Chiều 13/5, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Luật có hiệu lực thi hành từ 1/10/2026.
Luật này được Quốc hội khóa XVI thông qua chiều 23/4 với tỉ lệ 97% tổng số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.
Thông tin về một số điểm mới, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, Luật đã sửa đổi, bổ sung liên quan đến phạm vi thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua.
Trong đó, Luật sửa đổi nêu rõ việc đổi tên danh hiệu thi đua "Xã, phường, thị trấn tiêu biểu" thành danh hiệu "Xã, phường, đặc khu tiêu biểu"; đồng thời sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu này từ "dẫn đầu phong trào thi đua cấp huyện" thành "có thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua cấp tỉnh", và bổ sung tiêu chí "Sự hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với hoạt động của chính quyền địa phương".
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà tại họp báo.
Luật cũng sửa đổi tiêu chuẩn "tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh" thành tiêu chuẩn "tổ chức đảng được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên " đối với tiêu chuẩn tặng Cờ thi đua.
Tiêu chuẩn danh hiệu chiến sĩ thi đua các cấp được thiết kế lại tiêu chuẩn, thay thế cụm từ "có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu" bằng cụm từ "có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả".
Riêng đối với danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở", Luật giao Chính phủ quy định tỉ lệ xét tặng danh hiệu. Luật hiện hành đang quy định cứng tỉ lệ này.
Về nguyên tắc, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh Luật mới đã bổ sung nguyên tắc "Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học và công nghệ".
Một điểm mới khác là Luật sửa đổi Quy định riêng 2 loại hình khen thưởng là "khen thưởng phong trào thi đua theo chuyên đề" và "khen thưởng chuyên đề".
Sửa đổi tiêu chuẩn khen thưởng, Luật mới giao Chính phủ quy định tỉ lệ số năm được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của tổ chức đảng đối với các hình thức khen thưởng cho tập thể có quy định tiêu chuẩn tổ chức đảng được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong thời gian tính thành tích khen thưởng.
Quy định sửa đổi này nhằm đảm bảo khen thưởng thực chất, cân đối thành tích khen thưởng và không hạ thấp tiêu chuẩn khen thưởng.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung nội dung thành tích đóng góp về "quốc phòng, an ninh, đối ngoại; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số" vào tiêu chuẩn Huân chương Lao động các hạng và Bằng khen của Thủ tướng, Bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh.
Ngoài ra, Luật sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn một số hình thức khen thưởng khác để phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Về thẩm quyền, sau khi sửa đổi, Luật chuyển giao toàn bộ thẩm quyền quyết định tặng danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng thuộc thẩm quyền của chủ tịch UBND cấp huyện cho chủ tịch UBND cấp xã thực hiện.
Luật đồng thời bổ sung thẩm quyền tặng Giấy khen của Thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân của cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc bộ, ban, ngành.
Nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền, Luật nêu rõ thủ tướng quy định việc xét tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng cho doanh nhân, doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác.
Thủ tướng cũng quy định về thẩm quyền khen thưởng và đề nghị khen thưởng đối với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác, các hội ở Trung ương và địa phương, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục, cơ sở giáo dục đại học tư thục…
Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung lần này cho phép bộ, ban, ngành, tỉnh được ủy quyền thẩm quyền quyết định tặng danh hiệu "Tập thể lao động xuất sắc", "Đơn vị quyết thắng".
Về thủ tục, Luật cắt giảm thành phần hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu thi đua hình thức khen thưởng (bỏ giấy chứng nhận hoặc xác nhận).
Đồng thời, Luật bổ sung quy định trường hợp khen thưởng theo thủ tục đơn giản đối với "khen thưởng theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền".
Luật giao trách nhiệm cho cơ quan quản lý Nhà nước về thi đua, khen thưởng ở Trung ương, bộ, ban, ngành, tỉnh thực hiện áp dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu về thi đua khen thưởng, hệ thống quản lý hồ sơ điện tử đảm bảo liên thông.
Nguyễn Thu Huyền