Chính phủ Syria và lực lượng người Kurd đạt thỏa thuận hòa hợp toàn diện

3 giờ trướcBài gốc

Lực lượng quân đội Syria triển khai ở khu vực sống Euphrates sau khi SDF rút khỏi. Ảnh: Reuters

Chính phủ Syria và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo đã đạt được một thỏa thuận hòa hợp sâu rộng nhằm chấm dứt nhiều ngày giao tranh dữ dội, trong đó quân đội chính phủ đã giành quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ chiến lược, bao gồm những khu vực giàu dầu mỏ và các công trình hạ tầng trọng yếu.

Đặc phái viên Mỹ Tom Barrack gọi đây là một “bước ngoặt tính quyết định”, song cảnh báo rằng quá trình hoàn tất chi tiết và triển khai một thỏa thuận hòa nhập toàn diện vẫn còn “nhiều thách thức”.

Sự nhượng bộ về quyền tự trị

Theo các điều khoản công bố, thỏa thuận cho thấy sự nhượng bộ đáng kể của người Kurd về quy chế bán tự trị mà SDF duy trì tại đông bắc Syria kể từ khi cuộc nội chiến bùng nổ. Thủ lĩnh SDF Mazloum Abdi xác nhận lực lượng này đã đồng ý rút khỏi hai tỉnh đa số người Ảrập là Deir al-Zor, trung tâm dầu mỏ và sản xuất lúa mì lớn nhất Syria và Raqqa, nơi đặt các đập thủy điện then chốt trên sông Euphrates.

SDF trước đây đã nhiều lần phản đối việc hòa nhập vào chính quyền Hồi giáo hiện nay tại Damascus, được thành lập sau khi cựu Tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ vào cuối năm 2024. Tuy nhiên, sau khi các cuộc đàm phán kéo dài nhiều tháng không đạt tiến triển và thời hạn hòa nhập vào cuối năm 2025 bị bỏ lỡ, giao tranh đã nổ ra và nhanh chóng leo thang thành một chiến dịch quân sự của chính phủ nhằm vào các vùng do người Kurd kiểm soát.

Sáp nhập lực lượng, bàn giao dầu mỏ và nhà tù IS

Một trong những điều khoản nhạy cảm nhất của thỏa thuận là việc toàn bộ lực lượng SDF sẽ được sáp nhập vào Bộ Quốc phòng và Bộ Nội vụ Syria với tư cách cá nhân, chứ không giữ nguyên các đơn vị tác chiến người Kurd, yêu cầu mà SDF từng kiên quyết bảo vệ.

Ngoài ra, SDF cũng đồng ý bàn giao tất cả các cửa khẩu biên giới, mỏ dầu khí, các trại giam và nhà tù đang giam giữ các tay súng và gia đình liên quan tới tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), vốn bị đánh bại về mặt lãnh thổ vào năm 2017. Đây là những điểm mà SDF đã phản đối trong nhiều năm, do lo ngại mất đòn bẩy an ninh và chính trị.

Một quan chức Syria cho biết, tình hình an ninh tại các địa điểm này hiện vẫn “khá tốt” và Damascus mong muốn quá trình chuyển giao quyền kiểm soát diễn ra suôn sẻ, không làm suy yếu chiến dịch chống IS hay tạo cơ hội cho các tế bào cực đoan tái tổ chức.

Theo kế hoạch, Chính phủ Syria sẽ chính thức tiếp quản Deir al-Zor và Raqqa trong vòng 24 - 48 giờ. Truyền thông nhà nước Syria đã đăng tải hình ảnh người dân Raqqa xuống đường ăn mừng việc bàn giao.

Những nhượng bộ của Chính quyền

Thỏa thuận cũng bao gồm một số nhượng bộ nhất định của chính quyền đối với SDF. Cụ thể, lực lượng này được phép đề cử một số nhân vật quân sự và dân sự đảm nhiệm các vị trí chủ chốt trong chính quyền trung ương. Đáng chú ý, tỉnh Hasakeh, nơi có cộng đồng người Kurd đông đảo và là thành trì chính của SDF, sẽ có thống đốc được bổ nhiệm trên cơ sở đồng thuận, thay vì chỉ định đơn phương từ Damascus.

Thỏa thuận cũng yêu cầu SDF trục xuất toàn bộ các cá nhân không mang quốc tịch Syria có liên hệ với Đảng Công nhân Kurdistan (PKK), lực lượng vũ trang từng tiến hành cuộc nổi dậy kéo dài hàng thập kỷ tại Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thống Sharaa cáo buộc PKK đã thao túng quá trình ra quyết định của SDF và cản trở tiến trình hòa nhập – cáo buộc mà SDF nhiều lần bác bỏ.

Phản ứng của các bên

Diễn biến mới đặt Mỹ vào thế khó xử giữa hai đối tác chiến lược: SDF - lực lượng then chốt trong cuộc chiến chống IS và chính phủ mới tại Damascus, vốn cam kết thống nhất đất nước dưới một chính quyền trung ương duy nhất.

Thổ Nhĩ Kỳ, nước luôn coi SDF là mối đe dọa an ninh, hoan nghênh thỏa thuận và bày tỏ hy vọng nó sẽ góp phần mang lại hòa bình cho Syria và khu vực.

Trước khi thỏa thuận được công bố, quân đội Syria vẫn tiếp tục tiến quân bất chấp lời kêu gọi kiềm chế công khai từ phía quân đội Mỹ. Một chỉ huy cấp cao của SDF từng nói với Reuters rằng, Washington cần can thiệp quyết liệt hơn để ngăn giao tranh.

Trong khi đó, những lo ngại của người Kurd đối với chính quyền Sharaa vẫn chưa được xóa bỏ, đặc biệt sau các vụ bạo lực mang màu sắc giáo phái hồi năm ngoái khiến gần 1.500 người Alawite và hàng trăm người Druze thiệt mạng. Những sự kiện này đặt ra dấu hỏi lớn về tương lai an ninh và quyền lợi của các cộng đồng thiểu số trong một Syria hậu chiến.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/chinh-phu-syria-va-luc-luong-nguoi-kurd-dat-thoa-thuan-hoa-hop-toan-dien-10404213.html