Châu Âu nạp 'vũ khí', sẵn sàng biện pháp đáp trả

3 giờ trướcBài gốc

Tranh chấp leo thang sau khi Tổng thống Donald Trump tái khẳng định mong muốn Hoa Kỳ mua lại Greenland (một lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch). Ông cảnh báo rằng Washington sẽ thực hiện điều này "bằng cách này hay cách khác".

Ngày 17/1, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ áp thuế 10% lên các đồng minh NATO, gồm Pháp, Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan cho đến khi Washington đạt được thỏa thuận mua Greenland.

Các mức thuế này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2 và tăng lên 25% từ ngày 1/6.

Thông báo xuất hiện chỉ vài ngày sau khi binh sĩ châu Âu từ Pháp, Đức và một số quốc gia khác bắt đầu đến Greenland để tham gia tập trận quân sự, làm gia tăng lo ngại tại các thủ đô châu Âu rằng luận điệu của Tổng thống Donald Trump đang chuyển sang mức độ cưỡng ép kinh tế.

Sau khi nghe những lời đe dọa từ Tổng thống Mỹ, các quan chức EU đi đến kết luận rằng cần có phản ứng phối hợp, với nhiều phương án dự kiến được các nhà lãnh đạo thảo luận trong tuần này.

"Tại khu vực Bắc Cực, châu Âu cam kết hoàn toàn về an ninh", Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát biểu tại Davos ngày 20/1. "Phản ứng của chúng tôi sẽ kiên quyết, đoàn kết và tương xứng".

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Turnberry, Scotland, ngày 27/7/2025. (Ảnh: Andrew Harnik/Getty Images qua Kyiv Independent)

Những phương án đang được xem xét

Các nhà lãnh đạo EU có kế hoạch thảo luận khủng hoảng bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, nơi họ tìm cách tổ chức các cuộc gặp với giới chức Mỹ nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ hội đàm với một số nhà lãnh đạo, trong đó có bà Ursula von der Leyen.

Nếu các nỗ lực đó thất bại, các quan chức EU cho biết, khối này có hai hướng trả đũa chủ đạo.

Một phương án được các nội các châu Âu thảo luận là kích hoạt Công cụ Chống Cưỡng ép của EU - loại "vũ khí thương mại" của khối - được thông qua năm 2023 nhưng chưa từng sử dụng.

Cơ chế này cho phép Ủy ban châu Âu đáp trả các hành vi cưỡng ép kinh tế từ nước thứ ba bằng các biện pháp đối phó như hạn chế thương mại, yêu cầu giấy phép, hoặc hạn chế tiếp cận thị trường và hạn chế đầu tư nước ngoài.

Phương án khác đang được thảo luận là áp thuế trả đũa lên các doanh nghiệp Mỹ và siết quyền tiếp cận thị trường EU đối với các công ty Hoa Kỳ. Cuộc tranh luận được thúc đẩy bởi một hạn chót đã định sẵn.

Khi EU phê chuẩn các cam kết thuế quan theo thỏa thuận thương mại EU-Mỹ mùa hè năm ngoái, khối này đã tạm ngừng các biện pháp đáp trả lên hàng hóa Mỹ trị giá 109 tỷ USD. Những biện pháp này được xây dựng để đáp trả các mức thuế "Ngày Giải phóng" trước đó của Tổng thống Donald Trump, nhưng đã bị đóng băng sáu tháng theo thỏa thuận.

Khoảng thời gian tạm ngừng đó sẽ hết hạn vào đầu tháng Hai, đồng nghĩa với việc các mức thuế trên có thể tự động được tái kích hoạt trừ phi các nhà lãnh đạo EU quyết định gia hạn đình chỉ hoặc hủy bỏ hoàn toàn.

"Thông báo thuế mới nhất của Tổng thống Donald Trump đã đẩy căng thẳng thương mại sang một chiều kích hoàn toàn mới - ít mang tính logic kinh tế hơn mà mang tính động cơ chính trị nhiều hơn", Carsten Brzeski, Giám đốc Toàn cầu về Vĩ mô của ING Research, nhận định.

"Điều này cũng đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào một cuộc khủng hoảng, với nguy cơ leo thang rõ rệt và các hệ quả tiêu cực không mong muốn cho cả nền kinh tế châu Âu và Hoa Kỳ".

Phản ánh tình trạng bất ổn, các nhóm chính trị lớn nhất tại Nghị viện châu Âu ngày 17/1 tuyên bố hoãn cuộc bỏ phiếu dự kiến liên quan việc giảm thuế EU đối với hàng hóa Mỹ - các bước nhằm triển khai thỏa thuận thương mại đạt được mùa hè trước.

"EU và Mỹ đã đạt được một thỏa thuận thương mại vào tháng Bảy năm ngoái. Và trong chính trị cũng như trong kinh doanh, một thỏa thuận là một thỏa thuận", bà Ursula von der Leyen nói tại Davos. "Khi những người bạn bắt tay nhau, điều đó phải có ý nghĩa".

Phía Washington kêu gọi kiềm chế. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 20/1 kêu gọi châu Âu "ngồi xuống, hít một hơi thật sâu" và cảnh báo rằng "điều tồi tệ nhất mà các quốc gia có thể làm là leo thang chống lại Mỹ".

Greenland biến tranh chấp thương mại thành vấn đề địa chính trị

Vượt ra ngoài khuôn khổ thuế quan, các quan chức EU rõ ràng coi động thái của Tổng thống Donald Trump là một phần của thách thức rộng lớn hơn đối với sự thống nhất xuyên Đại Tây Dương.

Ngày 20/1, Tổng thống Donald Trump đăng tải một tin nhắn riêng của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trong đó viết: "Tôi không hiểu anh đang làm gì với Greenland".

Khi các nhà lãnh đạo châu Âu tập trung tại Davos, nơi họ dự kiến gây sức ép với Tổng thống Donald Trump về vấn đề bảo đảm an ninh cho Ukraine, thì Greenland bất ngờ trở thành ưu tiên hàng đầu.

"Điểm mấu chốt là thế giới đã thay đổi một cách vĩnh viễn", bà Ursula von der Leyen nói trong phát biểu bế mạc tại Davos. "Và chúng ta phải thay đổi theo."

Thế Hải (Theo Aljazeera, Kyiv Independent)

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/chau-au-nap-vu-khi-san-sang-bien-phap-dap-tra-204260121104511312.htm