Chính sách thuế quan bị chặn, ông Trump mất đòn bẩy, Đảng Cộng hòa vào thế khó?

3 giờ trướcBài gốc

Phán quyết này được xem là một bước ngoặt quan trọng đối với chính sách thương mại của Nhà Trắng. Về mặt pháp lý, quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ đã thu hẹp đáng kể phạm vi thẩm quyền mà tổng thống có thể sử dụng để áp đặt thuế quan trên diện rộng.

Tổng thống Trump. Ảnh: AP

Trong nội bộ Đảng Cộng hòa, phản ứng trước phán quyết có sự khác biệt. Một số nghị sĩ công khai hoan nghênh quyết định của tòa, trong khi nhiều ý kiến khác được cho là bày tỏ sự đồng tình một cách thận trọng. Lý do là bởi chính sách thuế quan quy mô lớn thời gian qua đã làm dấy lên lo ngại về tác động kinh tế ngắn hạn, trong đó gây áp lực lên thị trường và doanh nghiệp trong nước.

Ở góc độ này, phán quyết của Tòa án Tối cao có thể giúp giảm bớt những rủi ro kinh tế trước mắt, đồng thời hạn chế những hệ lụy chính trị đối với Đảng Cộng hòa trong bối cảnh môi trường kinh tế còn nhiều biến động.

Tuy nhiên, câu chuyện về thuế quan chưa khép lại. Tổng thống Trump nhanh chóng gửi tín hiệu rằng ông có thể áp dụng mức thuế toàn cầu lên 15% dựa trên một cơ sở pháp lý khác. Ông cũng cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao có thể củng cố lập trường của ông trong việc triển khai các biện pháp thương mại cứng rắn.

Dù vậy, giới quan sát nhận định quyền áp thuế của tổng thống hiện đã bị giới hạn rõ rệt hơn. Trong nhiều năm qua, Quốc hội – cơ quan mà theo Hiến pháp nắm quyền điều chỉnh thương mại – phần lớn để Nhà Trắng chủ động trong vấn đề này. Phán quyết mới có thể buộc các nghị sĩ Cộng hòa phải cân nhắc kỹ hơn vai trò và trách nhiệm của họ đối với chính sách thương mại quốc gia.

Diễn biến mới đặt ra câu hỏi liệu các bên liên quan có tận dụng cơ hội này để điều chỉnh cách tiếp cận, qua đó giảm căng thẳng thương mại và ổn định môi trường kinh tế hay không. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, định hướng chính sách thương mại của Mỹ thời gian tới sẽ tiếp tục là yếu tố được thị trường và các đối tác quốc tế theo dõi sát sao.

Tác động tới vị thế chính trị của ông Trump

Chính sách thuế quan toàn cầu từng được Tổng thống Donald Trump xem là công cụ trọng tâm trong chiến lược thương mại của ông ở nhiệm kỳ hai. Tuy nhiên, trong bối cảnh các chỉ số kinh tế kém khả quan, chính sách này được cho là đã tạo thêm sức ép cả về kinh tế lẫn chính trị đối với Nhà Trắng.

Theo số liệu do Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) công bố, GDP quý IV của nước này chỉ tăng 1,4% theo năm. Nếu tính theo đà này, năm 2025 được đánh giá là một trong những năm có tốc độ tăng trưởng thấp nhất của Mỹ kể từ 2016.

Bên cạnh đó, tăng trưởng việc làm trong năm qua thuộc nhóm yếu nhất trong nhiều thập kỷ. Lạm phát dù đã hạ nhiệt phần nào vào tháng 1/2025 nhưng vẫn ở mức cao và kéo dài. Ngoại trừ thị trường chứng khoán duy trì được sự ổn định tương đối, các chỉ báo kinh tế còn lại đều cho thấy nhiều thách thức.

Hiện chưa có kết luận chính thức về mức độ tác động trực tiếp của thuế quan tới đà suy yếu này. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định sự bất định xoay quanh chính sách thương mại và nguy cơ chi phí nhập khẩu gia tăng đã ảnh hưởng đến tâm lý doanh nghiệp và người tiêu dùng tại Mỹ.

Trong bối cảnh đó, thuế quan trở thành một trong những vấn đề khiến cử tri quy trách nhiệm cho chính quyền. Việc theo đuổi một chính sách mà nhiều nhà kinh tế cảnh báo có thể gây sức ép ngắn hạn lên tăng trưởng kinh tế đã khiến ông Trump đối mặt với rủi ro chính trị.

Theo dữ liệu tổng hợp thăm dò do nhà phân tích Nate Silver công bố, kể từ khi ông Trump tuyên bố áp thuế toàn cầu vào ngày 2/4/2025, mức ủng hộ ròng của ông về quản lý kinh tế đã giảm mạnh.

Một khảo sát của CNN công bố tháng 1/2026 cũng cho thấy 62% người Mỹ không tán thành cách tổng thống xử lý vấn đề thuế quan, trong khi 37% thể hiện sự ủng hộ. Đáng chú ý, khoảng 25% cử tri có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa cũng không đồng tình với chính sách này.

Dù còn nhiều tranh luận về hiệu quả dài hạn của thuế quan, các số liệu hiện tại cho thấy chính sách này đã tạo thêm thách thức đối với vị thế chính trị của Tổng thống Trump. Khi tăng trưởng kinh tế chậm lại và áp lực chi phí gia tăng, việc điều chỉnh chính sách thương mại thời gian tới có thể đóng vai trò quan trọng đối với triển vọng kinh tế cũng như cán cân chính trị trước các kỳ bầu cử tiếp theo.

Sức ép gia tăng đối với Đảng Cộng hòa

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ không chỉ tác động đến thẩm quyền áp thuế của Tổng thống Donald Trump, mà còn đặt Đảng Cộng hòa trước những lựa chọn chính trị quan trọng.

Trong thời gian qua, nhiều nghị sĩ Cộng hòa tỏ ra dè dặt với chính sách thuế quan của chính quyền ông Trump nhưng phần lớn giữ im lặng. Điều này phần nào phản ánh sự khó xử: thuế quan quy mô lớn đi ngược lại định hướng lâu nay của đảng vốn đề cao thị trường tự do và thương mại tự do. Tuy nhiên, sự ủng hộ dành cho tổng thống trong nội bộ đảng đã khiến các ý kiến hoài nghi ít được thể hiện công khai.

Phán quyết mới của Tòa án Tối cao được xem là bước lùi đáng kể đối với cách tiếp cận tập trung quyền hành pháp trong chính sách thương mại. Trong ý kiến đồng thuận, Thẩm phán Neil Gorsuch nhấn mạnh vai trò của Quốc hội trong việc thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn cho các vấn đề này – một thông điệp được nhiều nhà quan sát hiểu là lời kêu gọi cơ quan lập pháp chủ động hơn.

Yếu tố bầu cử giữa nhiệm kỳ

Bối cảnh hiện nay càng làm gia tăng áp lực, khi Mỹ bước vào năm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Những tác động kinh tế tiềm tàng của thuế quan – từ chi phí nhập khẩu đến tâm lý thị trường – có thể trở thành vấn đề tranh luận nổi bật trong chiến dịch tranh cử. Ngay cả trước khi phán quyết được đưa ra, đã xuất hiện dấu hiệu cho thấy sự kiên nhẫn của một bộ phận cử tri và nghị sĩ đối với chính sách này đang suy giảm.

Đáng chú ý, sau quyết định của Tòa án Tối cao, số nghị sĩ Cộng hòa công khai chỉ trích cơ quan tư pháp không nhiều. Điều này cho thấy trong nội bộ đảng có thể đang diễn ra sự cân nhắc thận trọng về hướng đi tiếp theo.

Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc Đảng Cộng hòa sẽ đồng loạt quay lưng với tổng thống trong vấn đề thuế quan. Ông Trump vẫn giữ vai trò trung tâm trong đảng và việc điều chỉnh chính sách, nếu có, nhiều khả năng sẽ diễn ra theo cách thận trọng.

Trong trường hợp chính quyền tiếp tục theo đuổi các biện pháp thuế quan mạnh tay, rủi ro chính trị có thể gia tăng, đặc biệt nếu các tác động kinh tế trở nên rõ nét hơn trong giai đoạn sát bầu cử. Vì vậy, diễn biến sắp tới không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà còn là phép thử đối với sự đoàn kết và chiến lược của Đảng Cộng hòa.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/chinh-sach-thue-quan-bi-chan-ong-trump-mat-don-bay-dang-cong-hoa-vao-the-kho-post1270367.vov