Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP Hà Nội, TP.HCM về tình hình triển khai các dự án đường sắt. Ảnh: VGP/Phương Nguyên.
Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận của Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại cuộc họp về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và các tuyến đường sắt khác.
Cụ thể, lãnh đạo Chính phủ đánh giá các dự án đường sắt là lĩnh vực mới, phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Việc triển khai phải được đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, đối ngoại, hiệu quả kinh tế - tài chính và phù hợp định hướng tự chủ chiến lược của ngành đường sắt.
Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư; không đùn đẩy trách nhiệm. Các địa phương có dự án đi qua phải khẩn trương giải phóng mặt bằng ngay sau khi được bàn giao hồ sơ và mốc giới.
Cùng với đó, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, pháp luật về đầu tư, quản lý, vận hành khai thác đường sắt, bảo đảm phù hợp điều kiện thực tiễn.
Về tiêu chuẩn kỹ thuật, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Xây dựng được giao khẩn trương xây dựng, bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt khổ tiêu chuẩn và đường sắt đô thị phù hơp với điều kiện của Việt Nam nhưng tiệm cận thông lệ quốc tế. Trong đó, hệ thống tiêu chuẩn cho đường sắt đô thị phải hoàn thành trong tháng 6 để áp dụng thống nhất trên cả nước.
Một yêu cầu đáng chú ý là việc phát triển nguồn nhân lực và làm chủ công nghệ. Các bộ, ngành, doanh nghiệp phải chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, đáp ứng nhu cầu vận hành, khai thác hệ thống đường sắt mới. Kinh phí đào tạo được bố trí theo quy định.
Bộ Xây dựng được giao huy động các nguồn lực hợp pháp, bao gồm vốn ODA để phục vụ đào tạo, đồng thời rà soát hệ thống định mức, đơn giá xây dựng nhằm bảo đảm phù hợp thực tế và tầm nhìn dài hạn.
Đối với các hạng mục công việc Việt Nam chưa có máy móc hoặc công nghệ mới, cơ quan quản lý phải làm việc với đối tác để tiếp nhận, đánh giá và ban hành định mức riêng, đồng thời có lộ trình nghiên cứu để ban hành áp dụng chung.
Với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng được yêu cầu hoàn tất thủ tục lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Các địa phương đồng thời phải chủ động quy hoạch để khai thác hiệu quả kinh tế từ tuyến đường này.
Ngoài ra, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh các dự án khác như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và Hà Nội - Đồng Đăng. Việc triển khai phải bảo đảm tầm nhìn dài hạn, kết nối các trung tâm kinh tế và đồng bộ với các phương thức vận tải. Đồng thời, không vì áp lực tiến độ mà bỏ qua các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng và an toàn trong suốt vòng đời dự án.
Đối với các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, các địa phương được yêu cầu rà soát tiến độ, tháo gỡ khó khăn về thủ tục, vốn và công nghệ, bảo đảm vận hành an toàn, hiệu quả và đúng quy hoạch.
Phó thủ tướng yêu cầu đối với các dự án mới, các cơ quan quản lý phải nghiên cứu kỹ lưỡng, lựa chọn công nghệ phù hợp, đồng bộ, có lộ trình đầu tư hợp lý theo khả năng cân đối ngân sách của địa phương, tránh dàn trải.
UBND TP Hà Nội và TP.HCM cần khẩn trương báo cáo Bộ Xây dựng, Thủ tướng về kế hoạch triển khai các dự án có kế hoạch khởi công trong năm 2026 và những năm tiếp theo của giai đoạn 2026-2030.
Thủy Tiên