Chè Tết lên hương

3 giờ trướcBài gốc

Các hợp tác xã trong tỉnh đã chuẩn bị lượng chè khá lớn để cung cấp cho thị trường dịp Tết.

Không cho chè “ngủ” đông

Đầu những năm 2000, diện tích sản xuất chè vụ đông ở Thái Nguyên vô cùng khiêm tốn (khoảng 2 đến 5% diện tích). Khi ấy, chỉ những nương chè nằm gần sông, suối, ao, hồ mới có điều kiện để làm chè vụ đông.

Các hộ dân đầu tư máy bơm, vòi tưới nước để tưới cho chè trong những ngày đông lạnh giá và khan hiếm nước mưa. Sau này, nhiều hộ mạnh dạn đầu tư khoan giếng nên sản xuất chè vụ đông được phổ rộng hơn. Dù vậy, diện tích chè đông vẫn khá khiêm tốn (chỉ khoảng 8 đến 10%).

Tuy nhiên, từ năm 2015 trở lại đây, nhờ đẩy mạnh đưa khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, đầu tư giàn phun tưới tự động, người dân Thái Nguyên đã có thể làm chè vụ đông trên diện rộng.

Với 24 nghìn héc-ta hiện có, Thái Nguyên đang là tỉnh dẫn đầu cả nước về diện tích và sản lượng chè. Theo đó, diện tích làm chè vụ đông chiếm từ 30 đến 40%. Đặc biệt, 2 lứa chè cuối năm (trong tổng số 8 lứa chè/năm) đã trở thành nguồn thu nhập khá lớn của người dân vùng chè.

Ông Nguyễn Tá, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh rất hào hứng khi nói về chè vụ đông. Ông cho hay: Trong hành trình chinh phục “tỷ đô”, việc mở rộng diện tích chè vụ đông được xem là một trong những giải pháp tích cực để Thái Nguyên tăng nhanh, bền vững giá trị thu được từ cây trồng chủ lực này.

Thực ra, người làm chè Thái Nguyên mở rộng diện tích làm chè vụ đông, ngoài nỗ lực của bà con trong việc đầu tư hạ tầng, máy móc, thiết bị, tích cực làm chủ khoa học công nghệ còn bởi thị trường tiêu thụ ngày một rộng lớn hơn.

Anh Hoàng Văn Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã trà an toàn Phú Đô, xã Vô Tranh, chia sẻ: Chính nhu cầu tiêu dùng trong dịp Tết đã khiến cho chè vụ đông phát triển mạnh hơn. Đặc biệt, nhờ thời tiết, khí hậu và công đầu tư chăm bón nên chè vụ đông luôn được đánh giá rất cao về chất lượng. Đây cũng chính là điểm cộng để chè Thái Nguyên chiếm lĩnh được thị phần khá lớn trên cả nước trong các dịp Tết Nguyên đán hằng năm.

Ngoài trở thành món quà biếu tinh tế, chè Thái Nguyên còn được nhiều người mua về thiết đãi bạn bè mỗi khi Tết đến, Xuân về. Ngày đầu năm mới, bên ấm trà nóng, vừa nhâm nhi, thưởng thức thứ nước màu mật ong, xanh trong, ngọt nơi đầu lưỡi, chát nơi cuống họng, con người ta vừa có thể hàn huyên nhớ về những kỷ niệm đẹp đã qua và sẻ chia cùng nhau những dự định tốt đẹp ở “thì” tương lai.

Theo thông tin riêng chúng tôi nắm được, số chè thành phẩm sản xuất trong vụ đông để bán vào dịp Tết Nguyên đán dù không nhiều về số lượng, nhưng giá bán có thể gấp đôi, thậm chí gấp ba lần so với chè chính vụ.

Hiện, nhiều loại chè ngon ở các vùng chè trọng điểm của tỉnh đã được bán với giá 500 nghìn đồng đến 1 triệu đồng/kg. Có những loại chè đặc sản như tôm nõn, chè đinh; các loại chè đạt chứng nhận OCOP 5 sao có thể bán với giá lên đến 2 triệu đồng, thậm chí là 5 triệu đồng/kg.

Thời tiết vụ đông năm nay khá thuận lợi cho cây chè phát triển khi số ngày có nền nhiệt độ ở mức rét hại (dưới 10 độ C) không nhiều. Năng suất chè vì thế cũng đạt cao hơn từ 10 đến 20% so với mọi năm.

Bao bì đóng gói chè Thái Nguyên bán trong dịp Tết Nguyên đán 2026 khá bắt mắt.

Lên hương chè đón Tết

Những ngày cuối năm, người dân Thái Nguyên đang tất bật chuẩn bị lên hương những mẻ chè ngon để cung cấp cho thị trường, làm quà biếu trong dịp Tết Nguyên đán 2026. Ngoài những mẻ chè mới, được thu hái trong vụ đông, nhiều gia đình có điều kiện đã để dành những mẻ chè thành phẩm thu hái từ 2, 3 lứa trước để “tung” ra thị trường bán trong dịp Tết.

Chè Thái Nguyên hội tụ đủ sắc, khí, hương, vị, thần. Bởi thế, mỗi chén trà ngon không chỉ có màu nước xanh trong, vị chát vừa phải, có vị ngọt lắng đọng nơi cuống họng mà còn phải mang hương cốm non thơm ngậy như mùi lúa mới.

Để có thể tạo ra thứ chè đặc trưng, thơm ngon ấy, người nông dân ngày ngày vất vả trên đồi chè, nhanh tay thu hái những búp chè một tôm hai lá ngay từ sáng sớm, khi trời còn ướt đẫm hơi sương. Rồi những gùi chè búp tươi được mang về, trải qua bao công đoạn từ hong khô, làm héo đến sao, vò và lên hương…

Theo chia sẻ của nhiều người làm chè Thái Nguyên, lên hương là một trong những công đoạn vô cùng quan trọng, quyết định lớn đến chất lượng sản phẩm chè. Ông Trần Văn Thắng, Cơ sở sản xuất chè Thắng Hường, xóm Hồng Thái 2, xã Tân Cương, chia sẻ: Ai cũng tấm tắc khen chè Thái Nguyên có hương thơm, vị đượm. Tuy nhiên, có được mùi hương cốm tinh khiết của mỗi chén trà là nhờ đôi bàn tay lên hương khéo léo, giàu kinh nghiệm của những người con bền bỉ gắn bó với cây chè.

Vừa trò chuyện cùng chúng tôi, ông Thắng vừa nhanh tay pha ấm chè mới. Vừa tra nước, hương chè thơm đã quyện bay trong không gian ấm cúng. Dù không phải là người nghiện trà, sành trà nhưng tôi vẫn cảm nhận được sự khác biệt của những ấm chè mang “thương hiệu” Thắng Hường.

Ở vùng đất chè Tân Cương này, gia đình ông Thắng không chỉ mạnh dạn đi đầu trong sản xuất chè theo hướng hữu cơ mà còn là hộ làm chè “lấy hương” thuộc hàng “đỉnh cao” của xã.

Giải thích với chúng tôi về công đoạn lấy hương, ông Thắng nói: Lấy hương chè hay còn gọi là đánh mốc chè là công đoạn cuối cùng của quá trình sao chế chè tươi thành chè búp khô thành phẩm. Đây là quá trình sao tăng nhiệt, giúp những cánh chè búp mộc (loại chè không tẩm ướp hương hoa sen, hoa nhài hay hoa cúc…) màu đen, sau khi lấy hương là cho mùi thơm tựa cốm non, cánh chè bóng đẹp, có màu hơi mốc hoặc màu xám tro. Những người làm chè thường gọi quá trình lên hương là đánh mốc cho chè.

Công đoạn lấy hương chè quyết định đến màu sắc của nước, vị của trà và mùi hương trong từng ấm trà. Bởi vậy, công đoạn này đượcngười làm chè thực hiện rất tỉ mỉ.

Thường, người ta sao chè làm nhiều mẻ nên chưa đồng đều. Do đó, trước khi mang đi bán, thứ chè thành phẩm này được cho vào máy quay xoa lại. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể lấy được hương chè thật thơm, thật ngon.

Ông Thắng cho hay: Mỗi người đều có bí quyết lấy hương chè cho riêng mình. Điều quan trọng nhất là trong quá trình lấy hương phải biết điều chỉnh nhiệt độ cho phù hợp. Do đó, lửa không được quá to, cũng không được quá nhỏ. Người làm chè lâu năm có thể dùng đôi bàn tay để “cảm” nhiệt. Thấy cánh chè tuột trên tay là lúc cần tăng nhiệt độ, nhưng sẽ giảm nhiệt khi cánh chè rơi xuống bàn tay nóng rát.

Những mẻ chè lấy hương thành công là khi mùi cốm non tỏa ra thơm ngan ngát. Lúc ấy, người lấy hương phải nhanh tay đưa chè ra khỏi lò và chuẩn bị sẵn “đồ nghề”, nhân lực để đóng gói thứ chè đã dậy mùi hương thơm quyến rũ ấy.

Thế mới thấy, mỗi ấm trà không chỉ mang trong đó hương vị, màu sắc mà còn có cả tình cảm nồng hậu, chân thành, sự chăm chỉ chịu thương, chịu khó của người dân xứ Thái. Mong rằng, mỗi mùa Tết về, người dân Thái Nguyên không chỉ làm ra thứ trà trọn vị mà còn thu “bộn” tiền, có cuộc sống ngày càng sung túc.

Tùng Lâm - Như Tâm

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/kinh-te/202602/che-tet-len-huong-c020ff2/