Chính sách phân luồng học sinh sau THCS tạo ra nhiều luồng thảo luận

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa

Phân luồng sau THCS: hiệu quả còn hạn chế

Theo đánh giá kết quả năm học 2024 - 2025, giáo dục nghề nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là hiệu quả phân luồng học sinh sau THCS chưa đạt như kỳ vọng. Tỉ lệ học sinh lựa chọn con đường học nghề còn thấp, trong khi phần lớn phụ huynh và học sinh vẫn coi trung học phổ thông và đại học là con đường chủ đạo.

Thống kê của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp cho thấy, tỉ lệ học sinh sau khi tốt nghiệp THCS vào học các cơ sở đào tạo nghề chỉ đạt khoảng 19 - 21%. Con số này thấp hơn nhiều so với mục tiêu của Đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018 - 2025”, vốn đặt mục tiêu ít nhất 40% học sinh tốt nghiệp THCS và 45% học sinh tốt nghiệp THPT theo học các trình độ nghề.

Trong khi đó, Báo cáo Điều tra lao động và việc làm Việt Nam năm 2021 của Tổng cục Thống kê cho thấy, hơn 80% lực lượng lao động hiện có trình độ dưới chuẩn; chỉ khoảng 15% đạt trình độ cao đẳng, đại học và 6,8% được đào tạo nghề ngắn hạn. Sự mất cân đối này cho thấy hệ thống giáo dục đang đào tạo chưa sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, nơi đang thiếu hụt lao động có tay nghề kỹ thuật.

Thực tế tại Hà Nội cũng phản ánh rõ khó khăn của chính sách phân luồng. Nghiên cứu của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội do PGS.TS. Lê Minh Nguyệt thực hiện cho thấy, trong nhiều năm, phần lớn học sinh tốt nghiệp THCS vẫn tiếp tục học THPT. Có năm tỉ lệ học sinh chỉ học nghề chỉ hơn 1%. Năm học 2021 - 2022, trong hơn 110.000 học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội, khoảng 84% tiếp tục học THPT, 7,1% học nghề kết hợp học văn hóa và 2,1% chỉ học nghề.

Những con số này cho thấy mục tiêu phân luồng hiện nay vẫn gặp nhiều điểm nghẽn. Một trong những nguyên nhân được các chuyên gia chỉ ra là tâm lí chuộng bằng cấp trong xã hội. Bên cạnh đó, chính sách tiền lương hiện nay vẫn dựa nhiều vào trình độ đào tạo ban đầu, khiến người có bằng đại học có lợi thế hơn về thu nhập và cơ hội thăng tiến so với người học nghề.

Định hướng mới từ Nghị quyết và dự thảo Thông tư hướng nghiệp

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 71-NQ/TW đã xác định cải cách, hiện đại hóa giáo dục nghề nghiệp là một nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo đột phá trong phát triển nguồn nhân lực có kĩ năng nghề cao. Giáo dục nghề nghiệp được xác định là trụ cột trong hệ thống đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số.

Để cụ thể hóa định hướng này, Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục. Dự thảo đưa ra nhiều nội dung mới nhằm tăng cường hoạt động hướng nghiệp ngay trong trường phổ thông.

Theo dự thảo, nội dung hướng nghiệp bao gồm cung cấp thông tin nghề nghiệp, hỗ trợ học sinh tự nhận thức năng lực bản thân, phát triển kĩ năng lựa chọn nghề, tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ số trong tư vấn hướng nghiệp. Các hoạt động này sẽ được triển khai thông qua môn học, hoạt động giáo dục, tư vấn trực tiếp hoặc trực tuyến, đồng thời phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và doanh nghiệp.

Việc phân luồng học sinh sau THCS và THPT sẽ dựa trên nhu cầu nhân lực của từng vùng, miền cũng như khả năng đáp ứng của hệ thống giáo dục. Học sinh được hỗ trợ thông qua tư vấn phân luồng, cung cấp thông tin về các lựa chọn học tập và việc làm, kết nối với cơ sở đào tạo nghề, đồng thời tăng cường truyền thông để thay đổi nhận thức xã hội về học nghề.

Dự thảo Thông tư cũng quy định rõ điều kiện bảo đảm thực hiện như đội ngũ tư vấn hướng nghiệp, cơ sở vật chất, tài liệu học liệu và kinh phí. Người làm nhiệm vụ tư vấn hướng nghiệp phải có năng lực tư vấn, đánh giá và hỗ trợ học sinh, có khả năng ứng dụng công nghệ số và phối hợp với gia đình, xã hội trong quá trình định hướng nghề nghiệp.

Sắp xếp lại hệ thống trường nghề để hỗ trợ phân luồng

Song song với các chính sách hướng nghiệp, việc tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng đang được triển khai. Công văn số 8479/BNV-TCBC ngày 25.9.2025 của Bộ Nội vụ về sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục và y tế đưa ra định hướng hợp nhất các trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên thành các trường trung học nghề tương đương cấp trung học phổ thông.

Theo định hướng này, mỗi tỉnh, thành có tối đa ba trường dạy nghề trực thuộc Sở GD&ĐT, phục vụ theo khu vực liên xã, phường, không tính các cơ sở tự chủ chi thường xuyên. Việc sắp xếp lại hệ thống trường nghề nhằm khắc phục tình trạng dàn trải, manh mún và nâng cao chất lượng đào tạo.

Các chuyên gia cho rằng việc hình thành các cơ sở đào tạo nghề quy mô lớn, có cơ sở vật chất hiện đại và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp sẽ giúp tăng sức hút đối với học sinh. Đồng thời, việc mở rộng cơ hội liên thông giữa học nghề, cao đẳng và đại học cũng giúp người học có thêm nhiều lựa chọn phát triển nghề nghiệp trong dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cần lực lượng lao động có kĩ năng trong các lĩnh vực công nghệ, cơ khí, điện tử và trí tuệ nhân tạo, việc phân luồng học sinh sau THCS gắn với nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp được xem là hai trụ cột quan trọng.

Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, nhiều chuyên gia cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, điều chỉnh những điểm nghẽn về thị trường lao động, đồng thời thay đổi nhận thức xã hội về giá trị của giáo dục nghề nghiệp.

NHƯ PHÚC

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/chinh-sach-phan-luong-hoc-sinh-sau-thcs-tao-ra-nhieu-luong-thao-luan-209155.html