Chiến sự Trung Đông ảnh hưởng sao túi tiền người tiêu dùng?

3 giờ trướcBài gốc

Chiến sự Trung Đông kéo dài 3 tuần qua với các cuộc giao tranh giữa liên quân Mỹ-Israel với Iran đã tác động mạnh đến cuộc sống người dân không chỉ trong khu vực mà cả toàn cầu. Giá xăng dầu tăng cao, giá thực phẩm ở nhiều nơi cũng có khả năng tăng. Biến động trên thị trường chứng khoán có thể đe dọa túi tiền của nhiều nhà đầu tư.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ban đầu nói rằng cuộc chiến sẽ kéo dài “4 đến 5 tuần”, nhưng gần đây ông đã đưa ra những tín hiệu khác, đôi khi ám chỉ rằng cuộc xung đột này có thể kéo dài. Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu điều đó xảy ra, tác động của nó đối với người dân ở nhiều nơi có thể khó lường.

Tên lửa của Iran bay trên bầu trời Israel hôm 18-3. Ảnh: AFP

Giá xăng dầu, khí đốt tiếp tục tăng

Mỹ là nước tự sản xuất phần lớn dầu mỏ và không phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông như châu Âu và châu Á. Tuy nhiên, hậu quả của xung đột tác động lên giá xăng dầu vẫn đang được cảm nhận rõ rệt ở trong nước này.

Xung đột đẩy giá dầu tăng cao, vượt mức 100 USD/thùng. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng trung bình ở nước này đã chạm gần 3,58 USD/gallon (3,785 lít) vào hôm 18-3, tăng 22% so với tháng trước. Các chuyên gia dự đoán giá xăng ở Mỹ sẽ còn tăng lên 4 USD/gallon, theo tờ The Washington Post.

Tại châu Âu, theo dự báo của ngân hàng HSBC, giá khí đốt tự nhiên trong năm 2026 sẽ cao hơn tới 40% so với dự báo trước đó và sẽ duy trì ở mức cao trong suốt năm 2027, do xung đột ở Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Tại châu Á, việc thiếu hụt nguồn cung xăng dầu đã khiến đời sống người dân ở nhiều nước bị ảnh hưởng.

Trong đó, Sri Lanka đã tuyên bố áp dụng tuần làm việc 4 ngày để tiết kiệm nhiên liệu. Chính phủ cũng tạm dừng tất cả buổi lễ công cộng và yêu cầu công chức làm việc tại nhà nếu có thể để hạn chế sử dụng nhiên liệu.

Philippines cũng đã áp dụng chế độ làm việc 4 ngày/tuần cho công chức, giảm lịch trình phà ở một số khu vực và bắt đầu xem xét khả năng nhập khẩu dầu từ Nga. Nhiều phương tiện giao thông địa phương cũng tăng giá.

Người lái xe xếp hàng tại một trạm xăng giữa lúc giá xăng tăng cao ở thành phố Quezon (Philippines). Ảnh: AFP

Giá thực phẩm

Theo ông Miguel Gómez – giám đốc Chương trình Quản lý Công nghiệp Thực phẩm tại Đại học Cornell (Mỹ), giá dầu và khí đốt tăng cao có thể đẩy giá thực phẩm lên cao.

“Rất khó để nói chính xác mức tăng bao nhiêu, nhưng chắc chắn sẽ có tác động” – ông nói, lưu ý rằng nhiều loại thực phẩm mà người Mỹ hay mua, như trái cây và rau quả nhập khẩu, sẽ đắt hơn.

Theo ông Gómez, nếu tàu thuyền không khôi phục di chuyển qua eo biển Hormuz trong những tuần và tháng tới, giá thực phẩm có thể tiếp tục tăng, vì Vịnh Ba Tư là nguồn cung cấp phân bón chính của thế giới. Nếu tàu thuyền không thể đưa phân bón ra thị trường, nông dân có thể sử dụng ít hơn, hoặc thậm chí không thể mua được. Kết quả là thế giới sẽ có ít thực phẩm hơn và giá cả sẽ cao hơn.

Trong bối cảnh đợt gieo trồng vụ xuân bắt đầu trên khắp nước Mỹ, vừa qua, ông Zippy Duvall – chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ – đã gửi thư đến ông Trump và cảnh báo rằng nguồn cung phân bón có thể gián đoạn và giá cả hàng hóa tăng cao.

"Nếu Mỹ không ưu tiên nguồn cung phân bón, nước này sẽ 'có nguy cơ thiếu hụt mùa màng. Điều này không chỉ đe dọa an ninh lương thực, và rộng hơn là an ninh quốc gia. Cú sốc sản xuất này còn có thể góp phần gây áp lực lạm phát trên toàn nền kinh tế Mỹ” – ông viết.

Theo hãng tin Reuters, khoảng một nửa lượng lương thực trên thế giới được thu hoạch nhờ vào phân bón. Do đó, sự gián đoạn nguồn cung phân bón kéo dài sẽ có những tác động lớn đến nguồn cung lương thực.

Ở một số quốc gia, phân bón chiếm tới 50% chi phí sản xuất ngũ cốc. Các loại phân bón quan trọng nhất trong thời gian ngắn hạn là các sản phẩm gốc nitơ như urê, bởi vì nhìn chung, nếu nông dân không bón chúng trong một mùa vụ, năng suất có thể sẽ bị ảnh hưởng.

Công ty Qatar Energy đã ngừng sản xuất tại nhà máy urê lớn nhất thế giới do các cuộc tấn công vào các cơ sở khí hóa lỏng (LNG) của họ. Tại Ấn Độ, 3 nhà máy urê đã cắt giảm sản lượng do nguồn cung LNG từ Qatar giảm mạnh.

Xung đột kéo dài có thể khiến giá thực phẩm lên cao. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Vé máy bay tăng

Theo ông Scott Kirby – giám đốc điều hành của hãng United Airlines, việc đi lại bằng đường hàng không có thể tốn kém hơn do giá nhiên liệu máy bay tăng cao. Ông cho biết giá nhiên liệu máy bay – một trong những chi phí hoạt động lớn nhất của các hãng hàng không – đã tăng 58% kể từ khi xung đột bắt đầu.

“Việc đặt vé đang trở nên đắt đỏ hơn rất nhiều và việc tìm kiếm vé giảm giá với giá cả phải chăng cũng khó khăn hơn nhiều” – nhà phân tích ngành hàng không Henry Harteveldt cho biết.

Trong khi đó, các hãng hàng không cung cấp các chuyến bay thẳng Á-Âu có thể tránh không phận Trung Đông bằng cách bay về phía bắc hoặc phía nam. Tuy nhiên, điều này có thể làm tăng thời gian bay và mức tiêu thụ nhiên liệu, đẩy chi phí lên cao.

Bên cạnh đó, các nhà phân tích dự đoán xung đột kéo dài có thể làm tăng giá các mặt hàng như ethanol, đường, khí heli. Trong khi đó, giá nhôm đã tăng vọt lên mức cao nhất trong gần 4 năm do các chuyến hàng từ khu vực Trung Đông bị gián đoạn.

KHOA ĐIỀM

Nguồn PLO : https://plo.vn/chien-su-trung-dong-anh-huong-sao-tui-tien-nguoi-tieu-dung-post900097.html