Châu Âu vẫn là thành trì khó công phá của xe điện

2 giờ trướcBài gốc

Xe điện tuy xuất hiện ngày càng nhiều ở châu Âu nhưng vẫn chiếm tỉ trọng nhỏ trong tổng số ô tô lưu hành. Ảnh: Hoàng Linh

Năm 2025 đang được xem là bước ngoặt quan trọng của thị trường xe điện chạy pin (BEV) châu Âu, khi ngày càng nhiều hãng ô tô ghi nhận doanh số xe điện hóa tăng trưởng rõ rệt. Xu hướng này không chỉ diễn ra ở các thương hiệu thuần điện hay các dự án khởi nghiệp, mà còn thể hiện ở cả những nhà sản xuất lâu đời.

Với Skoda Auto, năm 2025 là minh chứng rõ nét cho việc xe điện đã trở thành trụ cột tăng trưởng. Trong số 1.043.900 xe bán ra trên toàn cầu trong năm 2025 (tăng 12,7%), hãng giao hơn 174.900 xe thuần điện - gấp đôi so với năm 2024. Doanh số xe hybrid sạc ngoài (PHEV) cũng tăng mạnh. Riêng tại châu Âu, 25,7% xe Skoda bán ra là xe “có ổ cắm”, đưa thương hiệu này vươn lên vị trí thứ 4 trong số các nhà sản xuất xe điện tại châu Âu (thị phần 6,8%).

Tương tự, Volkswagen (thuộc Volkswagen AG) năm qua tiếp tục là hãng bán nhiều xe điện nhất châu Âu tính theo tập đoàn, với các dòng ID. (ID.3, ID.4, ID.7, ID.Buzz) giữ vai trò chủ lực, đóng góp khoảng 1 triệu chiếc, tăng trưởng khoảng 32% so với năm 2024.

Ở phân khúc cao cấp hơn, Porsche ghi nhận các mẫu xe điện hóa (bao gồm BEV và plug-in hybrid) đã vượt xe thuần xăng trong tổng doanh số tại châu Âu. Đây là cột mốc mang tính biểu tượng với một thương hiệu gắn liền với động cơ đốt trong hiệu suất cao. Với Mercedes-Benz, dù chiến lược xe điện từng được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn, năm 2025 vẫn ghi nhận doanh số các dòng EQ và xe điện hóa tăng trưởng ổn định tại châu Âu.

Tuy ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, xe điện vẫn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng số xe đăng ký mới tại châu Âu (khoảng 12 triệu xe), đặc biệt nếu đặt trong so sánh với các khu vực thị trường lớn khác trên thế giới.

Cụ thể, tỷ lệ xe thuần điện trong tổng lượng xe đăng ký mới năm 2025 của châu Âu dao động 15-17% tùy từng quốc gia. Một số thị trường dẫn đầu như Na Uy, Thụy Điển hay Hà Lan có tỷ lệ cao hơn đáng kể, nhưng các nền kinh tế lớn như Đức, Pháp, Italia, Tây Ban Nha... vẫn ghi nhận xe xăng, diesel và hybrid tự sạc (HEV) chiếm đa số.

Xe điện tuy có lợi thế không phát thải tại chỗ nhưng vẫn tồn tại nhiều đặc điểm chưa phù hợp với đời sống người dân đô thị châu Âu. Ảnh: Hoàng Linh

Nếu so với Trung Quốc, sự khác biệt càng trở nên rõ nét, khi xe năng lượng mới (NEV: bao gồm cả BEV và PHEV) chiếm 50,8% tổng doanh số xe mới trong năm 2025. Sự bứt phá này đến từ quy mô thị trường lớn, chuỗi cung ứng pin hoàn chỉnh, giá xe điện ngày càng tiệm cận, thậm chí thấp hơn xe xăng, cùng hệ thống hạ tầng sạc phát triển nhanh và đồng bộ.

So sánh này cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: Châu Âu là khu vực đặt ra yêu cầu giảm phát thải nghiêm ngặt nhất, nhưng lại không phải thị trường có tỷ lệ xe điện cao nhất. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc thị trường, thói quen tiêu dùng và mức độ thận trọng của người mua.

Trước hết, người tiêu dùng châu Âu nhạy cảm cao với giá cả, chi phí sở hữu và tính tiện dụng dài hạn. Khi các khoản trợ cấp mua xe điện bị cắt giảm hoặc thu hẹp tại nhiều quốc gia như Đức, Pháp, Thụy Điển, nhu cầu mua xe lập tức chững lại. Điều này cho thấy phần lớn thị trường xe điện tại châu Âu chưa đạt trạng thái tự thân vận động, mà vẫn phụ thuộc đáng kể vào ưu đãi của nhà nước.

Đó là chưa kể so với Mỹ hay Trung Quốc, xe điện tại châu Âu có giá bán cao hơn tương đối so với thu nhập trung bình. Nguyên nhân không chỉ đến từ chi phí pin, mà còn từ thuế, chi phí lao động, tiêu chuẩn an toàn - môi trường nghiêm ngặt và biên lợi nhuận của các hãng xe.

Ngay cả khi giá pin giảm, người tiêu dùng châu Âu vẫn phải cân nhắc tổng chi phí sở hữu: Giá mua ban đầu, chi phí sạc, bảo hiểm, khấu hao và giá trị bán lại. Trong bối cảnh lạm phát kéo dài và kinh tế tăng trưởng chậm, người mua ưu tiên sự chắc chắn, thay vì thử nghiệm một công nghệ mà họ vẫn lo ngại về tuổi thọ pin, chi phí thay thế và hạ tầng sạc.

Mặt khác, châu Âu có mật độ trạm sạc cao trên giấy tờ, nhưng sự phân bổ không đồng đều. Tây Âu và Bắc Âu có mạng lưới sạc tương đối hoàn chỉnh, trong khi Đông Âu, Nam Âu và các vùng nông thôn vẫn thiếu trầm trọng trạm sạc nhanh. Đối với người dân sống trong căn hộ cũ, khu phố đông đúc đặc trưng của nhiều thành phố châu Âu, việc lắp đặt trạm sạc cá nhân cũng bất khả thi. Điều này khiến xe điện phù hợp với một nhóm người dùng cụ thể, chứ chưa trở thành lựa chọn phổ quát.

Đó là chưa kể, châu Âu còn là cái nôi của những thương hiệu ô tô lâu đời nhất thế giới. Ở đây, ô tô không chỉ là phương tiện, mà còn là sản phẩm văn hóa và kỹ thuật. Người tiêu dùng châu Âu có xu hướng trung thành với thương hiệu, đề cao cảm giác lái, độ bền cơ khí và giá trị sử dụng dài hạn. Trong khi đó, xe điện, dù tiến bộ nhanh, nhưng chưa chinh phục được nhóm khách hàng truyền thống ở những phương diện này.

Một yếu tố đặc thù nữa là cấu trúc công nghiệp ô tô. Hàng triệu việc làm tại Đức, Pháp, Italia, Tây Ban Nha gắn trực tiếp với chuỗi cung ứng động cơ đốt trong. Việc chuyển đổi quá nhanh sang xe điện không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là vấn đề xã hội và chính trị. Các chính phủ châu Âu vì thế buộc phải cân bằng giữa mục tiêu môi trường và ổn định kinh tế - xã hội. Kết quả là các chính sách thúc đẩy xe điện thường được điều chỉnh theo hướng “khuyến khích nhưng không ép buộc quá nhanh”.

Hạ tầng sạc xe điện chưa phát triển đồng đều ở các quốc gia châu Âu. Ảnh: Hoàng Linh

Dĩ nhiên, sự xuất hiện ồ ạt của xe điện Trung Quốc với giá cạnh tranh đang góp phần thúc đẩy "phổ cập" xe điện ở châu Âu. Tuy nhiên, Lục địa già không dễ mở cửa. Chưa tính tới các rào cản thuế quan, điều tra trợ cấp và yêu cầu tiêu chuẩn cao, người tiêu dùng châu Âu vẫn ưu tiên yếu tố an toàn, thương hiệu, mạng lưới dịch vụ và giá trị lâu dài - những thứ cần thời gian để xây dựng, không thể giải quyết chỉ bằng mức giá thấp.

Tất cả những yếu tố trên lý giải vì sao, dù là Lục địa đặt ra yêu cầu giảm phát thải khắt khe nhất, châu Âu vẫn là thị trường khó tính bậc nhất với xe điện. Đây không phải là sự phủ nhận xe điện, mà là quá trình chọn lọc khắt khe để công nghệ mới thực sự phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa tiêu dùng.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/chau-au-van-la-thanh-tri-kho-cong-pha-cua-xe-dien-730770.html