Từ những năm tháng kháng chiến gian lao đến thời kỳ đổi mới, hội nhập, văn hóa Đồng Nai không ngừng vận động, thích ứng và lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc.
Song hành cùng lịch sử cách mạng
Ngay từ khi Đảng ra đời, văn hóa đã được xác định là một mặt trận trọng yếu, gắn bó máu thịt với sự nghiệp cách mạng. Đề cương Văn hóa Việt Nam năm 1943 - bản tuyên ngôn đầu tiên của Đảng về văn hóa đã xác định 3 nguyên tắc cơ bản: “Dân tộc - khoa học - đại chúng” trong xây dựng, phát triển văn hóa. Qua các kỳ đại hội, các nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định văn hóa là hồn cốt dân tộc, là động lực phát triển, là “sức mạnh mềm” của quốc gia.
Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai giao lưu văn nghệ với chủ đề Mãi mãi mùa xuân có Đảng tại xã Đồng Tâm (tỉnh Đồng Nai). Ảnh: My My
Trên vùng đất Đồng Nai, văn hóa sớm hòa mình vào dòng chảy đấu tranh giải phóng dân tộc, trở thành sức mạnh tinh thần to lớn, kết nối hậu phương với tiền tuyến. Trong những năm kháng chiến, văn hóa, văn nghệ không chỉ đáp ứng nhu cầu tinh thần mà còn là vũ khí sắc bén. Các phong trào như “tiếng hát át tiếng bom”, “đọc sách có hướng dẫn”, cùng sự ra đời của nhiều tác phẩm văn học, ca khúc cách mạng, tranh cổ động… đã góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước, tiếp thêm niềm tin cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Đồng Nai vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng.
Theo Thạc sĩ Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Đồng Nai, văn hóa cách mạng có mục tiêu xuyên suốt là đưa các giá trị truyền thống đến với nhân dân, phát huy truyền thống ấy và hướng vào mục tiêu độc lập dân tộc, giải phóng và thống nhất đất nước. Đặc biệt, từ sau đổi mới cho đến nay, văn hóa Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống di tích được quan tâm bảo tồn, trùng tu; không gian văn hóa ngày càng được mở rộng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phát triển công nghiệp văn hóa; đội ngũ văn nghệ sĩ ngày càng gắn bó với đời sống… “Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập và phát triển, các luồng văn hóa ngoại lai tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội, văn hóa Đồng Nai đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Muốn bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cần có cơ chế phù hợp của Nhà nước, phát huy sức mạnh cộng đồng, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là thế hệ trẻ. Phát huy văn hóa phải gắn với khai thác bền vững, tránh thương mại hóa văn hóa, làm phai nhạt bản sắc” - ông Toại nhấn mạnh.
Gìn giữ bản sắc, khơi dậy khát vọng phát triển
Bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ đô thị hóa nhanh, Đồng Nai đứng trước yêu cầu vừa giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống vừa tạo không gian cho sáng tạo, đổi mới. Nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động “đánh thức” các trầm tích văn hóa, đưa di sản hòa vào đời sống đương đại.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Bom Bo Đào Việt Hùng, trên địa bàn xã hiện có một di tích lịch sử cấp quốc gia là Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo. Di tích không chỉ có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng của địa phương. Thời gian qua, xã Bom Bo chú trọng bảo tồn, tôn tạo di tích, gắn với hoạt động giáo dục, sinh hoạt văn hóa và xây dựng sản phẩm du lịch, qua đó phát huy giá trị di sản, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng và nâng cao đời sống tinh thần của người dân.
Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, Đồng Nai còn chú trọng phát triển văn hóa như một nguồn lực cho phát triển bền vững. Các chương trình đưa nghệ thuật về cơ sở, xây dựng đời sống văn hóa ở khu công nghiệp, khu dân cư mới; khuyến khích sáng tác về công nhân, nông thôn mới, đô thị văn minh… đã góp phần lan tỏa các giá trị tích cực, củng cố nền tảng tinh thần trong xã hội.
Ngày 3-2, tại Quảng trường phường Bình Phước, Trung tâm Văn hóa - Ðiện ảnh Ðồng Nai tổ chức Triển lãm Ảnh tuyên truyền kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Ðảng Cộng sản Việt Nam (3-2-1930 - 3-2-2026) và mừng Xuân Bính Ngọ. Bên cạnh đó, trung tâm cũng sẽ tổ chức triển lãm thực tế ảo tranh, ảnh tư liệu với chủ đề Ðồng Nai vươn tầm cao mới, phục vụ nhu cầu tham quan, thưởng lãm trực tuyến của các tầng lớp nhân dân.
Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Thị Ngọc Loan cho hay: Trên cơ sở các nghị quyết của Tỉnh ủy về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, con người Đồng Nai, sở đang tham mưu xây dựng nghị quyết văn hóa mới của tỉnh. Đặc biệt, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam vào ngày 7-1-2026 là định hướng quan trọng để Đồng Nai cụ thể hóa chủ trương, tạo đột phá trong phát triển văn hóa, con người, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Với những định hướng chiến lược, tầm nhìn dài hạn, mạch nguồn văn hóa Đồng Nai đã và đang tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị, xây dựng con người Đồng Nai nghĩa tình, năng động, sáng tạo. Đây là cách văn hóa Đồng Nai đồng hành cùng Đảng, cùng đất nước vững bước trên con đường phát triển, hội nhập, tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
My Ny