Chiến sự Trung Đông củng cố vị thế siêu cường năng lượng của Mỹ

3 giờ trướcBài gốc

Trong lúc dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và nhiên liệu máy bay từ Vùng Vịnh bị ùn ứ tại các tuyến hàng hải chiến lược, châu Á và châu Âu đang đổ dồn về các cảng Texas và Louisiana để tìm kiếm nguồn cung từ Mỹ.

Cảng Everglades là cửa ngõ hàng đầu của Mỹ trong giao thương với Mỹ Latinh, xử lý khoảng 11% tổng kim ngạch thương mại giữa Mỹ và khu vực này. Nguồn: visitlauderdale

Một cuộc khủng hoảng ở cách nửa vòng trái đất vì thế đang củng cố hơn nữa vị thế của Washington như cường quốc xuất khẩu năng lượng hàng đầu thế giới.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của nước này tuần trước đạt gần 12,9 triệu thùng mỗi ngày, mức cao nhất từ trước đến nay.

Dữ liệu của hãng theo dõi tàu biển Kpler cũng cho thấy lượng LNG xuất khẩu của Mỹ trong tháng trước lập kỷ lục mới. Tính đến ngày 23/4, hơn 60 siêu tàu chở dầu rỗng đang hướng vào vùng duyên hải Vịnh Mexico, cao gấp ba lần so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột.

Con số đó phản ánh một thực tế đơn giản là khi nguồn cung Trung Đông bị bóp nghẹt, phần còn lại của thế giới gần như chỉ còn trông cậy vào Mỹ.

Hiện hơn 10 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày, tương đương khoảng 10% nguồn cung toàn cầu, đang bị mắc kẹt vì tuyến Hormuz tê liệt. Không chỉ dầu thô, nhiều mặt hàng như nhiên liệu máy bay hay dầu ăn cũng bị gián đoạn nghiêm trọng.

Trong bối cảnh ấy, mỗi chuyến tàu rời bờ biển Mỹ không chỉ chở năng lượng mà còn gia tăng ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị của Washington.

Tổng thống Donald Trump nhanh chóng coi đây là bằng chứng cho chiến lược “thống trị năng lượng” mà ông theo đuổi. Trong tháng này, Mỹ thậm chí suýt trở thành nước xuất khẩu ròng dầu thô lần đầu tiên kể từ khi dữ liệu hàng tuần được thống kê năm 2001, nối tiếp vị thế xuất khẩu ròng khí đốt mà nước này giành được từ năm 2017 nhờ cuộc cách mạng dầu đá phiến.

“Chúng ta cần bán năng lượng cho bạn bè và đồng minh để họ không phải phụ thuộc vào các đối thủ”, Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum tuyên bố tại diễn đàn năng lượng ở Tokyo hồi tháng 3, nơi doanh nghiệp Mỹ ký tới 56 tỷ USD thỏa thuận với các nhà đầu tư châu Á.

Châu Á là nơi cảm nhận rõ nhất cú sốc này. Nhật Bản hiện vẫn nhập gần 95% dầu mỏ từ Trung Đông, nên ngay sau khi chiến sự lan rộng, Tokyo lập tức đẩy mạnh tiếp xúc với các nhà cung cấp Mỹ. Theo Kpler, xuất khẩu dầu thô và LNG từ Mỹ sang châu Á trong tháng 3 và 4 đã tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

“Tôi không nghĩ Nhật Bản sẽ còn quay lại mức phụ thuộc 90% vào dầu Vùng Vịnh thêm một lần nào nữa”, ông William Chou, chuyên gia tại Viện Hudson, nhận định.

Tuy nhiên, cơn sốt hiện nay chưa chắc đã tạo ra một cuộc dịch chuyển lâu dài. Vấn đề nằm ở chỗ hạ tầng năng lượng của châu Á chưa được thiết kế phù hợp cho dầu thô của Mỹ.

Phần lớn nhà máy lọc dầu trong khu vực được xây để xử lý loại dầu nặng, nhiều lưu huỳnh từ Trung Đông, trong khi dầu Mỹ nhẹ hơn và cho biên lợi nhuận thấp hơn khi chế biến. Việc cải tạo hệ thống này sẽ tốn hàng tỷ USD và cần nhiều năm.

Ngay cả Mỹ cũng chưa đủ năng lực mở van vô hạn. Các cảng xuất khẩu dầu lớn ở Texas và Louisiana đang tiến sát ngưỡng công suất, còn một nhà ga LNG mới tại bờ Vịnh dù vừa xuất chuyến hàng đầu tiên cũng phải tới năm 2027 mới đạt công suất tối đa.

Điều đó cho thấy lợi thế hiện tại của Mỹ phần lớn đến từ yếu tố tình huống hơn là thay đổi mang tính cấu trúc. Khi Hormuz hoạt động trở lại và giá năng lượng Trung Đông hạ nhiệt, dầu khí Mỹ với chi phí vận chuyển cao hơn sẽ giảm dần sức cạnh tranh.

“Dầu và khí đốt từ Mỹ sẽ không còn hấp dẫn như hiện nay”, ông Tsuneo Watanabe, chuyên gia của Quỹ Hòa bình Sasakawa tại Tokyo, nhận định.

Trong ngắn hạn, cả châu Á lẫn châu Âu đều chưa có đường lui. Liên minh châu Âu hiện lấy khoảng 60% LNG nhập khẩu từ Mỹ sau khi Nga siết nguồn cung khí đốt vì xung đột Ukraine. Bruxelles hiểu rõ rủi ro khi đổi phụ thuộc vào Moscow lấy phụ thuộc vào Washington, nhất là khi chính quyền Trump ngày càng công khai dùng LNG như một quân bài trong đàm phán thương mại.

“Các nước sẽ mua thêm LNG của Mỹ vì đó là nguồn bổ sung duy nhất hiện có trên thị trường”, ông Henning Gloystein, Giám đốc năng lượng tại Eurasia Group, nhận xét. “Dù muốn hay không, họ vẫn phải làm vậy.”

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/chien-su-trung-dong-cung-co-vi-the-sieu-cuong-nang-luong-cua-my-747007.html