Chất lượng cơ quan dân cử bắt đầu từ mỗi lá phiếu

2 giờ trướcBài gốc

Bầu cử dân chủ, minh bạch 'nền tảng' của niềm tin

Bầu cử đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là một sự kiện chính trị định kỳ mà còn là thước đo quan trọng của niềm tin Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Một cuộc bầu cử thành công không chỉ dừng lại ở tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu mà còn thể hiện ở tính dân chủ, minh bạch, công bằng và đúng pháp luật trong toàn bộ quá trình tổ chức.

Trước thềm bầu cử Quốc hội khóa XIV (ngày 15/3), nhiều cử tri đặt kỳ vọng vào Quốc hội và đại biểu Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đổi mới, hành động và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Ảnh: Giang Nam

Đó là thời khắc Nhân dân chính thức trao gửi quyền lực và niềm tin của mình cho bộ máy nhà nước thông qua việc lựa chọn những đại diện xứng đáng tham gia vào các cơ quan dân cử. Mỗi lá phiếu, vì vậy, không chỉ là sự thể hiện quyền công dân mà còn là sự lựa chọn có trách nhiệm đối với tương lai phát triển của đất nước.

Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là những yếu tố pháp lý và cơ chế giám sát nào sẽ bảo đảm một cuộc bầu cử thực sự dân chủ, minh bạch và phản ánh đúng ý chí của cử tri. Theo ông Trần Văn Lâm, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, để một cuộc bầu cử thực sự dân chủ, minh bạch và đúng pháp luật, điều quan trọng là phải bảo đảm đồng bộ cả khung khổ pháp lý chặt chẽ và cơ chế giám sát xã hội rộng rãi, thực chất.

Trước hết, về mặt pháp lý, hệ thống pháp luật về bầu cử của Việt Nam hiện nay đã được xây dựng tương đối đầy đủ và chặt chẽ. Pháp luật quy định rõ các nguyên tắc cơ bản của bầu cử dân chủ như phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Đây là những nguyên tắc nền tảng nhằm bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia lựa chọn đại biểu của mình.

Các quy định pháp luật cũng được thiết kế cụ thể và minh bạch cho từng khâu của quá trình bầu cử, từ hiệp thương giới thiệu người ứng cử, lập danh sách cử tri, tổ chức vận động bầu cử, cho đến việc bỏ phiếu, kiểm phiếu và công bố kết quả bầu cử.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm giám sát, kiểm tra của các cơ quan tổ chức bầu cử từ Trung ương đến địa phương. Hệ thống tổ chức bầu cử gồm Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử các cấp và các tổ bầu cử tại cơ sở có trách nhiệm tổ chức, kiểm tra và bảo đảm toàn bộ quá trình bầu cử diễn ra đúng quy định.

Cơ chế này giúp theo dõi, kiểm tra và kịp thời phát hiện, xử lý những vi phạm nếu phát sinh trong quá trình tổ chức bầu cử, qua đó góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và sự minh bạch của cuộc bầu cử.

Ngoài khuôn khổ pháp lý, giám sát xã hội cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm tính khách quan và minh bạch của cuộc bầu cử. Trong đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội, các cơ quan báo chí và chính cử tri đều có vai trò quan trọng trong việc phát huy quyền giám sát của Nhân dân.

Sự tham gia giám sát của cử tri chính là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng của cuộc bầu cử. Khi cử tri chủ động theo dõi, giám sát và thực hiện quyền bầu cử của mình một cách trách nhiệm, quá trình bầu cử sẽ diễn ra công khai, minh bạch, phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của Nhân dân.

Ở góc độ nghiên cứu, nhiều chuyên gia cho rằng các yếu tố pháp lý và cơ chế giám sát xã hội đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra thực chất, tránh hình thức. Trong cơ chế giám sát này, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò nòng cốt, tham gia xuyên suốt trong quá trình bầu cử, từ khâu tiếp nhận hồ sơ ứng cử, tổ chức hiệp thương, đến việc lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác.

Thông qua các cuộc tiếp xúc và lấy ý kiến cử tri, nhiều trường hợp không đáp ứng yêu cầu đã được sàng lọc, góp phần bảo đảm chất lượng của danh sách ứng cử viên.

Bên cạnh đó, từ khâu tổ chức hiệp thương, gặp gỡ cử tri để góp ý chương trình hành động của ứng cử viên cho đến việc bảo đảm sự đại diện của các nhóm dân cư trong danh sách ứng cử đều được giám sát chặt chẽ.

Các cơ quan báo chí, mạng xã hội, các đoàn giám sát liên ngành và chính cử tri cũng tham gia tích cực vào quá trình này. Đồng thời, lực lượng công an và quân đội phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự tại các điểm bỏ phiếu. Những yếu tố đó tạo nên một cơ chế giám sát đa tầng, từ cơ sở đến Trung ương, nhằm bảo đảm quá trình bầu cử diễn ra đúng quy định, công khai và minh bạch.

So với các kỳ bầu cử trước, quy trình hiệp thương lần này cũng có nhiều điểm mới đáng chú ý khi được mở rộng xuống cấp xã, phường. Điều này giúp việc lấy ý kiến cử tri trở nên gần gũi hơn với đời sống của người dân, đồng thời tạo điều kiện để cử tri tham gia sâu hơn vào quá trình lựa chọn người ứng cử.

Cùng với đó, phương thức giám sát cũng được đổi mới với việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin. Các hệ thống quản lý hồ sơ điện tử, tiếp nhận phản ánh trực tuyến và báo cáo tự động giúp việc theo dõi, xử lý các vấn đề phát sinh được thực hiện nhanh chóng, kịp thời.

Các tiêu chí đánh giá ứng cử viên cũng ngày càng được cụ thể hóa và minh bạch hơn, từ mức độ tín nhiệm của cử tri đến việc thẩm định hồ sơ, kê khai tài sản và phản biện chương trình hành động. Những đổi mới này góp phần giúp quá trình lựa chọn đại biểu trở nên chặt chẽ, minh bạch và thực chất hơn.

Cơ chế kiểm soát quyền lực và lựa chọn đại diện của Nhân dân

Theo PGS. TS Nguyễn Chu Hồi, đại biểu Quốc hội Khóa XV, trong cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước từ phía nhân dân và xã hội, bầu cử giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại phải gắn liền với kiểm soát quyền lực. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là yếu tố quyết định hiệu quả vận hành của bộ máy nhà nước.

Cử tri phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh tìm hiểu tiểu sử ứng cử viên đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp được niêm yết tại khu vực bỏ phiếu. Ảnh: Bình Nguyên

Trong cơ chế đó, Quốc hội thực hiện ba chức năng cơ bản: lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đồng thời phản ánh, giải quyết nguyện vọng chính đáng của cử tri và nhân dân.

Vì vậy, đối với mỗi ứng cử viên đại biểu Quốc hội, chương trình hành động được trình bày trước cử tri không chỉ là lời hứa mà còn là cam kết chính trị trước nhân dân.

Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, một Quốc hội có chất lượng giống như một “cỗ máy” tạo ra các văn bản pháp luật, chính sách và quyết sách quốc gia một cách kịp thời, đúng đắn và phù hợp với thực tiễn.

Những quyết định này không chỉ phục vụ cho mục tiêu phát triển đất nước mà còn góp phần điều chỉnh hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, còn đại biểu Quốc hội chính là người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của cử tri. Vì vậy, chất lượng của Quốc hội trước hết được quyết định bởi chất lượng của các đại biểu.

Cuộc bầu cử vì thế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là cơ chế để cử tri lựa chọn những người thực sự có tâm, có tầm và có trách nhiệm, đủ năng lực tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật và hoạch định chính sách quốc gia.

Khi nhà nước vận hành theo nguyên tắc pháp quyền, mọi hoạt động quản lý đều phải dựa trên pháp luật. Không chỉ ban hành luật, Quốc hội còn thực hiện chức năng giám sát đối với cơ quan hành pháp và các chủ thể chịu sự điều chỉnh của pháp luật.

Thông qua hoạt động giám sát, Quốc hội đánh giá hiệu lực, hiệu quả của các chính sách và quyết sách đã ban hành, từ đó kịp thời điều chỉnh để bảo đảm các chính sách phục vụ đúng lợi ích của nhân dân.

Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, nếu thực hiện tốt vai trò của bầu cử và nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, chúng ta sẽ góp phần kiểm soát quyền lực trong quá trình vận hành của bộ máy nhà nước, từ tổ chức đến từng cá nhân. Quyền lực nhà nước không chỉ nằm ở từng cá nhân mà còn tồn tại trong các thiết chế tổ chức, vì vậy cần được giám sát chặt chẽ để bảo đảm phục vụ đúng lợi ích của nhân dân.

Đặc biệt, sau Đại hội XIV của Đảng, đất nước đang bước vào giai đoạn mở đầu của một kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên xây dựng Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng, hùng cường và nhân dân hạnh phúc. Trong bối cảnh đó, cuộc bầu cử càng có ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết. Chất lượng của cuộc bầu cử sẽ quyết định chất lượng của đại biểu Quốc hội, và chất lượng của đại biểu chính là yếu tố then chốt quyết định chất lượng của hệ thống chính sách, pháp luật và các quyết sách phát triển quốc gia.

Mỗi lá phiếu của cử tri, vì thế, không chỉ là sự lựa chọn cho một nhiệm kỳ mà còn là sự gửi gắm niềm tin và trách nhiệm đối với tương lai của đất nước. Khi mỗi công dân ý thức đầy đủ quyền và trách nhiệm của mình, cuộc bầu cử sẽ thực sự trở thành ngày hội của toàn dân và là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của quốc gia.

Ông Trần Văn Lâm, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội: “Mỗi lá phiếu có trách nhiệm của cử tri chính là những viên gạch góp phần xây dựng tương lai của quê hương, đất nước”.PGS. TS Nguyễn Chu Hồi, đại biểu Quốc hội Khóa XV: “Khi ngày bầu cử đang đến rất gần, tôi mong rằng cử tri cả nước sẽ thực hiện tốt nhất quyền và nghĩa vụ công dân của mình, sử dụng lá phiếu một cách trách nhiệm để lựa chọn những đại biểu xứng đáng”.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/chat-luong-co-quan-dan-cu-bat-dau-tu-moi-la-phieu-446770.html