Châu Âu mở 'mặt trận ngoại giao' khẩn cấp ở Davos

2 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng, trước khi khởi hành tới Palm Beach, Florida, ngày 16/1/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

“Mặt trận” ngoại giao nhằm hạ nhiệt khủng hoảng Greenland

Các quan chức hàng đầu châu Âu đang lên kế hoạch tận dụng hội nghị thường niên của giới tinh hoa toàn cầu trong tuần này như một “mặt trận” để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng đang nhen nhóm nhanh chóng - cuộc khủng hoảng đã khiến "lục địa già" bất an và thậm chí có thể đe dọa sự tồn tại của liên minh xuyên Đại Tây Dương kéo dài suốt bảy thập kỷ với Mỹ.

Theo CNN, nỗ lực từ phía các đồng minh diễn ra trong bối cảnh ngay cả một số nhân vật thân cận với ông Trump cũng bày tỏ lo ngại riêng tư về những phát ngôn của Tổng thống và đang tìm cách “thoát hiểm” cho tình hình hiện nay.

Trong ngắn hạn, mục tiêu của chiến dịch ngoại giao khẩn cấp từ phía châu Âu là hạ nhiệt căng thẳng sau khi ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế mới đối với bất kỳ đồng minh nào phản đối nỗ lực của ông nhằm giành “quyền kiểm soát hoàn toàn và tuyệt đối” Greenland. Nhưng xa hơn, đây còn là nỗ lực nhằm chuyển hướng Tổng thống Mỹ khỏi chiến dịch theo đuổi lãnh thổ thuộc Đan Mạch này nói chung.

Những kịch bản “lối ra” cho ông Trump

Trong số các phương án đang được các cố vấn của ông Trump và các nhà ngoại giao phương Tây cân nhắc có việc mở rộng các hiệp ước hiện có, cho phép Mỹ triển khai căn cứ quân sự và các nguồn lực khác trên đảo, đồng thời bổ sung các thỏa thuận thương mại và kinh tế. Theo các nguồn tin, kịch bản này có thể bao gồm một lễ ký kết chính thức, giúp Tổng thống Mỹ có thể “trình diễn” một thành tựu.

Một lựa chọn khác đang được thảo luận là đặt Greenland dưới cơ chế Compact of Free Association (Hiệp định Liên kết Tự do), cho phép hòn đảo duy trì quy chế hiện tại nhưng trao cho Mỹ quyền tiếp cận an ninh mở rộng để đổi lấy hỗ trợ tài chính. Palau, Quần đảo Marshall và Liên bang Micronesia hiện đều có các thỏa thuận tương tự với Mỹ.

Ngoài ra, đã có những cuộc trao đổi ban đầu về khả năng đề xuất đàm phán lại hiệp định năm 1951 giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland, nhằm làm rõ rằng sẽ không có đầu tư từ Trung Quốc tại Greenland, theo các nguồn tin.

Dù Đan Mạch hầu như không có ý định từ bỏ lãnh thổ của mình, một số quan chức cấp cao trong chính quyền Trump đã âm thầm làm việc trong vài tuần qua về một đề xuất mua lại Greenland.

Tổng thống Trump - dự kiến đến Davos vào sáng 21/1 (theo giờ địa phương) - nói với các phóng viên trước khi rời Washington rằng ông sẽ có một loạt cuộc gặp về Greenland tại đây, và dự đoán sẽ đạt được một thỏa thuận “rất tốt cho tất cả mọi người”. Ông khẳng định NATO sẽ “rất hài lòng” và người dân Greenland - những người đã biểu tình phản đối các đe dọa sáp nhập của Mỹ - sẽ “vui mừng”.

Theo các nguồn tin, Tổng thư ký NATO Mark Rutte, người đã nỗ lực xây dựng mối quan hệ gần gũi với ông Trump, được cho là sẽ có cuộc gặp riêng với Tổng thống Mỹ bên lề hội nghị.

Tuy nhiên, trái với những dự báo lạc quan của ông Trump, nhà lãnh đạo Mỹ vẫn tiếp tục gia tăng các yêu sách gây chia rẽ. Ông một lần nữa nhấn mạnh rằng Mỹ “cần” Greenland. Khi được hỏi sẵn sàng đi xa đến đâu để giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực này, ông Trump chỉ đáp: “Rồi các bạn sẽ biết”, trước khi gợi ý rằng ông có thể cân nhắc các phương án khác nếu Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bất lợi liên quan đến việc sử dụng thuế quan.

Trong một tuyên bố, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly mô tả việc Mỹ giành được Greenland có thể mang lại lợi ích cho NATO, cho rằng liên minh này sẽ “trở nên mạnh mẽ và hiệu quả hơn rất nhiều nếu Greenland nằm trong tay Mỹ, và người dân Greenland sẽ được bảo vệ tốt hơn trước các mối đe dọa hiện đại tại khu vực Bắc Cực”.

Châu Âu lúng túng tìm phản ứng

Tuy vậy, trong nội bộ các đồng minh châu Âu thân cận nhất của Mỹ, vẫn chưa có sự đồng thuận rõ ràng về cách phản ứng nếu Tổng thống Trump tiếp tục leo thang gây hấn.

“Họ buộc phải phản ứng”, Ian Bremmer, Chủ tịch Tập đoàn đánh giá rủi ro Eurasia Group, nhận định. “Có rất nhiều việc họ có thể làm, nhưng họ phải sẵn sàng hành động với đủ số lượng và sức mạnh để tạo ra khác biệt".

Cuộc đối đầu dự kiến diễn ra trong 48 giờ tới cho thấy mức độ nghiêm trọng mà các quốc gia châu Âu hiện nhìn nhận các đe dọa của ông Trump, trong bối cảnh ông liên tục công kích nhiều lãnh đạo toàn cầu.

Căng thẳng quanh Greenland cũng buộc châu Âu phải điều chỉnh tính toán, sau một năm mà phần lớn các đồng minh của Mỹ chọn cách xoa dịu ông Trump thay vì đối đầu, với lập luận rằng nhượng bộ trong nhiều trường hợp vẫn tốt hơn là chấp nhận nguy cơ xung đột trực diện.

Tổng thống Trump từ lâu đã cho rằng Greenland có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia Mỹ và có giá trị lớn nhờ trữ lượng khoáng sản dồi dào. Tuy nhiên, nỗ lực này đã leo thang trong tuần qua khi ông tuyên bố sẽ áp thuế với 8 quốc gia châu Âu và công khai chỉ trích lãnh đạo Na Uy và Pháp.

Việc Tổng thống Mỹ tìm cách trừng phạt các đồng minh về mặt kinh tế đã gây lo ngại sâu rộng tại châu Âu, khi các quan chức cảnh báo rằng động thái này có thể làm rạn nứt liên minh NATO lâu đời, hiện gồm 32 quốc gia ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Phát biểu tại Davos, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chỉ trích “việc tích lũy vô tận các mức thuế mới là điều hoàn toàn không thể chấp nhận - đặc biệt khi chúng được sử dụng như công cụ gây sức ép đối với chủ quyền lãnh thổ”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, kêu gọi xây dựng “một hình thức độc lập mới của châu Âu”.

“Việc đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế cho thấy vấn đề này đã vượt khỏi phạm vi lý thuyết và khủng hoảng ngoại giao, để trở thành một cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị thực sự”, Erik Brattberg, chuyên gia cao cấp không thường trú tại Trung tâm châu Âu của Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định. Ông nói thêm: “Vẫn còn mong muốn tránh leo thang, nhưng họ cũng cảm thấy cần phải thể hiện lập trường và đặt ra giới hạn".

Trong các vòng trao đổi ngoại giao tại châu Âu, giới chức đã cân nhắc nhiều biện pháp đáp trả, bắt đầu từ việc áp đặt gói thuế trả đũa trị giá 93 tỷ euro (109 tỷ USD) mà Liên minh châu Âu từng hoãn lại sau khi đạt thỏa thuận thương mại với Mỹ năm ngoái.

Tuy nhiên, ngoài bước đi ban đầu này, vẫn còn rất nhiều bất định về cách tốt nhất để răn đe Tổng thống Trump nếu ông phát động một chiến dịch kéo dài nhằm vào Greenland. Các quốc gia có thể tìm cách gây sức ép tài chính bằng việc đẩy mạnh bán trái phiếu kho bạc Mỹ, siết chặt hơn các hạn chế đối với doanh nghiệp Mỹ, thậm chí hạn chế quyền tiếp cận của Mỹ đối với các căn cứ quân sự tại châu Âu hoặc rút khỏi kỳ World Cup sắp tới - sự kiện mà ông Trump thường ca ngợi như một niềm tự hào cá nhân.

EU cũng sở hữu một bộ công cụ trừng phạt kinh tế cứng rắn khác, được thiết kế riêng để trừng phạt các quốc gia bị coi là đang tìm cách cưỡng ép khối này. Tuy nhiên, việc kích hoạt công cụ này - được gọi là Cơ chế chống cưỡng ép (Anti-Coercion Instrument) - đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối và được xem là lựa chọn cuối cùng.

Thay vào đó, các quan chức châu Âu phần lớn hy vọng ông Trump sẽ dừng lại trước khi mọi việc đi đến điểm đó.

Trong số những người thân cận với Tổng thống Mỹ, có người tin rằng ông đang thử xem mình có thể đi xa đến đâu để đạt được điều mình muốn và không có ý muốn can thiệp quân sự. Nhưng điều đó vẫn làm dấy lên lo ngại rằng những nỗ lực quyết đoán của ông Trump có thể gây tổn hại không thể khắc phục được đối với các mối quan hệ quan trọng.

Ngay cả khi các quan chức ở cả hai bờ Đại Tây Dương đang thúc đẩy các con đường ngoại giao, đây vẫn là một vấn đề tế nhị do tuyên bố của Tổng thống Trump rằng quyền sở hữu hoàn toàn Greenland giờ đây có tầm quan trọng “tâm lý”, và là một chiến thắng mà ông ngày càng khao khát.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo CNN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/chau-au-mo-mat-tran-ngoai-giao-khan-cap-o-davos-20260121174433637.htm