Châu Âu nhìn Mỹ như 'chim sợ cành cong'

7 giờ trướcBài gốc

Theo Reuters, chính quyền ông Trump dự định sẽ sớm thông báo cụ thể với các đồng minh NATO, rằng Mỹ sẽ giảm đáng kể những năng lực quân sự mà Mỹ sẵn sàng hỗ trợ châu Âu, trong trường hợp xảy ra chiến tranh hoặc khủng hoảng lớn.

Động thái này phản ánh chiến lược buộc châu Âu phải tự gánh vác nhiều trách nhiệm an ninh hơn.

Phản hồi về thông tin mà Reuters tiếp cận được, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết ông không thể tiết lộ những nội dung thông báo sắp tới của Mỹ, nhưng nhận định mọi diễn biến sắp xảy ra đều "đã được dự báo trước". Theo ông, NATO cần chấm dứt tình trạng phụ thuộc quá mức vào Mỹ.

Mỹ tiến thoái ngẫu hứng, châu Âu thận trọng

Theo các nguồn tin, Lầu Năm Góc dự định thu hẹp phần đóng góp của Mỹ trong hỗ trợ an ninh cho NATO, dù vẫn duy trì cam kết bảo vệ hạt nhân đối với NATO. Đây sẽ là bước đi cụ thể hóa chủ trương của ông Trump: "Châu Âu tự bảo vệ châu Âu".

Kế hoạch này đang làm gia tăng lo ngại trong nội bộ NATO. Các nước châu Âu đang tăng mạnh chi tiêu quốc phòng và năng lực quân sự, nhưng việc thay thế vai trò của Mỹ không thể thực hiện trong thời gian ngắn.

Đầu tháng 5, chính quyền ông Trump đã công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức. Cũng trong tháng 5, Lầu Năm Góc tuyên bố hủy kế hoạch điều động 5.000 binh sĩ Mỹ tới Ba Lan. Nhưng chỉ sau một tuần, Tổng thống Trump bất ngờ thông báo đảo ngược quyết định. Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý trong chính sách quân sự của Mỹ tại châu Âu.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tham dự cuộc họp Hội đồng Bắc Đại Tây Dương ở cấp ngoại trưởng NATO tại Helsingborg, Thụy Điển, ngày 22/5. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, tại cuộc họp các ngoại trưởng ở Thụy Điển hôm 22/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh Washington vẫn có kế hoạch đánh giá lại việc bố trí lực lượng quân sự. Mỹ đang theo đuổi chiến lược dài hạn nhằm chuyển bớt lực lượng ra khỏi châu Âu.

“Mỹ vẫn có những cam kết toàn cầu cần được đáp ứng liên quan đến việc triển khai lực lượng, điều đó đòi hỏi chúng tôi liên tục xem xét lại nơi bố trí quân đội. Đây không phải biện pháp mang tính trừng phạt. Đó đơn giản là một quá trình đang diễn ra và đã tồn tại từ trước”, ông Rubio nói.

Theo Reuters, không có dấu hiệu Mỹ sẽ rút quân hoàn toàn khỏi châu Âu, nhưng Mỹ đang từng bước giảm vai trò quân sự trong phòng thủ châu Âu. Điều này làm gia tăng lo ngại về tương lai của NATO, cũng như độ tin cậy của cam kết an ninh do Mỹ đưa ra đối với NATO.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ, hồi tháng 1. Ảnh: Reuters.

Các đồng minh châu Âu hiện tỏ ra thận trọng sau khi ông Trump bất ngờ tuyên bố sẽ giữ nguyên kế hoạch điều 5.000 binh sĩ tới Ba Lan. Dù hoan nghênh quyết định mới, các lãnh đạo châu Âu cho rằng Mỹ vẫn sẽ dần chuyển trọng tâm khỏi châu Âu.

Châu Âu đã dựa vào Mỹ về mặt quân sự kể từ sau các cuộc thế chiến. Tuy nhiên, mối quan hệ này đã thay đổi đáng kể trong hơn một năm trở lại đây.

Một loạt hành động và phát biểu từ Nhà Trắng đã làm suy giảm niềm tin vào Mỹ với tư cách một đối tác chiến lược. Ông Trump đã giảm hỗ trợ dành cho Ukraine. Đầu năm nay, ông từng đe dọa tiếp quản Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch. Ông cũng nhiều lần đặt dấu hỏi, thậm chí đe dọa, về mức độ cam kết của Mỹ đối với NATO.

Ông Philip Bednarczyk, Giám đốc văn phòng Warsaw của Quỹ Marshall Đức, nhận định: “Chúng ta phải thận trọng trước những xu hướng lớn. Bản chất của liên minh đã thay đổi. Trong các cuộc khảo sát, mức độ tin tưởng vào Mỹ cũng đã giảm mạnh”.

Ông Trump chưa “dứt áo” hẳn với NATO

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO dành cho các nguyên thủ quốc gia diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào đầu tháng 7, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã xác nhận điều này trong ngày 3/6.

Phát biểu tại một phiên điều trần trước Quốc hội, ông Rubio khẳng định: “Mỹ vẫn là thành viên của NATO và chúng tôi sẽ có mặt tại Thổ Nhĩ Kỳ để thảo luận nhiều vấn đề. Tổng thống cũng sẽ tham dự, nơi mọi vấn đề sẽ được làm rõ. Tôi cho rằng hội nghị NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là cuộc họp quan trọng nhất trong lịch sử NATO, bởi còn rất nhiều vấn đề cần được làm rõ và điều chỉnh”.

Thông tin này được cho là sẽ giúp các nước thành viên trong liên minh phần nào yên tâm sau những đồn đoán về khả năng ông Trump lựa chọn vắng mặt.

Lực lượng NATO tham gia cuộc tập trận quân sự do Mỹ dẫn đầu tại Xanthi, Hy Lạp, hồi tháng 6/2025. Ảnh: Reuters.

Thông thường, Tổng thống Mỹ sẽ luôn tham dự các hội nghị thượng đỉnh NATO bởi trước nay, Mỹ giữ vai trò dẫn dắt liên minh. Tuy nhiên, năm nay xuất hiện nhiều nghi vấn về sự hiện diện của ông Trump, khi nhà lãnh đạo Mỹ nhiều lần bày tỏ sự không hài lòng với NATO trong vấn đề hỗ trợ Mỹ xử lý vấn đề Iran.

Trong thời gian qua, ông Trump nhiều lần gọi NATO là “hổ giấy” và từng đe dọa rút Mỹ khỏi liên minh. Ông cho rằng các đồng minh châu Âu đang dựa vào các cam kết an ninh của Mỹ, nhưng lại hỗ trợ không tương xứng cho chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Tư duy chiến lược của Mỹ về NATO đang thay đổi mạnh mẽ. Đối với Mỹ, NATO không còn được nhìn nhận là một cộng đồng chính trị, hay một trụ cột của trật tự quốc tế tự do như trước.

Ngày càng nhiều ý kiến tại Washington xem NATO đơn thuần là một cơ chế quân sự. Giá trị của NATO sẽ phụ thuộc vào việc các nước châu Âu có thể tự gánh vác trách nhiệm tới mức nào, đồng thời có hợp tác với chương trình nghị sự của ông Trump hay không.

Một “NATO châu Âu hơn” đang dần hình thành. Tuy nhiên, không quốc gia châu Âu nào hiện đủ khả năng thay thế vai trò lãnh đạo của Mỹ. Các cường quốc châu Âu trong liên minh như Anh, Pháp, Đức, Italy và Ba Lan có thể phải phối hợp chặt chẽ hơn để dẫn dắt liên minh.

Dù vậy, “NATO châu Âu hóa” chưa chắc sẽ đoàn kết hơn. Liên minh từ lâu đã gặp khó khăn trong việc dung hòa tiếng nói của 32 quốc gia thành viên. Các thành viên có nhiều khác biệt trong nhận thức về các mối đe dọa và ưu tiên chiến lược. Khi vai trò lãnh đạo của Mỹ suy giảm, những khác biệt có thể trở nên rõ nét hơn và khó kiểm soát hơn.

Theo The Conversation, NATO vẫn sẽ tồn tại ngay cả khi Mỹ giảm hiện diện quân sự hoặc thu hẹp cam kết an ninh tại châu Âu, nhưng liên minh này sẽ phải đối mặt với câu hỏi lớn về bản chất và vai trò trong tương lai.

Câu hỏi quan trọng hiện nay là NATO sẽ trở thành liên minh như thế nào trong tương lai: NATO sẽ trở thành một hiệp ước quân sự thuần túy, tập trung gần như tuyệt đối vào phòng thủ tại châu Âu; hay sẽ tiếp tục là một liên minh chính trị - an ninh lớn, đủ khả năng tham gia xử lý các cuộc khủng hoảng trên thế giới?

Ông Trump: 'NATO hoàn toàn vô dụng' Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự sự kiện của tổ chức Turning Point USA tại bang Arizona (Mỹ) ngày 17/4. Trong bài phát biểu tại sự kiện, ông Trump đã đề cập tới NATO và nói rằng "NATO hoàn toàn vô dụng" khi không tham gia chiến dịch phong tỏa tại các cảng Iran.

An Hòa

Nguồn Znews : https://znews.vn/chau-au-nhin-my-nhu-chim-so-canh-cong-post1657180.html