Chính sách hưu trí bổ sung từ 10/5: Người lao động được lợi gì?

một giờ trướcBài gốc

Từ ngày 10/5/2026, Nghị định 85/2026/NĐ-CP của Chính phủ về bảo hiểm hưu trí bổ sung chính thức có hiệu lực. Đây là chính sách mới được kỳ vọng giúp người lao động có thêm một kênh tích lũy dài hạn, bên cạnh lương hưu từ bảo hiểm xã hội hiện hành. Nghị định 85 được ban hành ngày 25/3/2026, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026, do Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc ký.

Điểm đáng chú ý của chính sách này là không thay thế bảo hiểm xã hội bắt buộc, mà bổ sung thêm một tầng an sinh cho người lao động. Nói cách khác, nếu bảo hiểm xã hội là khoản lương hưu cơ bản, thì hưu trí bổ sung có thể được hiểu như một khoản “lương hưu thứ hai”, được hình thành từ quá trình đóng góp tự nguyện của người lao động và người sử dụng lao động.

Bảo hiểm hưu trí: Thêm khoản tích lũy tuổi già

Theo Nghị định 85, đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là người sử dụng lao động và người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Việc tham gia được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, thông qua thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người lao động, do các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí triển khai. Mức đóng không áp dụng cứng cho mọi trường hợp, mà do hai bên thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện.

Chính sách này cho phép người lao động có thêm nguồn thu nhập ngoài lương hưu từ bảo hiểm xã hội khi về già. Người lao động có thể tham gia tự nguyện thông qua thỏa thuận với chủ sử dụng lao động hoặc trực tiếp với doanh nghiệp quản lý quỹ; đây không phải điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết hay gia hạn hợp đồng lao động.

Điều này có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh nhiều lao động, nhất là công nhân, lao động dịch vụ, lao động tại các đô thị lớn, ngày càng quan tâm đến bài toán thu nhập sau nghỉ hưu. Chi phí sinh hoạt, y tế, chăm sóc sức khỏe tăng khiến lương hưu cơ bản có thể chưa đủ bảo đảm mức sống như mong muốn. Khi có thêm kênh hưu trí bổ sung, người lao động có thêm cơ hội chủ động chuẩn bị tài chính sớm hơn cho giai đoạn sau tuổi lao động.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 3,4 triệu người hưởng lương hưu và trợ cấp hằng tháng. Trong đó, nhóm hưởng từ 3 triệu đến dưới 6 triệu đồng/tháng chiếm gần 40%, với khoảng 1,35 triệu người; nhóm từ 6 triệu đến dưới 10 triệu đồng/tháng có hơn 1,06 triệu người, chiếm hơn 31%. Những con số này cho thấy nhu cầu bổ sung nguồn thu nhập khi về già là vấn đề rất thực tế.

Người lao động được quyền tham gia, tạm dừng hoặc dừng tham gia theo thỏa thuận và chương trình đã đăng ký. Đây là điểm quan trọng, bởi hưu trí bổ sung là chính sách tự nguyện, không phải một khoản đóng bắt buộc mới.

Bảo hiểm bổ sung: Quyền lợi phải minh bạch

Trao đổi vớiMột Thế Giớiở góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Duy Hảo (Giám đốc Công ty TNHH tư vấn xây dựng T&Z) cho rằng, hưu trí bổ sung có thể trở thành một công cụ phúc lợi dài hạn. Trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng lớn, nhất là ở các ngành cần nhân sự có tay nghề, việc doanh nghiệp cùng đóng góp vào tài khoản hưu trí của người lao động có thể giúp tăng sự gắn bó, giảm biến động nhân sự và tạo hình ảnh nơi làm việc ổn định hơn.

Theo Nghị định 85, người sử dụng lao động căn cứ vào yêu cầu quản lý lao động và khả năng tài chính để xây dựng văn bản thỏa thuận với người lao động. Sau khi thống nhất, doanh nghiệp ký văn bản thỏa thuận với từng người lao động hoặc ký với Chủ tịch Công đoàn sau khi lấy ý kiến tập thể người lao động. Tiếp đó, doanh nghiệp ký hợp đồng tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.

Bảo hiểm hưu trí: thêm “lương hưu thứ hai”. Ảnh minh họa.

Khoản tiền đóng vào tài khoản hưu trí cá nhân có thể bao gồm phần đóng góp của người sử dụng lao động và phần đóng góp của người lao động nếu có. Điều kiện để người lao động được hưởng phần đóng góp từ doanh nghiệp và kết quả đầu tư của khoản này phải được nêu rõ trong văn bản thỏa thuận. Trường hợp doanh nghiệp đặt điều kiện về thời gian làm việc tối thiểu, thời gian này không được quá 5 năm.

Đây là điểm người lao động cần đặc biệt chú ý. Không phải cứ doanh nghiệp đóng là người lao động tự động được hưởng ngay toàn bộ phần đó trong mọi trường hợp. Quyền hưởng phần đóng góp của doanh nghiệp phụ thuộc vào điều kiện đã thỏa thuận. Vì vậy, trước khi tham gia, người lao động cần đọc kỹ các nội dung: ai đóng, đóng bao nhiêu, đóng trong bao lâu, khi nghỉ việc thì xử lý thế nào, điều kiện nào được nhận phần doanh nghiệp đóng, có chi phí quản lý hay rủi ro đầu tư nào không.

Người tham gia được hưởng toàn bộ phần đóng góp của bản thân cùng kết quả đầu tư tương ứng. Đối với phần đóng góp của doanh nghiệp, quyền hưởng phụ thuộc vào chương trình cụ thể và thỏa thuận giữa các bên; hình thức chi trả có thể là nhận một lần hoặc định kỳ.

Nghị định cũng quy định các trường hợp người lao động được hưởng phần đóng góp của người sử dụng lao động và kết quả đầu tư từ khoản đóng góp này, kể cả khi chưa đáp ứng điều kiện thông thường trong thỏa thuận. Đó là khi người lao động tử vong; mắc bệnh nguy hiểm như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng; lao động nước ngoài không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.

Ngoài quyền nhận chi trả, người lao động còn có quyền được cung cấp tài liệu giới thiệu về quỹ hưu trí, được thông tin hằng tháng về quá trình tham gia, được yêu cầu xác nhận thông tin, được bảo mật dữ liệu và được chỉ định người thừa kế để hưởng chi trả từ quỹ hưu trí theo quy định. Khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc đến tuổi nghỉ hưu, người lao động có thể duy trì hợp đồng trong thời gian tối đa không quá 1 năm hoặc chuyển tài khoản hưu trí cá nhân sang quỹ hưu trí khác.

Tuy nhiên, chính sách này cũng đi kèm yêu cầu thận trọng. Nghị định nêu rõ bảo hiểm hưu trí bổ sung không phải chế độ hưu trí của Nhà nước, không phải sản phẩm bảo hiểm theo pháp luật kinh doanh bảo hiểm, được vận hành theo cơ chế thị trường và không được Nhà nước bảo lãnh lợi nhuận hay số tiền chi trả. Người tham gia có thể bị giảm giá trị tài khoản hưu trí cá nhân khi thị trường biến động.

Giới chuyên môn nhận định, việc ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP thể hiện định hướng phát triển hệ thống hưu trí đa tầng tại Việt Nam, trong đó hưu trí bổ sung đóng vai trò hỗ trợ bên cạnh bảo hiểm xã hội bắt buộc. Lưu ý chính sách mới tăng tính linh hoạt, đồng thời siết chặt quản lý quỹ, yêu cầu tách bạch tài sản quỹ với tài sản doanh nghiệp, công khai hoạt động đầu tư và kiểm soát rủi ro.

Nhìn tổng thể, chính sách hưu trí bổ sung có lợi cho cả người lao động và doanh nghiệp nếu được triển khai minh bạch. Người lao động có thêm kênh tích lũy cho tuổi già; doanh nghiệp có thêm công cụ phúc lợi để giữ chân nhân sự; hệ thống an sinh có thêm một tầng hỗ trợ bên cạnh bảo hiểm xã hội.

Điều quan trọng nhất là chính sách phải được truyền thông dễ hiểu, tránh để người lao động nhầm đây là khoản bắt buộc hoặc lương hưu do Nhà nước bảo lãnh. Với mỗi người lao động, trước khi đặt bút ký thỏa thuận, cần xem kỹ quyền lợi, nghĩa vụ, chi phí và rủi ro. Khi hiểu đúng và tham gia trên cơ sở tự nguyện, hưu trí bổ sung mới thực sự trở thành “của để dành” cho tuổi già.

Nguyễn Tuyết

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/chinh-sach-huu-tri-bo-sung-tu-10-5-nguoi-lao-dong-duoc-loi-gi-251406.html