Chính sách phải 'đúng, đủ và phù hợp' với quản lý thương mại và cạnh tranh

3 giờ trướcBài gốc

Cần lộ trình và giai đoạn chuyển tiếp khi đẩy mạnh phân cấp

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được Chính phủ xây dựng theo cách tiếp cận tổng thể, nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương; luật hóa các quy định về chống hàng giả; cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Việc xây dựng dự án Luật xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và thể chế hóa các nghị quyết quan trọng của Trung ương và Bộ Chính trị, gồm: Nghị quyết số 60-NQ/TW năm 2025 của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII; Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu khai mạc hội nghị

Trên cơ sở đó, dự án Luật tập trung đưa vào các chính sách đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Một nội dung đáng chú ý là đề xuất chuyển thẩm quyền cấp Giấy phép gia công hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu từ Bộ Công Thương về cho UBND cấp tỉnh.

Theo đánh giá, việc phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính từ Trung ương về địa phương phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước, góp phần cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam Nguyễn Văn Hà cho rằng, việc chuyển thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục từ cấp bộ về cấp tỉnh là bước cải cách thực chất, giúp giảm đáng kể thời gian cho doanh nghiệp; đồng thời, UBND cấp tỉnh có điều kiện căn cứ đặc thù kinh tế – xã hội của địa phương để điều hành hoạt động ngoại thương, thương mại linh hoạt hơn.

Tuy nhiên, liên quan đến việc cấp giấy phép gia công hàng hóa thuộc diện xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lưu ý, pháp luật chuyên ngành hiện chưa có quy định cụ thể về việc cấp loại giấy phép này. Theo đó, các địa phương mới chỉ có thể căn cứ vào danh mục hàng hóa tại Nghị định thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP, trong khi cơ sở pháp lý để địa phương trực tiếp thực hiện hoạt động cấp phép vẫn chưa thật sự rõ ràng.

Đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát biểu tại Hội nghị

Đại diện VCCI cho rằng, phân cấp là hướng đi phù hợp với chủ trương cải cách hành chính, song cần đi kèm quy trình, hướng dẫn cụ thể, thống nhất để tránh tình trạng “mỗi địa phương hiểu một kiểu”, gây khó khăn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp hoạt động liên tỉnh.

Cùng với đó, đối với quy định về cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), đại diện VCCI đề nghị làm rõ khái niệm “tổ chức” trong tiêu chí cấp C/O. Việc không cho phép tổ chức ngoài nhà nước thực hiện cấp C/O có dấu hiệu chưa phù hợp với chủ trương xã hội hóa. Thực tế, các tổ chức được Nhà nước ủy quyền đã thực hiện rất hiệu quả, xử lý hàng trăm nghìn bộ hồ sơ mỗi năm mà chưa phát sinh khiếu nại quốc tế. Do vậy, dự án Luật cần làm rõ chính sách về chủ thể cấp C/O theo hướng bao gồm cả cơ quan nhà nước và tổ chức được Nhà nước ủy quyền.

Đánh giá chung về nhóm chính sách phân cấp, Luật sư Nguyễn Văn Hà, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng, việc chuyển giao nhiều nhiệm vụ từ Trung ương về UBND cấp tỉnh cần có quy định chuyển tiếp rõ ràng ngay trong Luật nhằm tránh tình trạng ách tắc hồ sơ trong giai đoạn chuyển giao bộ máy thực thi. Cùng với đó, cần có quy định mang tính bắt buộc về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử; việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa Bộ Công Thương, Cục Cạnh tranh và các Sở Công Thương địa phương sẽ giúp hoạt động hậu kiểm minh bạch hơn, đồng thời ngăn ngừa hiệu quả các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực.

Luật sư Nguyễn Văn Hà, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam phát biểu tại Hội nghị

Tránh chồng chéo, bảo đảm thống nhất trong thực hiện

Dự án Luật cũng dự kiến sửa đổi Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trước sự bùng nổ của thương mại điện tử, đặc biệt là các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và việc kiểm soát các nền tảng số có vị trí thống lĩnh.

Các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn các quy định sửa đổi liên quan đến thương mại điện tử – lĩnh vực có tính đặc thù cao. Thực tế, chủ quản nền tảng thương mại điện tử vừa là chủ thể kinh doanh, vừa là bên xác lập “luật chơi” trên chính nền tảng của mình cho các doanh nghiệp tham gia. Đồng thời, để tối ưu hóa chi phí logistics, nhiều nền tảng đang phát triển mô hình hệ sinh thái gồm chuỗi doanh nghiệp cung ứng, trong đó dịch vụ vận chuyển hàng hóa giữ vai trò quan trọng.

Từ thực tiễn này, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thành Công đặt vấn đề: Các quy định hiện hành của Luật Thương mại và dự án Luật đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý cạnh tranh đối với thương mại điện tử có tính đặc thù này hay chưa? Cần làm rõ hơn kinh nghiệm quốc tế và đánh giá tác động của chính sách mới đối với tính minh bạch của thị trường và môi trường đầu tư.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thành Công phát biểu tại hội nghị

Nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong thực hiện Luật Cạnh tranh, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên nền tảng số, dự án Luật đề xuất quy định trách nhiệm đối với các tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số lớn, trong đó có yêu cầu thiết lập kho lưu trữ quảng cáo có sử dụng thuật toán để nhắm đến đối tượng cụ thể.

Tuy nhiên, qua tổng hợp ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, đại diện VCCI cho rằng, việc yêu cầu nền tảng số chịu trách nhiệm thay cho người bán trong một số trường hợp có thể phát sinh xung đột pháp lý với Luật Thương mại và Luật Giao dịch điện tử. Vì vậy, cần rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh tình trạng một hành vi bị điều chỉnh bởi quá nhiều quy định chồng chéo.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, xây dựng chính sách là bước khởi đầu có ý nghĩa nền tảng trong quy trình soạn thảo luật, quyết định chất lượng các quy định cụ thể sau này. Do đó, việc xác định chính sách “đúng, đủ và phù hợp” là điều kiện tiên quyết để cụ thể hóa thành các quy định trong dự thảo Luật. Đặc biệt, trong bối cảnh đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, yêu cầu đặt ra là ngay từ khâu xây dựng chính sách phải được nghiên cứu thấu đáo, đánh giá tác động đầy đủ, nội hàm rõ ràng, hợp lý; bảo đảm luật chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội, các Đoàn ĐBQH, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp tại hội nghị đã cung cấp góc nhìn đa chiều, là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện chính sách, góp phần nâng cao chất lượng dự án Luật.

Thanh Hải

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/chinh-sach-phai-dung-du-va-phu-hop-voi-quan-ly-thuong-mai-va-canh-tranh-10406527.html