'Chìa khóa' phát triển chuỗi giá trị bền vững

2 giờ trướcBài gốc

HTX chủ động liên kết với DN phát triển kinh tế tuần hoàn và du lịch nông nghiệp. Ảnh: Hạ Lan.

Sự kết nối chưa tương xứng tiềm năng

Bà Cao Xuân Thu Vân - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã (HTX) Việt Nam đánh giá, trong nhiều năm qua, liên kết giữa doanh nghiệp (DN) và HTX đã trở thành một trụ cột quan trọng trong tổ chức sản xuất nông nghiệp. Mối liên kết này không chỉ góp phần giải quyết đầu ra cho nông sản mà còn tạo điều kiện để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Trong đó, mô hình phổ biến nhất chính là “bao tiêu sản phẩm”, DN cam kết thu mua sản phẩm của HTX theo hợp đồng đã ký.

Theo giới chuyên gia kinh tế, bao tiêu sản phẩm được xem như một giải pháp hiệu quả giúp nông dân và HTX và giảm bớt rủi ro thị trường, DN tối ưu hóa chuỗi cung ứng và kiểm soát chất lượng từ gốc. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cho thấy, mô hình này đang bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh thị trường ngày càng biến động và yêu cầu về chất lượng ngày càng cao.

Nói về vấn đề này, ông Trần Mạnh Báo - Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed chia sẻ, trong suốt quá trình phát triển, ThaiBinh Seed luôn hợp tác chặt chẽ với các HTX và cũng bắt đầu từ bao tiêu. DN cung cấp giống tốt, hỗ trợ kỹ thuật, cam kết mua lại đầu ra. Nhưng khi thị trường biến động, thiên tai ập đến, sự liên kết giữa DN và HTX gặp không ít vấn đề. Theo đó, khi giá thị trường lên cao, HTX muốn bán cho người khác. Khi giá xuống thấp, DN tìm cớ từ chối thu mua. Khi thiên tai, dịch bệnh ập đến, hợp đồng bao tiêu trở thành tờ giấy tranh chấp hơn là công cụ bảo vệ lẫn nhau. Thêm vào đó, bao tiêu thuần túy không tạo ra động lực đủ mạnh để HTX đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới quy trình sản xuất hay ứng dụng công nghệ. Bởi, dù làm tốt hay không, giá thu mua vẫn theo hợp đồng cũ, không có cơ chế chia sẻ lợi ích khi chất lượng vượt chuẩn. Những hạn chế trên chính là yếu tố khiến chuỗi giá trị nông nghiệp khó có thể phát triển theo hướng hiện đại và bền vững...

Ông Báo nhấn mạnh, thực tế cho thấy sự kết nối giữa DN và HTX chưa tương xứng với tiềm năng. Các chuỗi giá trị còn rời rạc, thiếu chiều sâu, chưa tận dụng hiệu quả các lợi thế bổ trợ lẫn nhau... Tất cả đặt ra một yêu cầu cấp thiết: phải “nâng cấp” mô hình liên kết, vượt qua giới hạn của “bao tiêu” để hướng tới những hình thức hợp tác bền vững hơn.

HTX cần chủ động liên kết với DN

Ông Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), cho rằng cần xây dựng khung pháp lý chuẩn cho các hợp đồng liên kết giữa DN và HTX, đảm bảo minh bạch, công bằng và có cơ chế xử lý tranh chấp hiệu quả. Điều này sẽ giúp tăng niềm tin và giảm thiểu rủi ro trong hợp tác dài hạn. Bên cạnh đó, ông Nam đề xuất phát triển các chương trình bảo hiểm nông nghiệp gắn với hợp đồng liên kết. Nhà nước có thể hỗ trợ một phần phí bảo hiểm để bảo vệ cả HTX và DN trước các rủi ro như thiên tai, dịch bệnh hay đứt gãy chuỗi cung ứng.

Ở góc độ quản lý Nhà nước, ông Trương Tấn Đạt - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho rằng, hiện nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình theo hướng hiện đại, xanh và hội nhập sâu rộng, việc vượt qua “bẫy bao tiêu” để xây dựng các chuỗi giá trị chính là yêu cầu tất yếu. Do vậy HTX cần chủ động liên kết với DN, xây dựng vùng nguyên liệu lớn, đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng để hướng tới xuất khẩu, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, sản xuất hữu cơ, giảm phát thải gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn và du lịch nông nghiệp. Đây không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu bắt buộc để giá trị sản phẩm được nâng lên.

Trao đổi về định hướng phát triển kinh tế tập thể, HTX, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động triển khai các cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khu vực kinh tế tập thể tiếp cận nguồn vốn và các dịch vụ tài chính.

Hiện nay, lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên, trong đó có HTX, được quy định tối đa ở mức 4%/năm, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Đối với HTX và liên hiệp HTX, hạn mức này tăng từ 1-3 tỷ đồng lên 5 tỷ đồng. Đáng chú ý, các HTX tham gia liên kết với DN hoặc ứng dụng công nghệ cao có thể được vay không tài sản bảo đảm tới 70-80% giá trị dự án.

Không chỉ dừng lại ở việc cung ứng vốn, các tổ chức tín dụng còn đồng hành cùng HTX trong việc tư vấn xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh, kết nối hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, các ngân hàng cũng khuyến khích DN tham gia góp vốn hoặc bảo lãnh tín dụng cho HTX, qua đó giảm áp lực về tài sản bảo đảm và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị ngày càng chặt chẽ, bền vững.

MINH QUÂN

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/chia-khoa-phat-trien-chuoi-gia-tri-ben-vung.html