Máy tính trong hộp kẹo Altoids: Nhỏ đến mức khó tin
Những chiếc hộp kẹo bạc hà Altoids sau khi dùng hết thường được tận dụng để đựng kim chỉ, đồ sơ cứu, loa mini, màu vẽ hoặc vài món đồ lặt vặt. Nhưng với YouTuber có tên Exercising Ingenuity, chiếc hộp kim loại nhỏ này gợi ra một ý tưởng táo bạo hơn: biến nó thành một chiếc máy tính bỏ túi đúng nghĩa.
Chiếc máy tính mini nằm gọn trong hộp kẹo.
Theo Popular Science, dự án này được giới thiệu trong một video đăng vào tháng 5, với câu hỏi rất đơn giản: “Bạn đã bao giờ nhìn một hộp Altoids và nghĩ nó giống một chiếc máy tính tí hon chưa?”.
Kết quả là một chiếc “cyberdeck” siêu nhỏ, có thể mở ra như laptop, bên trong có màn hình, bàn phím, bo mạch xử lý và hệ thống cấp nguồn. Đây không phải chiếc máy tính tiện dụng nhất thế giới, nhưng chắc chắn là một trong những dự án máy tính bỏ túi gây tò mò nhất hiện nay.
Nguồn cảm hứng của tác giả đến từ khái niệm “cyberdeck”, vốn nổi lên trong cộng đồng hacker từ thập niên 1980 và gắn với tiểu thuyết khoa học viễn tưởng “Neuromancer” của William Gibson, xuất bản năm 1984. Về cơ bản, cyberdeck thường được hiểu là một dạng máy tính cá nhân độc lập, có thiết kế gọn, bền, hơi “bụi bặm” và mang tinh thần tự chế. Tuy nhiên, thay vì chạy theo sức mạnh hay độ bền, Exercising Ingenuity chọn mục tiêu khác: làm nó càng nhỏ càng tốt.
Bên trong chiếc hộp Altoids, anh sử dụng Raspberry Pi Zero làm bộ xử lý trung tâm. Đây là dòng máy tính đơn bo mạch nổi tiếng vì kích thước nhỏ, giá phải chăng và được cộng đồng DIY ưa chuộng. Màn hình được tận dụng từ một màn hình cũ có kích thước khoảng 2 inch. Nếu chỉ nhìn qua, việc đặt một bo mạch nhỏ và màn hình nhỏ vào hộp kẹo có vẻ không quá khó. Nhưng phần khiến dự án trở nên phức tạp lại nằm ở bàn phím.
Để chiếc máy tính có thể nhập liệu thật, tác giả phải tự chế một bàn phím cơ siêu nhỏ. Anh học cách xây dựng cấu hình ma trận diode cho hệ thống phím, sau đó lắp và hàn từng phím một. Đây là công đoạn đòi hỏi độ chính xác cao vì không gian bên trong hộp cực kỳ hạn chế. Trong video tua nhanh, quá trình này trông khá căng thẳng và dễ khiến người xem “đau tay” thay người làm. Dù vậy, tác giả cho biết đây lại là phần anh thấy thú vị nhất trong toàn bộ dự án.
Sau khi có màn hình, bo mạch và bàn phím, thách thức tiếp theo là làm sao để tất cả nằm gọn trong chiếc hộp kim loại. Anh phải thiết kế một khung bên trong bằng công nghệ in 3D, đủ linh hoạt để giữ các linh kiện nhưng vẫn tiết kiệm từng milimet không gian. Việc đi dây cũng được rút gọn tối đa. Một số bộ phận như bảng mạch UPS và màn hình LCD phải được hàn trực tiếp vào Raspberry Pi để giảm diện tích chiếm chỗ.
Đồ chơi công nghệ hay lời nhắc về sức sáng tạo DIY?
Điều thú vị của chiếc máy tính trong hộp Altoids không nằm ở việc nó có thể thay thế laptop, điện thoại hay máy tính bảng. Nó gần như chắc chắn không dành cho người cần làm việc nghiêm túc hằng ngày. Màn hình quá nhỏ, bàn phím quá hẹp và việc gõ chữ sẽ là thử thách lớn với bất kỳ ai không có ngón tay thật nhỏ. Tuy nhiên, giá trị của dự án nằm ở chỗ khác: chứng minh một ý tưởng tưởng như đùa vui vẫn có thể trở thành sản phẩm hoạt động thật nếu người làm đủ kiên trì.
Popular Science mô tả quá trình lắp ráp giống như chơi trò “Tetris” với linh kiện điện tử. Mọi thứ phải được đặt đúng vị trí, dây phải cắt ngắn nhất có thể, các góc thừa phải được xử lý và ngay cả bản lề hộp cũng phải thay bằng loại lớn hơn một chút để nắp có thể đóng lại. Nói cách khác, chỉ cần một chi tiết sai lệch, toàn bộ chiếc máy tính tí hon này có thể không còn vừa trong hộp.
Sau khi vượt qua các trở ngại, chiếc máy tính đã khởi động thành công. Exercising Ingenuity cho biết sản phẩm cuối cùng hoạt động trơn tru. Anh thậm chí còn dùng chiếc “Altoid cyberdeck” để lập trình cho một mô tơ nhỏ chạy thử. Điều đó cho thấy đây không chỉ là mô hình trưng bày mà là một hệ thống máy tính có thể thực hiện tác vụ thật, dù ở mức rất cơ bản.
Dĩ nhiên, chiếc máy tính này không sinh ra để cạnh tranh với các thiết bị thương mại. Nó không có màn hình lớn, không có bàn phím thoải mái, không có cấu hình mạnh và cũng không phù hợp với đa số người dùng phổ thông. Nhưng chính sự “vô lý đáng yêu” ấy lại khiến nó thu hút cộng đồng công nghệ. Trong thời đại nhiều thiết bị ngày càng giống nhau, một chiếc máy tính nằm gọn trong hộp kẹo bạc hà tạo cảm giác khác biệt: nhỏ, kỳ quặc, thủ công và đầy cá tính.
Dự án cũng phản ánh sức sống của văn hóa DIY trong lĩnh vực công nghệ. Với những người yêu tự chế, mục tiêu không phải lúc nào cũng là tạo ra sản phẩm thực dụng nhất. Đôi khi, điều quan trọng là khám phá giới hạn: một chiếc máy tính có thể nhỏ đến đâu, một chiếc hộp cũ có thể được tái sinh ra sao, và con người có thể làm gì khi kết hợp linh kiện rẻ, kỹ năng hàn mạch, thiết kế 3D và sự kiên nhẫn.
Điểm đáng chú ý khác là tác giả đã chia sẻ miễn phí các bản thiết kế trực tuyến, để những người yêu thích phong cách cyberpunk hoặc muốn tái chế hộp Altoids có thể thử làm theo. Điều này biến dự án từ một màn trình diễn cá nhân thành nguồn cảm hứng mở cho cộng đồng.
Câu chuyện chiếc máy tính trong hộp kẹo Altoids vì thế không chỉ là tin vui lạ trong thế giới công nghệ. Nó cho thấy sáng tạo không nhất thiết bắt đầu từ phòng thí nghiệm lớn hay ngân sách khổng lồ. Đôi khi, nó bắt đầu từ một vật dụng tưởng như bỏ đi, một câu hỏi nghịch ngợm và quyết tâm biến điều “không thể dùng được” thành thứ thực sự có thể bật lên, gõ phím và chạy chương trình.
Nguyễn Tuyết