Tết luôn là chiến dịch lớn nhất năm đòi hỏi sự đầu tư về ngân sách, chiến lược lẫn năng lực sáng tạo của mọi doanh nghiệp - và các đơn vị xuất bản cũng không nằm ngoài dòng chảy này.
Sách Tết những năm gần đây đã vượt ra khỏi định nghĩa một sản phẩm thời vụ, trở thành thương hiệu khẳng định năng lực, nguồn lực, giá trị theo đuổi của đơn vị làm sách. Về phía thị trường, đọc sách Tết cũng dần trở thành một mỹ tục hiện đại.
Cuộc đua sách Tết đang có những diễn biến nào? Đây là cuộc “thi triển tài năng” của các nhà xuất bản, phát hành trong thị trường nội địa, là sân chơi phân khúc cao cấp, hay là cơ hội cho các đơn vị sách vươn tầm quốc tế?
Cuộc đầu tư dài hơi cho thương hiệu sách Tết
Sách Tết năm nay chứng kiến sự trở lại của nhiều thương hiệu quen thuộc. Các ấn phẩm Tết có nhiều năm thương hiệu này ngày càng có sự đầu tư về nội dung, hình thức, thời gian thực hiện, quy mô thực hiện. Người tổ chức bản thảo nhiều kinh nghiệm, danh mục bài cộng tác đa dạng, tranh minh họa đầu tư, thiết kế và sản xuất được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Nhà xuất bản Kim Đồng (NXB) đã tạo được một cộng đồng độc giả trung thành, đón chờ sách Tết. Năm nay, NXB trở lại với Nhâm nhi Tết Bính Ngọ - đánh dấu năm thứ 6 liên tiếp đơn vị này thực hiện dòng sách Tết. Đây là tuyển tập gồm văn thơ, khảo cứu lịch sử, mỹ thuật, âm nhạc… được sáng tác bởi nhiều nhà văn, nhà thơ, họa sĩ.
Cuốn Nhâm nhi Tết Bính Ngọ. Ảnh: NXB Kim Đồng.
Chia sẻ từ chị Phùng Hà - đại diện NXB Kim Đồng, Nhâm nhi Tết là ấn phẩm được bạn đọc đón chờ nhất mùa Tết. Nội dung được đánh giá cao, phù hợp trải nghiệm đọc cả gia đình. Thiết kế sang trọng với bìa cứng, bìa áo, hộp quà Tết kèm mô hình ngựa hoa, giúp sản phẩm cũng được chọn mua như quà Tết.
Đây là sản phẩm có sự đầu tư lớn của NXB về thời gian, quy mô tổ chức bản thảo, số lượng nhân sự thực hiện. “Vừa qua ngưỡng Tết âm năm ngoái, biên tập viên Kim Đồng đã bắt đầu chuẩn bị đề tài định hướng cho sách Tết năm sau”, biên tập viên Thu Giang của NXB chia sẻ với Tri thức - Znews. Thời gian tìm đề tài mới, tìm tác giả mới, đặt bài cộng tác tốn khoảng 3-4 tháng sau đó; phần minh họa tốn thêm khoảng 3 tháng. Sau 6 tháng, sách tạm thành hình. Biên tập viên sẽ tốn thêm một thời gian để điều chỉnh khi có sách mẫu, làm thêm quà tặng kèm.
Một sự “chịu chơi” khác trong làng sách Tết đến từ Đông A Books. Năm nay là năm thứ 8 thương hiệu sách này làm sách Tết. Sách Tết Bính Ngọ 2026của Đông A tiếp tục được nhà văn Hồ Anh Thái đảm nhiệm vai trò tuyển chọn nội dung, như ông vẫn luôn thực hiện cho Sách Tết Đông A nhiều năm qua. Ấn phẩm gồm 5 phần: Khúc dạo đầu của mùa xuân, Văn, Thơ, Nhạc, Họa; sách được góp tranh minh họa của 11 họa sĩ; phát hành dưới dạng bìa mềm hoặc bìa cứng số lượng giới hạn.
Đại diện Đông A Books - chị Hoài An - cho biết cuốn sách có sức bán tốt, cháy hàng từ trước Tết hơn một tháng. Sức hút này đến từ sự “đa dạng mà nhất quán” trong cách làm sách của Đông A: nhất quán là ở sự ổn định về nội dung - được bảo chứng bởi nhà văn Hồ Anh Thái, một cái tên uy tín trong làng văn Việt; nhất quán ở sự ổn định về hình thức sách đẹp mắt, chất lượng cao. Sự đa dạng nằm ở cách tiếp cận của ấn phẩm: mỗi năm đội ngũ thực hiện lại tìm những khía cạnh mới, cách làm mới cảm xúc mùa xuân.
Cuốn Sách Tết Bính Ngọ 2026. Ảnh: Đông A Books.
Sự xuất hiện đều đặn đi kèm chất lượng được bảo chứng của sách Tết Kim Đồng và Đông A khiến khách hàng quen thuộc với sản phẩm, có tâm lý đón chờ sản phẩm mới mỗi dịp Tết. Đồng thời, kinh nghiệm làm sách Tết nhiều năm, kỹ thuật chuyên môn, khả năng quy tụ đội ngũ tác giả cộng tác của 2 đơn vị này tạo nên một rào cản gia nhập thị trường tự nhiên với các đơn vị mới làm sách Tết.
Nhập cuộc chơi của giới sưu tầm, quà biếu Tết
Một đơn vị làm sách khác cũng có danh mục sách Tết phong phú năm nay là Thái Hà Books. Chiến lược của đơn vị này là khai thác xu hướng tìm kiếm những ấn phẩm có giá trị văn hóa sâu sắc, hình thức đẹp, có thể sưu tầm và đặc biệt là có thể trở thành quà tặng của người tiêu dùng.
Thái Hà Books gia nhập thị trường Tết với 4 sản phẩm: Truyện Kiều hội bản; Thẻ Kiều - Ngày xuân Bói Kiều; Hùng tượng, Lương mã; Tết ba miền.
“Chúng tôi định hướng mỗi cuốn sách cho một nhóm độc giả riêng, tạo thành một hệ giá trị đa tầng thay vì chỉ phát hành một đầu sách mùa vụ”, chị Phạm Thủy - Giám đốc Đối ngoại truyền thông Thái Hà Books cho biết. Theo đó, mỗi sản phẩm của Thái Hà phục vụ một nhóm độc giả riêng.
Truyện Kiều hội bản có 2 ấn bản đặc biệt: bản sơn mài Truyện Kiều - Tiết thanh minh, trong dịp hội Đạp Thanh (trái) và Truyện Kiều: Họa tiết rồng thêu trên vải gấm. Ảnh: Thái Hà.
Truyện Kiều hội bản dành cho độc giả yêu văn học cổ điển, giới nghiên cứu và người sưu tầm. Thẻ Kiểu - Ngày xuân bói Kiều là sản phẩm gợi lại thú chơi tao nhã dịp Tết, hợp khán giả đại chúng. Hùng tượng, Lương Mã là một ấn phẩm mang tính mỹ thuật và biểu tượng văn hóa, sản phẩm thiên về giá trị nghệ thuật và trưng bày, phù hợp phân khúc quà tặng trang trọng. Cuối cùng, cuốn sách song ngữ Tết ba miền (tái bản) hướng tới gia đình, trẻ em và cả bạn bè quốc tế.
“Một ấn phẩm song ngữ sẽ mở rộng đáng kể tệp độc giả: từ người trẻ học ngoại ngữ, gia đình có con nhỏ, đến bạn bè quốc tế hoặc Việt kiều. Điều này không chỉ giúp sản phẩm có sức sống lâu dài hơn trên thị trường mà còn nâng cao giá trị quà tặng”, chị Phạm Thủy nhận định.
Hiện nay độc giả có xu hướng tìm kiếm những ấn phẩm có giá trị văn hóa sâu sắc, hình thức đẹp, có thể sưu tầm và đặc biệt là có thể trở thành quà tặng.
Chị Phạm Thủy - Thái Hà Books
Các ấn phẩm sách Tết của Thái Hà Books năm nay có tín hiệu tích cực ngay từ giai đoạn mở bán sớm. Đặc biệt, những sản phẩm có tính quà tặng và sưu tầm như Truyện Kiều hội bản bản thêu rồng và sơn mài nhận được sự quan tâm từ khá sớm của độc giả. 260 bản đặc biệt cuốn này đã bán hết trong chưa đầy 2 tuần công bố.
Thái Hà Books đã xác định dải khách hàng của sản phẩm Tết rất đa dạng, đồng thời có sản phẩm đáp ứng trúng nhu cầu mỗi phân khúc. Vừa tiếp nối xu hướng quay lại tinh thần truyền thống của sản phẩm Tết nói chung, danh mục sản phẩm của Thái Hà vẫn có những chiến lược riêng, tạo nên những thành công cho đơn vị này trong mùa Tết năm nay.
Sách Tết Việt vươn ra quốc tế
Sách Tết không chỉ được đón chờ ở thị trường trong nước mà còn là cơ hội để đơn vị làm sách Việt vươn ra thị trường quốc tế. Sách Tết mang đặc trưng tinh thần bản địa cao, trở thành một lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trên trường xuất bản thế giới.
Crabit Kidbooks - một nhà phát hành sách thiếu nhi - năm nay ra mắt sách thơ Hẹn mùa Tết ngọt, đồng thời tái bản cuốn Tết là nhất - cuốn sách “cháy hàng” của đơn vị này năm 2025. Đặc biệt, Tết là nhất đã được chọn tham dự Book Illustrator Gallery - triển lãm sách thiếu nhi nằm trong khuôn khổ Asian Festival of Children Content tổ chức tại Hàn Quốc.
Chị Quỳnh Lê - tác giả hai cuốn sách Tết là nhất và Hẹn mùa Tết ngọt - cho biết việc một tác phẩm Việt đủ điều kiện để xuất hiện ở triển lãm quốc tế là một tín hiệu tốt, thể hiện sản phẩm đạt chất lượng với tiêu chuẩn xuất bản thế giới.
Cuốn Hẹn mùa Tết ngọt. Ảnh: Crabit Kidbooks.
Chị Quỳnh Lê đã dành 3 năm mới hoàn thiện cuốn Tết là nhất, và 1 năm cho cuốn Hẹn mùa Tết ngọt. Cuốn sách nào cũng thể hiện sự suy ngẫm, quan sát sâu của tác giả. Tết là nhất chọn kể về Tết bằng bảng từ vựng cho các em bé nhỏ, vì tác giả cho rằng tình yêu phong tục quê hương khởi phát từ tình yêu ngôn ngữ; còn Hẹn mùa Tết ngọt lại nói về việc cảm nhận về thời gian, về sự sum họp, về sự chờ đợi, về một góc nhìn khác giữa những chộn rộn của ngày Tết thông thường.
Tinh thần Việt Nam đậm đà trong nội dung, sự dụng công trong khâu minh họa, biên tập, in ấn xuất bản, cùng sự chủ động của đơn vị sách để xuất hiện trong các hội chợ, triển lãm quốc tế có thể nói là “công thức” để đơn vị sách Việt vươn ra quốc tế. Slowbooks - một nhà phát hành sách thiếu nhi - cũng đang có những thành công nhất định trong hành trình này.
Tháng 11/2025, cuốn Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng của Slowbooks được NXB Seomdre (một NXB tại Hàn Quốc) mua bản quyền khi sách còn chưa hoàn thiện bản thảo. Tháng 1/2025, NXB này tiếp tục mua thêm một tựa sách chưa phát hành tại Việt Nam của Slowbooks. Nhiều tựa sách của đơn vị cũng đang trong quá trình thương thảo với NXB quốc tế.
Cuốn Xuân gọi bầu trời nhuộm nắng. Ảnh: Slowbooks.
“Việc Slowbooks được chú ý hơn cũng là nhờ đơn vị được chọn vào danh mục sách The White Ravens 2025 (Danh mục Quạ trắng của Thư viện thanh niên quốc tế) hay họa sĩ của Slowbooks được chọn cho triển lãm của các hội sách nổi tiếng như Bologo Children’s Book Fair (Ý) hay Bookaroo Literature Festival (Ấn Độ)”, chị Nguyễn Hữu Quỳnh Hương - người sáng lập Slowbooks - chia sẻ với Tri thức - Znews.
Theo chị Quỳnh Hương nhận định, trong 5 năm gần đây, sự chuyển dịch của ngành nghiên cứu Đông Phương Học, Đông Nam Á Học cũng mạnh mẽ hơn tại các quốc gia. Điều này là động lực lớn cho các nhà xuất bản quan tâm và ra quyết định mua bản quyền Việt Nam. “Cho dù ‘gu’ của các nhà Á - Âu thế nào cũng tìm ra hướng để tiếp cận họ, nếu chịu khó nghiên cứu”, chị Quỳnh Hương cho biết.
Có thể nói, sách Tết Việt đang có những chuyển động rất đa dạng. Thị trường trong nước có sức mua khá tốt, thị trường nước ngoài cũng có nhiều quan tâm. Sách Tết ngày càng có nhiều phân khúc với nội dung, hình thức tương xứng. Không chỉ tiếp nối những giá trị tri thức bất biến của sách, sách Tết đang thể hiện khả năng trở thành một sản phẩm cao cấp không thể thiếu dịp Tết, và xa hơn, là một định danh của Việt Nam trên trường quốc tế.
*Bài có sử dụng tranh vẽ trong Sách Tết Bính Ngọ 2026 của Đông A Books.
Thúy Hạnh