Chất lượng đại biểu: Thước đo sức mạnh của Quốc hội và Hội đồng nhân dân

9 giờ trướcBài gốc

Bước tiến đáng ghi nhận

Trong phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh luận điểm mang tính nền tảng: “Chất lượng đại biểu quyết định chất lượng hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân”.

Đây là một nhận định mang tính tổng kết thực tiễn, đồng thời phản ánh một nguyên lý có tính quy luật trong tổ chức và vận hành của cơ quan dân cử. Quốc hội có ban hành được những đạo luật sát thực tiễn hay không, hoạt động giám sát có đi vào chiều sâu hay không, các quyết sách có đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước hay không, đều phụ thuộc vào năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm của từng đại biểu.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc Phiên họp thứ 56 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Nhìn lại kết quả bầu cử bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, có thể thấy rõ những bước tiến đáng ghi nhận về chất lượng và cơ cấu đại biểu Quốc hội. Tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách đạt khoảng 40%, cao nhất từ trước tới nay, cho thấy xu hướng chuyên nghiệp hóa hoạt động nghị trường đang được đẩy mạnh; trình độ chuyên môn của đại biểu được nâng lên rõ rệt với hơn 83% có trình độ trên đại học; cơ cấu đại biểu ngày càng toàn diện, cân đối với 30% là nữ, 15,2% là người dân tộc thiểu số, lần đầu tiên có đại biểu dân tộc Ơ Đu – một dấu mốc có ý nghĩa về tính bao trùm và đại diện của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Những con số ấy phản ánh sự chuẩn bị nhân sự bài bản, dân chủ, đúng quy định của pháp luật, đồng thời thể hiện rõ nỗ lực nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu cả về trình độ, cơ cấu và tính đại diện.

Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách thẳng thắn, cần phải thấy rằng cơ cấu hợp lý hay trình độ cao mới chỉ là điều kiện cần, chưa phải là bảo đảm cho chất lượng thực chất của hoạt động nghị trường. Một đại biểu có bằng cấp cao nhưng thiếu bản lĩnh, thiếu trải nghiệm thực tiễn hoặc thiếu sự gắn bó với cử tri thì khó có thể trở thành một đại biểu thực chất; một danh sách đại biểu có cơ cấu đẹp nhưng nếu hoạt động hình thức, thiếu chiều sâu thì cũng không thể tạo ra những quyết sách có giá trị. Chính vì vậy, như nhận định của nhiều chuyên gia, chất lượng đại biểu chỉ có thể được kiểm chứng một cách đầy đủ thông qua thực tiễn hoạt động của họ trong nghị trường, thông qua từng lần phát biểu, từng phiên chất vấn, từng quyết định quan trọng liên quan đến quốc kế dân sinh. Nói cách khác, việc trúng cử mới chỉ là điểm khởi đầu, còn việc đại biểu làm được gì sau khi trúng cử mới là thước đo thực sự.

Phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm

Thực tiễn cho thấy, chất lượng hoạt động của đại biểu phụ thuộc vào nhiều yếu tố có mối quan hệ hữu cơ với nhau, trong đó trước hết là năng lực chuyên môn và tư duy chính sách. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập sâu rộng, đại biểu Quốc hội cần nắm vững pháp luật, đồng thời phải có khả năng phân tích, phản biện các vấn đề phức tạp như kinh tế vĩ mô, an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu hay quản trị không gian số, từ đó tham gia một cách thực chất vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách.

Bên cạnh đó, bản lĩnh chính trị và trách nhiệm giải trình là những yếu tố mang tính quyết định, bởi đại biểu đại diện cho cử tri trong việc phát biểu ý kiến, đồng thời phải dám đối diện với những vấn đề khó, dám chất vấn, dám bảo vệ lợi ích chung, kể cả khi điều đó không thuận chiều. Một đại biểu thiếu bản lĩnh, dù có trình độ cao đến đâu, cũng khó có thể tạo ra những đóng góp có giá trị trong nghị trường.

Công tác chuẩn bị Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI được triển khai bài bản, chu đáo.

Cùng với đó, mối liên hệ thực chất và liên tục với cử tri là yếu tố không thể thiếu để bảo đảm tính đại diện của đại biểu. Lá phiếu của cử tri là sự lựa chọn tại một thời điểm, đồng thời là sự gửi gắm kỳ vọng trong suốt cả nhiệm kỳ, đòi hỏi đại biểu phải thường xuyên lắng nghe, phản hồi và chuyển hóa những nguyện vọng chính đáng của nhân dân thành các sáng kiến lập pháp và hoạt động giám sát cụ thể.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, mối quan hệ giữa đại biểu và cử tri vượt ra ngoài các kỳ tiếp xúc định kỳ, trở thành một quá trình tương tác liên tục, đặt ra yêu cầu cao hơn về tính minh bạch, trách nhiệm và sự chủ động của đại biểu. Đồng thời, năng lực giám sát cũng cần được hiểu theo nghĩa rộng, không dừng lại ở việc chất vấn tại kỳ họp, mà bao gồm cả việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các cam kết và nghị quyết, bảo đảm mọi vấn đề được nêu ra đều được theo đuổi đến cùng, tránh tình trạng giám sát hình thức, nói nhiều làm ít.

Trong toàn bộ quá trình đó, môi trường thể chế đóng vai trò hỗ trợ quan trọng, tạo điều kiện để đại biểu phát huy năng lực của mình. Việc tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách, hoàn thiện cơ chế cung cấp thông tin, tăng cường bộ máy tham mưu, nghiên cứu, cũng như xây dựng văn hóa tranh luận trong nghị trường - nơi mọi ý kiến, kể cả ý kiến thiểu số, được tôn trọng và lắng nghe là những yếu tố cần thiết để nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra một yêu cầu có ý nghĩa xuyên suốt đối với nhiệm kỳ mới khi nhấn mạnh: “Lá phiếu của cử tri không dừng lại ở ngày bầu cử; lá phiếu ấy phải được tiếp nối bằng chất lượng lập pháp, bằng hiệu lực giám sát, bằng những quyết sách đúng đắn, kịp thời, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”. Thông điệp này đặt ra một chuẩn mực rõ ràng: thành công của một cuộc bầu cử chỉ thực sự trọn vẹn khi được chuyển hóa thành hiệu quả hoạt động của nhiệm kỳ. Mỗi đại biểu trúng cử mang theo sự tín nhiệm của cử tri, đồng thời mang theo trách nhiệm phải biến niềm tin ấy thành hành động cụ thể, thành những sản phẩm lập pháp có chất lượng, hoạt động giám sát có hiệu quả và những quyết sách có giá trị đối với sự phát triển của đất nước.

Có thể khẳng định, chất lượng đại biểu là gốc rễ của mọi cải cách trong hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Nếu đại biểu có năng lực, các đạo luật sẽ sát thực tiễn; nếu đại biểu có bản lĩnh, hoạt động giám sát sẽ đi vào chiều sâu; nếu đại biểu có trách nhiệm, niềm tin của cử tri sẽ được củng cố. Ngược lại, nếu đại biểu yếu kém, thiếu bản lĩnh, thiếu gắn bó với cử tri, thì dù cơ chế có hoàn thiện đến đâu, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử cũng khó có thể nâng cao.

Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ quyết định các vấn đề về tổ chức bộ máy, công tác nhân sự cấp cao của Nhà nước, các kế hoạch 5 năm mà còn tiến hành công tác lập pháp.

Hà Trang

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/chat-luong-dai-bieu-thuoc-do-suc-manh-cua-quoc-hoi-va-hoi-dong-nhan-dan-450433.html