Châu Á ứng phó ra sao khi xung đột Mỹ-Israel và Iran đe dọa nguồn năng lượng toàn cầu?

3 giờ trướcBài gốc

Trạm dự trữ dầu quốc gia Shibushi ở quận Kagoshima, miền Tây Nam Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Dù Washington cho rằng xung đột có thể sớm kết thúc, giới phân tích cảnh báo tác động lan tỏa tới thị trường năng lượng và lạm phát có thể kéo dài.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/3 cho biết cuộc chiến nhằm vào Iran có thể kết thúc “rất sớm”, dù ông thừa nhận kịch bản này khó xảy ra trong tuần tới. Tuy nhiên, tại châu Á, nhiều chính phủ đã bắt đầu tăng tốc chuẩn bị để giảm thiểu rủi ro từ những biến động mạnh trên thị trường dầu mỏ.

Theo tờ South China Morning Post, các nền kinh tế châu Á đang đối mặt với nỗi lo rằng cú sốc năng lượng mới có thể làm sống lại nguy cơ “đình lạm” - tình trạng tăng trưởng chậm đi kèm lạm phát cao từng gây khủng hoảng kinh tế toàn cầu trong thập niên 1970.

Những quốc gia chịu rủi ro lớn nhất là các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng Trung Đông. Nhật Bản và Hàn Quốc hiện nhập khoảng 50% năng lượng từ khu vực này, khiến họ đặc biệt dễ tổn thương nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Trung Quốc, nước tiêu thụ dầu lớn thứ hai thế giới, vừa công bố đợt tăng giá bán lẻ xăng và dầu diesel mạnh nhất kể từ năm 2022. Bắc Kinh cũng yêu cầu các tập đoàn dầu khí quốc doanh bảo đảm nguồn cung ổn định các sản phẩm tinh chế, đồng thời tuân thủ cơ chế kiểm soát giá của nhà nước.

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã âm thầm xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn nhưng không công bố chi tiết. Theo Reuters, ước tính của các nhà phân tích cho rằng lượng dự trữ này vào khoảng 900 triệu thùng, tương đương gần ba tháng nhập khẩu.

Nhật Bản cũng đang chuẩn bị phương án ứng phó nếu thị trường biến động mạnh. Với lượng dự trữ dầu đủ dùng trong 254 ngày, chính phủ Nhật Bản đã yêu cầu các kho dự trữ quốc gia sẵn sàng cho khả năng xả kho.

Đây không phải lần đầu Nhật Bản sử dụng biện pháp này. Tokyo từng giải phóng dự trữ dầu trong cuộc chiến vùng Vịnh đầu thập niên 1990 và sau thảm họa động đất, sóng thần năm 2011 ở Đông Bắc nước này.

Tại Hàn Quốc, chính phủ dự kiến áp dụng trần giá nhiên liệu nhằm ngăn chặn tình trạng tăng giá bất thường và ổn định kỳ vọng thị trường. Đây là biện pháp chưa từng được sử dụng kể từ năm 1979, khi Cách mạng Iran khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.

Seoul cũng thông báo kế hoạch nhập khẩu khẩn cấp 6 triệu thùng dầu thô từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông qua các tuyến vận chuyển tránh đi qua Eo biển Hormuz - điểm nghẽn thương mại chiến lược đang chịu tác động từ xung đột.

Hàn Quốc hiện có lượng dự trữ dầu đủ dùng khoảng 208 ngày, song chính phủ nước này vẫn tìm cách đa dạng hóa nguồn cung thông qua các cảng thay thế.

Các nhà kinh tế cảnh báo nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, rủi ro đình lạm có thể quay trở lại.

“Nếu giá dầu tiếp tục tăng kéo dài, nguy cơ đình lạm tương tự thập niên 1970 có thể gia tăng”, giáo sư kinh tế Kim Jin-ill tại Đại học Korea nhận định với báo chí Hàn Quốc.

Một số chuyên gia cho rằng tác động của cuộc chiến có thể vượt xa lĩnh vực năng lượng. Gareth Leather, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách châu Á tại Capital Economics, cho rằng giá dầu tăng kéo dài sẽ làm giảm thu nhập hộ gia đình và đẩy chi phí sản xuất của doanh nghiệp lên cao, từ đó kìm hãm tiêu dùng và đầu tư.

Trong bối cảnh đó, các chính phủ đứng trước bài toán khó: nếu không can thiệp, lạm phát có thể tăng vọt và làm suy yếu tăng trưởng dựa vào tiêu dùng; nhưng nếu trợ giá nhiên liệu như Nhật Bản, Malaysia hay Indonesia từng làm, thâm hụt ngân sách sẽ phình to.

Không chỉ dầu mỏ, thị trường khí đốt cũng được xem là điểm rủi ro lớn. Louise Loo, nhà kinh tế tại Oxford Economics, cảnh báo việc gián đoạn nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) có thể gây tác động nghiêm trọng hơn.

Bởi các nền kinh tế Đông Bắc Á phụ thuộc lớn vào khí đốt nhập khẩu để sản xuất điện, bất kỳ sự thiếu hụt nào cũng có thể làm gián đoạn hoạt động công nghiệp, đặc biệt là các ngành công nghệ cao vốn đang đóng vai trò động lực tăng trưởng của khu vực.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/chau-a-ung-pho-ra-sao-khi-xung-dot-myisrael-va-iran-de-doa-nguon-nang-luong-toan-cau-20260311101529357.htm