Chỉ sau vài giờ: Món ăn thành 'ổ vi khuẩn' mùa nóng

2 giờ trướcBài gốc

TP.HCM đang bước vào cao điểm nắng nóng, kéo theo nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng mạnh. Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, bà Phạm Khánh Phong Lan, cảnh báo: vi khuẩn sinh sôi nhanh trong điều kiện nhiệt độ cao, buộc người dân phải thay đổi thói quen ăn uống để tự bảo vệ sức khỏe.

Nắng nóng – “lồng ấp vi khuẩn” ngay trong bữa ăn

Khi TP.HCM bước vào những đợt nắng nóng gay gắt đầu mùa, câu chuyện không chỉ dừng lại ở cảm giác oi bức thường nhật. Đằng sau nền nhiệt tăng cao là một “cuộc khủng hoảng thầm lặng” đang âm ỉ trong từng bữa ăn: nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng theo cấp số nhân.

Nắng nóng khiến vi khuẩn sinh sôi nhanh, món ăn quen thuộc có thể nhiễm khuẩn chỉ sau vài giờ - Ảnh: minh họa

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, điều kiện khí hậu đặc trưng của khu vực phía nam – nhiệt độ cao đi kèm độ ẩm lớn – đã vô tình tạo ra môi trường lý tưởng cho vi sinh vật phát triển.

“Có thể hình dung, thời tiết nắng nóng chính là một ‘lồng ấp tự nhiên’, khiến vi khuẩn sinh sôi cực nhanh. Thực phẩm nếu không được bảo quản đúng cách có thể hỏng chỉ trong thời gian rất ngắn”, bà Lan phân tích.

Từ góc nhìn khoa học, tốc độ phân bào của vi khuẩn trong điều kiện nhiệt độ 30–40°C có thể tăng gấp nhiều lần so với bình thường. Điều này đồng nghĩa với việc một món ăn tưởng chừng an toàn vào buổi sáng có thể trở thành “ổ vi khuẩn” chỉ sau vài giờ.

Không chỉ yếu tố môi trường, hành vi tiêu dùng của người dân cũng đang trở thành “điểm gãy” trong hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm.

Bà Phạm Khánh Phong Lan chỉ ra rằng, vào mùa nắng nóng, nhiều người có xu hướng ngại nấu ăn, chuyển sang sử dụng thực phẩm chế biến sẵn hoặc thức ăn đường phố. Tuy nhiên, đây lại là nhóm thực phẩm tiềm ẩn rủi ro cao nhất.

“Khi nhu cầu tăng nhưng điều kiện bảo quản không đảm bảo, nguy cơ ngộ độc gần như khó tránh khỏi. Đặc biệt tại các điểm bán tự phát, việc kiểm soát nhiệt độ và vệ sinh gần như không có”, bà cảnh báo.

Thực tế tại TP.HCM cho thấy, các khu vực cổng trường học, khu công nghiệp và khu dân cư đông đúc là nơi tiêu thụ lượng lớn thực phẩm đường phố. Đây cũng là những “điểm nóng” thường xuyên ghi nhận các ca rối loạn tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm.

“Ảo tưởng miễn dịch”: Sai lầm phổ biến nhưng nguy hiểm

Một trong những nguyên nhân khiến ngộ độc thực phẩm gia tăng là tâm lý chủ quan của người tiêu dùng. Nhiều người tin rằng cơ thể mình “đủ khỏe” để chống lại vi khuẩn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây là một ngộ nhận nguy hiểm. Việc dựa vào sức đề kháng cá nhân không thể thay thế các nguyên tắc an toàn thực phẩm. Ngay cả người khỏe mạnh vẫn có thể bị ngộ độc nếu ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn. Độc tố vi khuẩn không phụ thuộc vào thể trạng.

Đặc biệt, các món ăn sống hoặc tái như gỏi, hải sản sống hay thịt chưa nấu chín kỹ trở thành “điểm mù” nguy hiểm trong mùa nóng.

Trong bối cảnh nguy cơ gia tăng, các chuyên gia nhấn mạnh việc quay trở lại với những nguyên tắc cơ bản nhất: ăn chín, uống sôi.

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, đây không phải là khuyến cáo mang tính hình thức mà là “hàng rào sinh học” quan trọng nhất. Nhiệt độ cao trong quá trình nấu chín có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn gây bệnh, trong khi nước đun sôi giúp loại bỏ nguy cơ nhiễm khuẩn từ nguồn nước.

Bên cạnh đó, một chi tiết nhỏ nhưng thường bị bỏ qua là chất lượng nước đá. Nếu đá được sản xuất từ nguồn nước không đảm bảo, nguy cơ nhiễm khuẩn vẫn tồn tại ngay cả khi sử dụng nước đóng chai.

Nếu thực phẩm đường phố là “mặt trận rủi ro”, thì gian bếp gia đình chính là “tuyến phòng thủ cuối cùng”.

Theo phân tích của bà Lan, trách nhiệm của mỗi hộ gia đình không chỉ dừng lại ở việc lựa chọn thực phẩm mà còn nằm ở toàn bộ quy trình từ bảo quản đến chế biến.

Các nguyên tắc quan trọng bao gồm: lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng; không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng; tách biệt thực phẩm sống và chín; rửa tay và dụng cụ chế biến thường xuyên.

“Ô nhiễm chéo trong gian bếp là nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ”, bà Lan lưu ý.

Bảo quản thực phẩm: Sai một bước, rủi ro tăng gấp nhiều lần

Trong mùa nóng, thời gian trở thành yếu tố quyết định. Theo khuyến cáo từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, thức ăn không nên để ở nhiệt độ thường quá 2 giờ. Sau khoảng thời gian này, vi khuẩn có thể phát triển nhanh chóng đến mức gây nguy hiểm.

Bà Phạm Khánh Phong Lan cho biết: “Tủ lạnh không phải là ‘lá chắn tuyệt đối’. Nếu sắp xếp sai cách hoặc bảo quản quá lâu, thực phẩm vẫn có thể bị nhiễm khuẩn”.

Một số sai lầm phổ biến gồm: để chung thực phẩm sống và chín; tích trữ quá nhiều khiến nhiệt độ không đồng đều; rã đông rồi cấp đông lại.

Trước nguy cơ gia tăng, TP.HCM đã triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, giám sát các cơ sở kinh doanh thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể và dịch vụ ăn uống.

Tuy nhiên, theo bà Phạm Khánh Phong Lan, quản lý nhà nước chỉ là một phần của giải pháp. “Không có hệ thống nào đủ sức kiểm soát tuyệt đối nếu thiếu sự hợp tác từ người dân”, bà nhấn mạnh.

Bà cũng kêu gọi người dân chủ động trở thành “người giám sát”, kịp thời phản ánh các cơ sở vi phạm để cơ quan chức năng xử lý.

Ngộ độc thực phẩm không phải là một sự kiện đột ngột, mà là hệ quả của chuỗi sai sót tích tụ: từ môi trường, hành vi tiêu dùng đến quy trình chế biến.

Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài, nguy cơ này càng trở nên rõ ràng và cấp bách hơn bao giờ hết.

Thông điệp xuyên suốt từ bà Phạm Khánh Phong Lan là: an toàn thực phẩm không phải là lựa chọn, mà là nghĩa vụ bắt buộc để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Mỗi bữa ăn trong mùa nắng nóng không chỉ là nhu cầu dinh dưỡng, mà còn là một “bài kiểm tra” về nhận thức và hành vi an toàn.

Từ góc nhìn quản lý đến khoa học, tất cả đều chỉ ra một thực tế: chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, hậu quả có thể là cả một chuỗi ngộ độc tập thể. Và trong cuộc chiến thầm lặng này, người dân không chỉ là “nạn nhân tiềm năng”, mà còn chính là “tuyến phòng thủ đầu tiên và quan trọng nhất”.

Hồ Quang

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/chi-sau-vai-gio-mon-an-thanh-o-vi-khuan-mua-nong-248662.html