Quảng bá hình ảnh Thủ đô từ những mô hình kinh tế đêm
Khái niệm “kinh tế ban đêm”đã xuất hiện vào những năm 1970 ở Anh và bắt đầu phát triển từ những năm 1990. Hoạt động “kinh tế ban đêm” diễn ra từ 18 giờ tối hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau.
Trên thế giới, kinh tế ban đêm hiện đang là một động lực tăng trưởng kinh tế quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội mỗi quốc gia. Đây là một hướng đi quan trọng nhằm mở rộng không gian phát triển, tăng thu ngân sách, tạo việc làm và nâng cao hình ảnh đô thị; đồng thời, thúc đẩy phát triển nhiều ngành nghề kinh doanh truyền thống (điện ảnh, nghệ thuật, ẩm thực, dịch vụ, giải trí…).
Tại Việt Nam, Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 27/7/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam đánh dấu bước đi chính thức về mặt chính sách, định hướng các địa phương khai thác tiềm năng kinh tế ban đêm một cách chủ động, có quy hoạch. Thành phố Hà Nội sở hữu khối lượng di sản, di tích phong phú, hệ giá trị văn hóa, nghệ thuật đặc sắc, không gian văn hóa… Đây chính là những nguồn lực, điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế ban đêm.
Trên thực tế, thời gian qua, TP Hà Nội đã ban hành và triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch và đạt được kết quả khả quan trong phát triển kinh tế đêm. Hiện, Hà Nội đã hình thành 3 mô hình phát triển kinh tế ban đêm.
Một là, mô hình hoạt động biểu diễn nghệ thuật như: chương trình “Cải lương – Tinh hoa nghệ thuật Việt”, chương trình biểu diễn của Nhà hát Múa rối Thăng Long Hà Nội, Nhà hát Múa rối Việt Nam, show diễn thực ảnh “Tinh hoa Bắc Bộ”... Hai là, mô hình tham quan du lịch đêm, gồm 11 tour đêm, như: “Đêm thiêng liêng” của Di tích Nhà tù Hỏa Lò; tour đêm “Giải mã Hoàng thành” tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, tour đêm “Tinh hoa đạo học” và “Sử đá lưu danh” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, tour đêm “Ngọc Sơn – Đêm huyền bí”, tuyến xe điện Đồng Xuân, Lễ hạ cờ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, phố sách Hà Nội....
Tour đêm “Ngọc Sơn – Đêm huyền bí” góp phần thu hút khách du lịch đến Hà Nội. Ảnh: Thái Sơn
Ba là, mô hình giới thiệu văn hóa ẩm thực, dịch vụ ăn uống về đêm với 9 không gian tuyến phố đi bộ, tuyến phố ẩm thực gồm: Tuyến phố đi bộ phố cổ Hà Nội, Hồ Gươm, Thành cổ Sơn Tây, Trịnh Công Sơn, Trần Nhân Tông, phố kinh doanh dịch vụ, đi bộ khu vực hồ Ngọc Khánh, phố ẩm thực Đảo Ngọc – Ngũ Xã, Tống Duy Tân, Nguyễn Văn Tuyết.
Những khu vực này đã trở thành điểm đến thu hút hàng nghìn lượt khách trong và ngoài nước, góp phần khai thác hiệu quả hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị, tạo điểm nhấn về kinh tế - văn hóa - đô thị; nâng cao hình ảnh của Hà Nội, tăng cơ hội việc làm cho người lao động, đóng góp vào tăng trưởng GRDP của Thủ đô.
Định vị bản sắc, tránh “sao chép”
Dù vậy, TS Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế (Đại học Thủ đô) cho rằng, thực tế, Hà Nội chưa khai thác được thế mạnh về kinh tế đêm. Một trong những ý do là, TP Hà Nội chưa có quy hoạch về không gian xây dựng cho hoạt động kinh tế đêm; chưa có nghiên cứu đánh giá một cách toàn diện và sâu sắc về sự cần thiết, tiềm năng, định hướng và điều kiện phát triển kinh tế đêm trên quy mô toàn thành phố và đối với từng ngành, lĩnh vực và từng địa phương. Hệ thống cơ sở vật chất, kỹ thuật chất lượng cao còn thiếu, đặc biệt là thiếu các khu du lịch, vui chơi giải trí, trung tâm thương mại, văn hóa nghệ thuật tầm cỡ quốc gia và quốc tế để thu hút du khách trong và ngoài nước.
Tổ hợp không gian sáng tạo Complex 01. Ảnh: Bùi Vũ
Ngoài ra, các sản phẩm, dịch vụ kinh tế đêm tuy đa dạng và phong phú song còn nhỏ lẻ, thiếu tính liên kết giữa các ngành, lĩnh vực, giữa các cấp cũng như giữa các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp…
TS. Nguyễn Thu Thủy, Phó Trưởng Khoa Nghệ thuật và Thiết kế (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, để kinh tế đêm Hà Nội thực sự phát triển bền vững, điều quan trọng là phải xác định rõ tính đặc thù - tức là Hà Nội không nên và không thể sao chép mô hình của TP.HCM, Đà Nẵng hay bất kỳ đô thị nào khác.
“Hà Nội có một lợi thế độc bản mà không nhiều thành phố Đông Nam Á sở hữu: Danh hiệu Thành phố Sáng tạo của UNESCO. Đây chính là "chìa khóa" để định vị kinh tế đêm theo hướng sáng tạo - văn hóa - giải trí - trải nghiệm, thay vì chỉ tập trung vào ăn uống và mua sắm đơn thuần. Chúng ta hoàn toàn có thể phát triển những sản phẩm đêm mang dấu ấn riêng như nghệ thuật ánh sáng, các tour đêm nghệ thuật kết nối các không gian sáng tạo ở khu vực trung tâm - những trải nghiệm kết hợp giữa di sản, công nghệ và nghệ thuật đương đại”.
Theo chuyên gia này, một sai lầm cần tránh là chỉ thiết kế sản phẩm kinh tế đêm cho khách du lịch quốc tế. Thực tế, thị trường mục tiêu phải được mở rộng theo nhiều tầng: Người dân nội thành cần không gian văn hóa - giải trí chất lượng ngay tại thành phố mình đang sống; cư dân ngoại thành và các tỉnh lân cận có nhu cầu tìm đến Hà Nội như một điểm đến đêm cuối tuần; khách du lịch nội địa- thị trường đang tăng trưởng mạnh hoàn toàn có thể trở thành nền tảng tiêu dùng ổn định hơn so với khách quốc tế vốn phụ thuộc nhiều vào yếu tố bên ngoài.
“Khi xác định đúng "mình là ai" và "phục vụ cho ai", kinh tế đêm Hà Nội mới có thể xây dựng được hệ sinh thái thực sự bền vững và có bản sắc”, chuyên gia Nguyễn Thu Thủy cho biết.
N.Thủy - Duyên Đặng