Chi phí vốn của các ngân hàng tăng mạnh

8 giờ trướcBài gốc

Các báo cáo tài chính quí 4-2025 vừa được công bố của các ngân hàng niêm yết sẽ phác họa rõ hơn những chuyển động của chi phí vốn của các ngân hàng.

Lãi suất huy động tăng mạnh ở cả thị trường 1 và thị trường 2 . Ảnh: LÊ VŨ

Trong năm 2025, tốc độ mở rộng tín dụng vượt lên trên khả năng gia tăng tiền gửi của hệ thống, khiến bài toán cân đối nguồn vốn ngày càng trở nên thách thức đối với các ngân hàng. Trước áp lực đáp ứng nhu cầu cho vay trong khi vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về thanh khoản, việc điều chỉnh lãi suất huy động để củng cố nguồn vốn đầu vào đang dần trở thành xu hướng của các ngân hàng thương mại. Sự thay đổi bắt đầu thể hiện rõ hơn từ giai đoạn chuyển giao giữa quí 3 và quí 4-2025, khi các động thái tăng lãi suất không còn diễn ra đơn lẻ, mà lan tỏa trên phạm vi toàn ngành.

Chi phí vốn của ngành ngân hàng tăng rõ nét trong quí 4-2025

Khép lại năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt 19,01%, vượt xa mục tiêu 16% được đặt ra từ đầu năm, đánh dấu một năm mở rộng tín dụng mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, song hành với đà tăng trưởng ấn tượng của tín dụng là áp lực ngày càng lớn lên nguồn vốn, khiến bài toán cân đối vốn trở thành yếu tố then chốt nhằm đảm bảo khả năng cho vay đi kèm với việc tuân thủ các quy định an toàn của hệ thống.

Song song với đó, các chỉ số thanh khoản, đặc biệt là LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi), ghi nhận xu hướng gia tăng rõ rệt trong năm 2025. Trong bối cảnh đó, áp lực cạnh tranh nhằm thu hút nguồn vốn tiền gửi đã khiến lãi suất huy động bắt đầu nhích lên trong những tháng cuối năm. Diễn biến này ngày càng thể hiện rõ trong các số liệu gần đây, tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng - nhóm kỳ hạn phản ứng nhanh nhất trước những thay đổi của điều kiện thị trường.

So với đầu năm, mặt bằng lãi suất tiền gửi tại nhiều ngân hàng đã ghi nhận xu hướng tăng lên một cách rõ ràng. Thống kê từ các ngân hàng niêm yết cho thấy, nếu trong quí 3 chỉ có khoảng 8/34 ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động, thì sang quí 4 con số này đã lên tới 28/34 ngân hàng. Diễn biến này cho thấy xu hướng nhích lên của mặt bằng lãi suất đã trở nên rõ nét và mang tính lan tỏa ra toàn ngành.

Báo cáo tài chính quí 4-2025 vừa công bố cho thấy những chuyển động mới trong chi phí vốn (COF) của toàn ngành ngân hàng. Cụ thể, COF bình quân toàn ngành tăng lên mức 3,68% trong quí 4, cao hơn rõ rệt so với mức 3,6% của cùng kỳ năm trước, phản ánh tác động của áp lực gia tăng lãi suất huy động lên chi phí vốn.

Dù mức tăng hiện tại chưa lớn, nhưng cần lưu ý rằng cơ cấu tiền gửi của hệ thống vẫn tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn 3-6 tháng, khiến độ trễ trong quá trình truyền dẫn từ lãi suất huy động sang COF đòi hỏi một khoảng thời gian nhất định. Theo đó, tác động của mặt bằng lãi suất huy động lên chi phí lãi của các ngân hàng nhiều khả năng sẽ được thể hiện rõ hơn trong giai đoạn quí 1 và quí 2-2026.

Trong bối cảnh chung, nhóm ngân hàng quốc doanh tiếp tục là nhóm duy trì mức COF ổn định nhất toàn ngành. Tại cuối quí 4-2025, COF của nhóm ghi nhận ở mức 2,94%, đi ngang so với quí trước cũng như so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này chủ yếu đến từ việc các ngân hàng quốc doanh giữ mặt bằng lãi suất huy động tương đối ổn định trong suốt năm qua. Tuy nhiên, sự ổn định về chi phí vốn cũng đi kèm với những đánh đổi nhất định khi tăng trưởng tiền gửi của nhóm có xu hướng chậm lại so với các ngân hàng tư nhân trong các quí gần đây.

Trái lại, khối ngân hàng tư nhân ghi nhận diễn biến COF phân hóa rõ nét giữa các phân khúc. Nhóm ngân hàng bán lẻ ghi nhận COF đạt 4,21% trong quí 4-2025, đồng thời là nhóm có biên độ tăng mạnh nhất, tăng từ mức 3,93% tại cuối năm 2024. Trong khi đó, nhóm ngân hàng bán buôn ghi nhận mức tăng nhẹ, với COF đạt 4,06%, tăng 0,07 điểm phần trăm so với cuối năm trước. Ngoài ra, nhóm ngân hàng quy mô nhỏ tiếp tục là nhóm có COF ở mức cao nhất ngành với biên điều chỉnh tương đối mạnh, tăng từ 4,63% cuối năm trước lên 4,76% tại cuối quí 4-2025.

Diễn biến chi phí vốn tại các ngân hàng

Trong nhóm ngân hàng quốc doanh, COF tiếp tục duy trì ở mức thấp nhất toàn ngành. VCB giữ vị thế dẫn đầu với chi phí vốn thấp nhất hệ thống, quanh mức 2,28% trong quí 4 nhờ nền tảng tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao, chiếm xấp xỉ 35% tổng tiền gửi. CTG ghi nhận COF khoảng 3,15% trong quí 4, với xu hướng nhích nhẹ bắt đầu xuất hiện, phản ánh các điều chỉnh lãi suất huy động ở các kỳ hạn trong những tháng cuối năm.

Đáng chú ý, BID ghi nhận COF giảm nhẹ so với cùng kỳ, xuống mức 3,24% tại cuối năm 2025, một phần nhờ sự cải thiện trong cơ cấu tiền gửi khi tỷ trọng CASA tăng lên 21,36%, so với mức bình quân khoảng 18,5% trong năm 2024. Nhìn chung, COF của nhóm ngân hàng quốc doanh chỉ tăng với biên độ hẹp, qua đó thể hiện vai trò neo giữ mặt bằng lãi suất của nhóm này; dữ liệu lãi suất huy động cũng cho thấy, phải đến tháng 12-2025 các ngân hàng quốc doanh mới bắt đầu điều chỉnh tăng nhẹ lãi suất.

Việc các ngân hàng quốc doanh tập trung giải ngân cho các tập đoàn kinh tế và các dự án trọng điểm trong năm 2025 khiến dòng vốn giải ngân trong năm vẫn được duy trì trong hệ thống của mỗi ngân hàng, từ đó góp phần cải thiện CASA và giảm áp lực nguồn vốn huy động hơn so với các nhóm ngân hàng khác.

Ở nhóm ngân hàng bán lẻ, COF của các ngân hàng này cao hơn mặt bằng chung toàn ngành và ghi nhận mức tăng rõ rệt trong quí 4-2025, phản ánh tác động lan tỏa từ các đợt điều chỉnh lãi suất huy động bắt đầu từ cuối quí 3-2025. VPB là ngân hàng có COF cao nhất trong nhóm, với khoảng 4,55%. TPB và VIB cũng ghi nhận COF cao hơn trung bình ngành khoảng 0,6-0,7 điểm phần trăm, lần lượt ở mức 4,39% và 4,25%.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các ngân hàng này duy trì tỷ trọng vốn vay từ thị trường liên ngân hàng ở mức tương đối cao, khoảng 25% tổng nguồn vốn, trong bối cảnh lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh trong giai đoạn cuối năm, với lãi suất qua đêm (ON) dao động quanh 6-7%.

Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất huy động của nhóm này cũng cao hơn trung bình ngành. Trong khi đó, ACB và STB là hai ngân hàng có COF thấp nhất trong nhóm, lần lượt khoảng 3,8% và 4,1%, song vẫn không tránh khỏi xu hướng điều chỉnh tăng trong thời gian gần đây. Đây là nhóm ngân hàng bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi xu hướng tăng lãi suất sắp tới cho cả hai thị trường, nên biên lãi ròng (NIM) dự kiến sẽ còn tiếp tục bị bào mòn trong quí tới.

Ngược lại, nhóm ngân hàng bán buôn cho thấy biến động COF nhẹ hơn so với các ngân hàng tư nhân khác. Với đặc thù cơ cấu nguồn vốn có tỷ trọng vay liên ngân hàng thấp, tỷ trọng huy động qua giấy tờ có giá cao hơn và khả năng thu hút CASA tốt từ dòng tiền lớn của khối doanh nghiệp, COF của nhóm này ít nhạy cảm hơn. COF của MBB và TCB nằm trong nhóm thấp của khối ngân hàng tư nhân, lần lượt quanh mức 3,24% và 3,34%. Bên cạnh lợi thế CASA dẫn đầu ngành, cơ cấu huy động từ giấy tờ có giá chiếm khoảng 12-15% tổng huy động - cao hơn đáng kể so với mức trung bình ngành khoảng 8% - cũng là yếu tố hỗ trợ quan trọng của hai ngân hàng này.

Bên cạnh đó, SSB và SHB là hai ngân hàng ghi nhận biên độ tăng COF mạnh trong nhóm, với mức tăng khoảng 0,2 điểm phần trăm. Trong đó, SSB chịu tác động lớn từ kênh liên ngân hàng do tỷ trọng nguồn vốn từ thị trường này lên tới gần 30%, còn SHB chịu áp lực từ cơ cấu tiền gửi chiếm tỷ trọng cao (68% trong tổng nguồn vốn, so với mức bình quân của nhóm khoảng 55%), cùng với mặt bằng lãi suất huy động cao hơn mức chung.

Đối với nhóm ngân hàng quy mô nhỏ khác, COF trong quí 4 duy trì ở mặt bằng cao nhất toàn hệ thống, đồng thời là nhóm chịu tác động sớm và rõ nét nhất từ xu hướng gia tăng lãi suất huy động. BAB tiếp tục ghi nhận COF ở mức cao, khoảng 5,93%, chủ yếu do duy trì chính sách lãi suất đầu vào thuộc nhóm cao nhất hệ thống; riêng lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng bình quân của BAB đạt gần 6%, trong khi mức trung bình toàn ngành chỉ khoảng 4,7%.

ABB và PGB là hai ngân hàng ghi nhận mức tăng COF mạnh trong nhóm, đưa COF lần lượt lên 3,78% và 4,64%. Trong đó, PGB chịu thêm áp lực từ cơ cấu nguồn vốn khi hơn 30% vốn đến từ thị trường liên ngân hàng. Đáng chú ý, cả ABB và PGB đều nằm trong nhóm 10 ngân hàng có mặt bằng lãi suất huy động cao nhất toàn ngành, với lãi suất phổ biến quanh mức 5,2%.

Về tổng thể, COF trong năm 2025 của ngành đã bật tăng mạnh trong những quí cuối năm và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong những quí đầu năm 2026 khi nhu cầu tín dụng tăng cao trong khi huy động vẫn không tăng trưởng theo kịp. Các nhóm ngân hàng phụ thuộc vào nguồn vốn huy động từ thị trường liên ngân hàng và các nguồn tiền gửi có kỳ hạn dài sẽ càng chịu nhiều áp lực, cả về mặt thanh khoản lẫn chi phí huy động, trong thời gian tới để đảm bảo nguồn vốn.

(*) CFA
(**) Widata

Lê Hoài Ân (*) - Nguyễn Thị Ngọc An (**)

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/chi-phi-von-cua-cac-ngan-hang-tang-manh/