Chỉ số giám sát đầu tư công giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

3 giờ trướcBài gốc

Trước thực tế đó, việc xây dựng bộ công cụ theo dõi, giám sát giải ngân vốn đầu tư công thông qua các chỉ số đo lường cụ thể (KPIs) được coi là một bước đi quan trọng nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công.

Nâng cấp hệ thống thông tin - nền tảng cho giám sát bằng dữ liệu

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại văn bản số 10850/VPCP-KSTT ngày 7/11/2025, Bộ Tài chính đã và đang khẩn trương triển khai các nhiệm vụ liên quan đến việc xây dựng, hoàn thiện bộ chỉ số giám sát, đánh giá quy trình, chất lượng và hiệu quả của các dự án đầu tư công; đồng thời nâng cấp Hệ thống thông tin phục vụ công tác theo dõi, giám sát, báo cáo.

Theo Bộ Tài chính, ngay sau khi có chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ đã chủ động xây dựng dự thảo một số chỉ số giám sát, đánh giá (KPIs) và lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương. Trong tháng 12/2025, Bộ Tài chính đã gửi văn bản xin ý kiến đến các bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Cảng Lạch Huyện, TP. Hải Phòng là một trong những dự án hạ tầng logistics quan trọng nhất miền Bắc Việt Nam. Ảnh: Đức Thanh

Đến nay, Bộ Tài chính đã nhận được ý kiến phản hồi của 8/9 bộ được lấy ý kiến và 32/34 địa phương. Đây là tỷ lệ phản hồi tương đối cao, thể hiện sự quan tâm và trách nhiệm của các cơ quan trong việc hoàn thiện công cụ quản lý mới. Các ý kiến góp ý tập trung vào tính khả thi của từng chỉ số, phương pháp xác định, tần suất báo cáo cũng như mức độ phù hợp với thực tiễn triển khai tại từng ngành, từng địa phương.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, Bộ Tài chính đã tiếp thu, hoàn thiện nhóm chỉ số giám sát về quy trình đầu tư và giải ngân vốn đầu tư công. Đây được xem là nhóm chỉ số có thể triển khai sớm, do đã có đầy đủ cơ sở pháp lý và dữ liệu phục vụ theo dõi.

Cùng với việc xây dựng bộ chỉ số, Bộ Tài chính cũng xác định rõ vai trò then chốt của Hệ thống thông tin về giám sát, đánh giá đầu tư công. Hiện nay, hệ thống này đã được triển khai và đang được các chủ đầu tư, cơ quan quản lý sử dụng để cập nhật số liệu về khối lượng thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công theo định kỳ hàng tháng.

Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu mới về giám sát toàn diện, đa chiều theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, hệ thống hiện hữu cần được bổ sung, nâng cấp các chức năng phân tích, tổng hợp, báo cáo theo bộ chỉ số KPIs. Trước mắt, Bộ Tài chính sẽ hoàn thiện chức năng báo cáo giám sát, đánh giá KPIs ngay trên hệ thống đang vận hành.

Về lâu dài, Bộ Tài chính đang triển khai các thủ tục để xây dựng Hệ thống thông tin về giám sát, đánh giá đầu tư mới, thay thế hệ thống hiện nay. Hệ thống mới được kỳ vọng sẽ phục vụ báo cáo trực tuyến đối với tất cả các chương trình, dự án đầu tư; đồng thời tích hợp, kết nối dữ liệu với các hệ thống thông tin khác, trong đó có hệ thống thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Dự án này đang được đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và Bộ Tài chính đang chỉ đạo các đơn vị chức năng đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống để có thể đưa vào vận hành sớm nhất có thể.

Lộ trình triển khai được xây dựng chi tiết

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng bộ chỉ số giám sát, đánh giá đầu tư công không phải là một hoạt động tách rời, mà được đặt trên nền tảng pháp lý hiện hành. Đối với nội dung giám sát chất lượng các dự án đầu tư xây dựng, hệ thống quy định đã tương đối đầy đủ, từ Luật Xây dựng đến các nghị định hướng dẫn về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình.

Trong khi đó, việc giám sát, đánh giá quy trình và hiệu quả dự án đầu tư công được quy định tại Luật Đầu tư công và các nghị định mới ban hành, trong đó có Nghị định số 19/2026/NĐ-CP về trình tự, thủ tục thẩm định dự án quan trọng quốc gia và giám sát, đánh giá đầu tư. Đây là căn cứ quan trọng để Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan xây dựng các chỉ số theo hướng thống nhất, đồng bộ.

Việc xây dựng và triển khai bộ chỉ số giám sát đầu tư công là một quá trình không đơn giản, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan. Tuy nhiên, nếu được thực hiện bài bản, đồng bộ, đây sẽ là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Từ thực tiễn lấy ý kiến, Bộ Tài chính nhận định rằng, nhóm chỉ số giám sát về quy trình đầu tư và giải ngân vốn đầu tư công có mức độ sẵn sàng cao nhất để triển khai trong thời gian tới. Theo lộ trình đề xuất, trong quý I/2026, Bộ Tài chính sẽ ban hành biểu mẫu báo cáo và tài liệu hướng dẫn chi tiết. Trong quý II/2026, các chức năng báo cáo KPIs sẽ được tích hợp vào Hệ thống thông tin, đồng thời tổ chức tập huấn cho các bộ, ngành, địa phương. Từ cuối quý III/2026, việc báo cáo các chỉ số này sẽ được triển khai đồng loạt trên toàn quốc.

Đối với nhóm chỉ số giám sát về chất lượng và hiệu quả dự án đầu tư công, đây là nội dung phức tạp hơn, do liên quan trực tiếp đến đặc thù quản lý của từng lĩnh vực chuyên ngành. Các bộ quản lý chuyên ngành như Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo… được giao chủ trì xây dựng các chỉ số phù hợp với lĩnh vực mình phụ trách.

Tuy nhiên Bộ Tài chính cũng cho biết, thực tế tiến độ xây dựng nhóm chỉ số này còn chậm. Đến nay, ngoài một chỉ số về hiệu quả do Bộ Tài chính xây dựng và được các cơ quan thống nhất, các chỉ số còn lại chưa được đề xuất cụ thể. Điều này phản ánh yêu cầu phải nghiên cứu kỹ lưỡng để bảo đảm các chỉ số vừa đo lường được, vừa phản ánh đúng chất lượng, hiệu quả thực tế của dự án.

Kỳ vọng từ một công cụ quản lý mới

Việc hình thành bộ chỉ số giám sát, đánh giá đầu tư công không chỉ nhằm phục vụ báo cáo, mà quan trọng hơn là tạo ra một công cụ quản lý dựa trên dữ liệu, giúp các cơ quan điều hành kịp thời phát hiện “điểm nghẽn” trong quá trình triển khai dự án. Khi các chỉ số được chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên trên hệ thống thông tin, việc so sánh, đánh giá giữa các bộ, ngành, địa phương sẽ trở nên minh bạch hơn.

Từ góc độ quản lý vĩ mô, bộ chỉ số KPIs sẽ là cơ sở quan trọng để Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan điều hành theo dõi sát tình hình thực hiện đầu tư công, qua đó đưa ra các quyết sách điều hành linh hoạt, kịp thời. Với các bộ, ngành, địa phương, đây cũng là “thước đo” để tự rà soát, chấn chỉnh công tác tổ chức thực hiện, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Trên cơ sở phân tích thực trạng và lộ trình triển khai, Bộ Tài chính đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ phê duyệt lộ trình triển khai nhóm chỉ số giám sát về quy trình đầu tư và giải ngân vốn đầu tư công, cùng với một chỉ số về hiệu quả đã được thống nhất. Đồng thời, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu nghiêm túc thực hiện việc cập nhật, báo cáo đầy đủ các chỉ số này trên Hệ thống thông tin.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng kiến nghị giao các bộ quản lý chuyên ngành khẩn trương xây dựng bộ chỉ số giám sát về chất lượng và hiệu quả dự án đầu tư công thuộc lĩnh vực mình phụ trách, gửi Bộ Tài chính tổng hợp trong quý II/2026. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt lộ trình triển khai trong quý III/2026.

Hạnh Thảo

Nguồn Thời báo Tài chính : https://thoibaotaichinhvietnam.vn/chi-so-giam-sat-dau-tu-cong-giup-nang-cao-hieu-qua-su-dung-von-191982.html