Thông tin từ Bảo tàng Lịch sử TP. Huế cho biết, cơ quan này hiện xây dựng kế hoạch di dời trụ sở từ 268 Điện Biên Phủ (phường Thuận Hóa) đến địa điểm mới tại số 24 Tố Hữu, phường Vỹ Dạ. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, mở ra cơ hội để thiết chế văn hóa này có không gian tương xứng với quy mô và giá trị hiện vật đang được lưu giữ.
Trước đó, Bảo tàng Lịch sử TP. Huế có gần 50 năm đặt trụ sở tại Quốc Tử Giám - công trình thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế. Do đặc thù là di tích, cơ sở này không thể cải tạo, nâng cấp theo đúng tiêu chuẩn của bảo tàng nhằm phục vụ trưng bày cố định và chuyên đề; trong khi hạ tầng lại ngày càng xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu hoạt động chuyên môn.
Cuối năm 2022, bảo tàng bắt đầu di dời một phần hiện vật về địa chỉ 268 Điện Biên Phủ; đến cuối năm 2024, việc chuyển dời được thực hiện triệt để. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không gian tại đây hạn chế, điều kiện cơ sở vật chất chưa phù hợp cho trưng bày lâu dài cũng như bảo quản hiện vật, khiến hoạt động chỉ mang tính tạm thời.
Bảo tàng Lịch sử TP. Huế hiện quản lý hơn 33.000 tài liệu, hiện vật có giá trị lịch sử - văn hóa, trong đó có hiện vật được xếp hạng là “Bảo vật quốc gia”. Khối lượng và giá trị hiện vật lớn đặt ra yêu cầu cấp thiết về một không gian đủ rộng, hạ tầng phù hợp và định hướng trưng bày bài bản, thay vì tình trạng chật hẹp, phân tán như thời gian qua.
Theo kế hoạch, khu nhà đất số 24 Tố Hữu có diện tích gần 20.000m2, được đánh giá phù hợp hơn với quy mô của một bảo tàng cấp thành phố. Sau khi tiếp nhận, đơn vị sẽ từng bước tổ chức lại không gian theo hướng hình thành các khu trưng bày trong nhà, ngoài trời, kho lưu trữ, không gian làm việc chuyên môn và khu phục vụ khách tham quan. Một phần diện tích tại đây cũng được bố trí cho Thư viện TP. Huế.
Ông Nguyễn Đức Lộc - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP. Huế, cho biết việc được bố trí trụ sở mới vừa là niềm vui, vừa là áp lực. Theo ông, địa điểm mới có nhiều thuận lợi về diện tích, điều kiện hạ tầng và an toàn kho hiện vật, nhưng để xây dựng một không gian trưng bày hoàn chỉnh, phát huy giá trị lịch sử và khoa học, tòa nhà vẫn cần được cải tạo, điều chỉnh phù hợp với đặc thù hoạt động bảo tàng.
Khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác di dời hơn 33.000 hiện vật với nhiều chất liệu khác nhau, trong đó không ít hiện vật đã cũ, dễ hư hỏng nếu không được xử lý đúng kỹ thuật. Bảo tàng hiện rà soát, điều chỉnh lại toàn bộ phương án di chuyển, bổ sung các bước chuyên môn nhằm đảm bảo an toàn cao nhất, đặc biệt với nhóm hiện vật quý hiếm và các Bảo vật quốc gia. Với những hiện vật kích thước lớn như xe tăng, máy bay, đơn vị dự kiến đề xuất cơ quan chuyên môn tham gia xây dựng phương án bảo quản và di chuyển riêng, bởi nhiều hiện vật đã xuống cấp sau thời gian dài tháo rời, lưu giữ tạm thời.
Cùng với việc chuẩn bị di dời, Bảo tàng Lịch sử TP. Huế hiện khởi động công tác nghiên cứu, xây dựng đề cương trưng bày tổng thể cho trụ sở mới. Theo lãnh đạo đơn vị, định hướng xuyên suốt là xây dựng một bảo tàng có tính khoa học, dễ tiếp cận, gắn với cộng đồng, phục vụ tốt hơn nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân và du khách.
Ông Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế, cho biết, khu nhà đất 24 Tố Hữu là địa điểm phù hợp, thuận lợi cho hoạt động của Bảo tàng Lịch sử thành phố. Nếu được di dời về địa chỉ mới, ngoài không gian bảo tàng, nơi đây còn tổ chức thêm hoạt động thư viện của thành phố ở dãy nhà phía sau, tạo sự kết nối linh hoạt với quảng trường và Trung tâm Văn hóa - Thể thao TP. Huế ở phía đối diện. Qua đó, tổ hợp này được kỳ vọng sẽ góp phần khẳng định vai trò của các thiết chế văn hóa quan trọng trong đời sống đô thị di sản, hướng tới một không gian xứng tầm với chiều sâu lịch sử của vùng đất Cố đô.
Ngọc Văn