Chế biến sâu để nâng cao giá trị cà phê Việt

3 giờ trướcBài gốc

Công đoạn rang xay sản phẩm tại một doanh nghiệp cà phê ở phường Trảng Dài. Ảnh: Vương Thế

Để xây dựng thương hiệu cà phê Việt trên thị trường thế giới cũng như chinh phục khách hàng trong nước, việc nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng giá trị cho toàn ngành.

Xuất khẩu nhiều song giá trị gia tăng thấp

Ngành cà phê hiện nay đóng góp khoảng 2,5% GDP cả nước, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho trên 2 triệu người lao động. Việt Nam có diện tích trồng cà phê hơn 710 ngàn héc ta, xếp thứ 6 thế giới và đang là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 toàn cầu, chỉ sau Brazil.

Nghịch lý hiện nay là dù giá trị xuất khẩu cao song phần lớn cà phê Việt Nam vẫn được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô, mang lại giá trị gia tăng thấp.

Theo ông Trần Văn Công, Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại EU, thị trường EU là trung tâm tiêu thụ, nhập khẩu, rang xay, chế biến và tái xuất cà phê lớn nhất thế giới, có sức mua lớn. Cà phê Việt Nam xuất khẩu vào EU đứng thứ 2, chỉ sau Brazil, tuy nhiên đây lại là thị trường có sự đòi hỏi về chất lượng ngày càng cao. Ngành cà phê Việt Nam có nhiều tiềm năng nhưng giá trị xuất khẩu chưa tương xứng. Nguyên nhân là do cơ cấu xuất khẩu vẫn tập trung vào cà phê nhân, chiết xuất, đóng gói và một phần hòa tan. Việt Nam mạnh ở khâu đầu chuỗi nhưng lại hạn chế ở các khâu có giá trị gia tăng cao, dẫn đến việc bỏ lỡ nhiều cơ hội nâng cao giá trị.

Theo các chuyên gia, hoạt động xúc tiến thương mại cần đổi mới theo hướng chuyển từ bán nguyên liệu sang phát triển thị trường cho các sản phẩm chế biến. Theo đó, cần kết nối với các đối tác sản xuất trọn gói, nhà rang xay, thương hiệu riêng và các nhà mua hàng trong phân khúc cà phê hòa tan, nguyên liệu đồ uống.

Theo chuyên gia cà phê Nguyễn Quang Bình, Việt Nam đã bắt đầu đầu tư vào chế biến sâu và phát triển cà phê đặc sản. Tuy nhiên, tỷ lệ chế biến vẫn còn khiêm tốn. Vì sao cà phê nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu, dù giá trị thấp hơn nhiều so với sản phẩm chế biến là một bài toán đặt ra hiện nay. Nguyên nhân không chỉ nằm ở sản xuất mà còn ở cách tổ chức thị trường. So với các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI), nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn hoạt động rời rạc, chưa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Dù có hàng trăm doanh nghiệp xuất khẩu, chỉ một số ít tiếp cận được nguồn hỗ trợ tài chính cần thiết. Ông Bình cho rằng, chỉ khi tổ chức được thị trường và xây dựng được chuỗi giá trị rõ ràng, cà phê Việt Nam mới có thể tạo dựng thương hiệu bền vững.

Ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất thương mại xuất nhập khẩu Cà phê Napoli (Thành phố Hồ Chí Minh) cũng nhận định chất lượng là yếu tố then chốt, đặc biệt với mặt hàng thực phẩm. Các thị trường nhập khẩu đều có hệ thống tiêu chuẩn và quy định rất chặt chẽ, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng nếu muốn nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế. Cũng theo ông Hưng, tại thị trường nội địa, người tiêu dùng cần được nâng cao nhận thức trong việc sử dụng cà phê sạch, hướng tới thị trường lành mạnh và nâng cao chất lượng tiêu dùng.

Thúc đẩy chế biến sâu để nâng cao giá trị

Theo ông Nguyễn Thành Tài, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), chế biến sâu được xem là con đường trực tiếp nhất để gia tăng giá trị, qua đó giảm phụ thuộc vào biến động giá cà phê nhân xanh. Khi mở rộng sang các khâu rang xay, hòa tan, chiết xuất hoặc sản xuất nguyên liệu đồ uống, doanh nghiệp có thể hình thành cấu trúc doanh thu đa tầng, nâng cao khả năng chống chịu trước biến động thị trường.

Với các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI, chế biến sâu đặc biệt được chú trọng. Đơn cử như Công ty TNHH Nestlé Việt Nam đã đầu tư mạnh vào chế biến cà phê tại các nhà máy của mình. Năm 2025, doanh nghiệp này đã tăng vốn hoạt động tại Việt Nam với khoản đầu tư gần 1,9 ngàn tỷ đồng để mở rộng Nhà máy Nestlé Trị An (Đồng Nai). Nguồn vốn này giúp doanh nghiệp đầu tư công nghệ và nâng cao giá trị cà phê Việt Nam, tăng cường xuất khẩu sản phẩm “Made in Vietnam” ra khu vực và thế giới.

Trong khi đó, ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa, con đường chế biến sâu cà phê sẽ khó khăn hơn do thiếu nguồn lực về vốn và công nghệ cũng như chuỗi liên kết sản phẩm. Ông Lê Thành Công, Giám đốc Công ty TNHH TMDV xuất khẩu cà phê mộc MR Công (phường Long Khánh) cho biết: Hiện nay, công ty đang nỗ lực để cung ứng ra thị trường một số sản phẩm chuyên biệt, có mức độ chế biến sâu, cà phê phù hợp với từng tệp khách hàng riêng. Từ đó giúp thương hiệu cà phê của đơn vị từng bước chinh phục khách hàng trong nước, tìm cơ hội ra thị trường quốc tế.

Cùng với sự nỗ lực của doanh nghiệp, để đẩy mạnh chế biến sâu, cần một hệ thống chính sách hỗ trợ đồng bộ. Từ việc phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến sâu thông qua các mô hình liên kết giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân đến cơ chế chính sách về vốn cho các dự án đầu tư nhà máy và khung pháp lý rõ ràng hơn cho chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó là hỗ trợ các doanh nghiệp, ngành hàng cà phê xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường quốc tế.

Vương Thế

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/kinh-te/202604/che-bien-sau-de-nang-cao-gia-tri-ca-phe-viet-6370ba9/