Phát biểu tại buổi tiếp nhận, Phó Tư lệnh Không quân và Phòng không Belarus, Đại tá Alexander Belyaev, nhấn mạnh vai trò then chốt của lực lượng không quân trong việc bảo vệ đất nước: "Nhiệm vụ chính của các phi công là bảo vệ biên giới trên không. Họ chính là tuyến phòng thủ đầu tiên của Tổ quốc". Ông cho biết việc được vận hành những máy bay chiến đấu hoàn toàn mới như Su-30SM2 là niềm vinh dự lớn, nhưng đồng thời cũng đi kèm với trách nhiệm lớn.
Máy bay Su-30SM của Không quân Belarus được bàn giao, tháng 1/2026. (Nguồn: MW)
Su-30 – Trụ cột mới của sức mạnh Không quân Belarus
Su-30 hiện là một trong bốn dòng tiêm kích chủ lực đang được Nga sản xuất, bên cạnh Su-34, Su-35 và tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm Su-57. Trong những năm gần đây, Belarus cũng tăng cường mua sắm nhiều hệ thống vũ khí hiện đại của Nga, bao gồm trực thăng tấn công Mi-35, tổ hợp phòng không tầm xa S-400, cùng các hệ thống tên lửa Iskander-M và Oreshnik.
Số lượng Su-30 trong biên chế Belarus hiện vẫn chưa được công bố chính xác. Một số nguồn cho rằng nước này có thể sở hữu khoảng 20 chiếc. Tuy nhiên, cũng có khả năng một phần số Su-30SM2 vừa được bàn giao thực chất là các máy bay Su-30SM cũ đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn mới.
Cho đến nay, hợp đồng mua sắm duy nhất được xác nhận là thỏa thuận trị giá khoảng 600 triệu USD cho 12 chiếc Su-30, tương đương khoảng 50 triệu USD mỗi máy bay.
Việc đưa Su-30 vào biên chế đã tạo ra bước nhảy vọt cho Không quân Belarus, trước đây chủ yếu dựa vào tiêm kích MiG-29 do Liên Xô sản xuất từ thập niên 1980. Dù từng rất hiện đại ở thời điểm ra mắt, MiG-29 hiện đã lỗi thời, với khả năng không chiến và tấn công mặt đất hạn chế so với tiêu chuẩn hiện nay.
Chiến đấu cơ có tầm bay xa nhất từng được châu Âu triển khai
Su-30SM được đánh giá là loại tiêm kích có tầm bay xa nhất từng được một quốc gia châu Âu đưa vào hoạt động. Radar của máy bay cũng thuộc loại lớn nhất trong phân khúc, với kích thước ước tính gấp khoảng ba lần radar trên tiêm kích F-35 của NATO.
Trước đây, danh hiệu tiêm kích tầm xa nhất tại châu Âu thuộc về Su-27 – dòng máy bay mà Belarus và Ukraine thừa hưởng sau khi Liên Xô tan rã. Thế nhưng, Belarus đã cho nghỉ hưu Su-27 từ đầu những năm 2010 do chi phí vận hành cao, trong khi Ukraine không kịp hiện đại hóa đáng kể trước khi phần lớn phi đội bị phá hủy trong xung đột với Nga từ năm 2022.
Su-30SM là phiên bản cải tiến sâu từ Su-27, được trang bị hệ thống điện tử hàng không thế hệ 4+, cùng khung thân sử dụng vật liệu composite hiện đại. Dù trọng lượng tăng nhẹ, nhưng nhờ thiết kế tối ưu, chi phí vận hành và bảo trì lại thấp hơn đáng kể so với thế hệ trước.
Phiên bản mới nhất Su-30SM2 tiếp tục nâng cao năng lực chiến đấu với việc tích hợp động cơ AL-41F-1S – loại động cơ cũng được sử dụng trên tiêm kích Su-35. Động cơ này mang lại hiệu suất nhiên liệu tốt hơn và tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng cao, tiệm cận các động cơ thế hệ thứ năm đời đầu như F119 trên tiêm kích F-22 của Mỹ.
Nhờ đó, Su-30SM2 có tầm hoạt động xa hơn, khả năng cơ động vượt trội nhờ lực đẩy lớn và hệ thống điều khiển hướng lực đẩy ba chiều. Lượng điện năng dồi dào từ động cơ mới cũng mở ra khả năng tích hợp các hệ thống tiên tiến trong tương lai, thậm chí cả vũ khí năng lượng định hướng thường cần nguồn năng lượng rất lớn.
Dù được tăng cường đáng kể, quy mô không quân Belarus vẫn nhỏ hơn nhiều so với lực lượng NATO triển khai dọc biên giới. Trong kịch bản xung đột, các tiêm kích Su-30SM2 được dự kiến sẽ hoạt động chủ yếu trong không phận thân thiện, phối hợp chặt chẽ với mạng lưới phòng không mặt đất dày đặc – đặc biệt là các tổ hợp S-400, nhằm tạo ra thế phòng thủ "bất đối xứng" trước các hạm đội không quân đông đảo hơn.
Xuân Minh