tá Nguyễn Tiến Mão cho rằng: “Các đối tượng thường lợi dụng kẽ hở pháp luật, chia nhỏ hàng hóa dưới ngưỡng xử lý hình sự, sử dụng người vận chuyển thuê để né tránh trách nhiệm. Nếu không có giải pháp đồng bộ từ biên giới đến nội địa, đặc biệt là kiểm soát chặt khâu bán lẻ, thì hiệu quả đấu tranh khó bền vững”.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng tăng mạnh mức xử phạt hành chính đối với hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh ngưỡng xử lý hình sự cho phù hợp. Song song với đó là tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường nội địa, nhất là tại các điểm bán lẻ.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho rằng: “Thuốc lá nhập lậu đang gây thất thu ngân sách, làm méo mó môi trường cạnh tranh". Ông Nhân đề nghị nâng mức xử phạt theo hướng nghiêm khắc hơn, áp dụng đầy đủ các biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện, đình chỉ kinh doanh hoặc thu hồi giấy phép. Đồng thời, cần đặc biệt siết chặt khâu bán lẻ, bởi khi không còn đầu ra, hàng nhập lậu sẽ bị chặn lại từ gốc.

Đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng, nhiệm vụ trọng tâm vẫn là giữ vững tuyến đầu, nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, dự báo, kịp thời phát hiện, triệt phá các đường dây buôn lậu có tổ chức. Việc ứng dụng khoa học - công nghệ, hiện đại hóa trang bị cần tiếp tục được đẩy mạnh. Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng với Công an, Hải quan, Quản lý thị trường và chính quyền địa phương, bảo đảm đồng bộ từ biên giới đến nội địa. Công tác hợp tác quốc tế cần được đẩy mạnh để kiểm soát từ sớm, từ xa. Quan trọng hơn, phải phát huy vai trò của nhân dân trong phòng, chống buôn lậu. Khi người dân không tiếp tay, không vận chuyển thuê, không tiêu thụ hàng lậu, “đất sống” của các đối tượng buôn lậu sẽ bị thu hẹp.

Thanh Xuân

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/chan-dung-quotdong-chayquot-thuoc-la-nhap-lau-qua-bien-gioi-post503245.html