Cho ở nhờ rồi bị chiếm dụng nhà
Theo hồ sơ vụ việc, căn nhà tranh chấp tại TPHCM ban đầu thuộc quyền sở hữu của bà K. theo giấy phép hợp thức hóa năm 1991. Năm 1995, bà K. lập di chúc để lại toàn bộ nhà đất cho bà L. Sau đó, bà L. thực hiện kê khai, đăng ký quyền sở hữu theo quy định.
Đến năm 2012, bà L. ủy quyền cho ông P. đứng ra chuyển nhượng căn nhà cho bà T. với giá 600 triệu đồng. Hợp đồng mua bán được công chứng hợp pháp, bà T. thanh toán đầy đủ và được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu.
Tuy nhiên, tranh chấp phát sinh khi ông P. (người đang sinh sống trong căn nhà) không đồng ý giao trả nhà. Theo trình bày của nguyên đơn, ông P. là cháu của bà K. và đã sinh sống tại đây từ nhỏ. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự (năm 2000), ông tiếp tục sinh sống ổn định tại căn nhà. Ông cũng cho biết đã tự bỏ chi phí sửa chữa nhà vào năm 2010, dù không còn giữ chứng từ.
Ảnh minh họa: Nguyễn Huế
Bà T. cho rằng việc ông P. ở lại chỉ là tạm thời theo thỏa thuận “ở nhờ” khi nhận bàn giao nhà. Tuy nhiên, sau nhiều lần yêu cầu trả nhà không thành, bà T. đã khởi kiện ra tòa.
Trong khi đó, ông P. không công nhận quyền sở hữu của bà T., cho rằng căn nhà thuộc về bà ngoại mình nên không đồng ý giao trả.
Năm 2018, bà T. chuyển nhượng căn nhà cho ông H. theo hợp đồng hợp pháp và đã hoàn tất thủ tục sang tên. Do đó, ông H. tham gia vụ án với tư cách người có quyền lợi liên quan và yêu cầu được nhận bàn giao nhà.
Chuỗi giao dịch hợp pháp
Trong quá trình xét xử, các bên không tranh chấp về tính hợp pháp của di chúc năm 1995 - yếu tố quan trọng xác lập quyền sở hữu ban đầu. Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND TPHCM xác định các giao dịch chuyển nhượng đều hợp pháp, đúng trình tự pháp luật.
Tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T. và người có quyền lợi liên quan. Theo đó, Tòa buộc ông P. giao trả nhà để bàn giao cho ông H., chủ sở hữu hợp pháp hiện tại.
Bên cạnh đó, tòa cũng ghi nhận sự tự nguyện của ông H. trong việc hỗ trợ ông P. 200 triệu đồng, gồm chi phí sửa chữa và công sức quản lý nhà trong thời gian cư trú.
Không đồng ý với phán quyết trên, ông P. kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử TAND cấp cao tại TPHCM nhận định vụ án được xác định dựa trên chuỗi giao dịch từ việc bà K. lập di chúc để lại căn nhà cho bà L., sau đó bà L. bán cho bà T., rồi bà T. tiếp tục chuyển nhượng cho ông H.
Tòa án xác định các giao dịch này đều hợp pháp, do đó người đang cư trú là ông P. phải có nghĩa vụ giao trả nhà cho chủ sở hữu hợp pháp cuối cùng.
Tại phiên phúc thẩm, ông P. cho rằng vợ mình là con nuôi của bà K. để tranh chấp quyền lợi, nhưng không đưa ra được chứng cứ thuyết phục, cũng không yêu cầu giám định chữ ký. Các tài liệu còn mâu thuẫn về thân phận này nên không được chấp nhận.
Từ đó, Hội đồng xét xử TAND cấp cao tại TPHCM bác toàn bộ kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm, buộc ông P. giao nhà; đồng thời ghi nhận việc ông H. hỗ trợ 200 triệu đồng chi phí sửa chữa và quản lý nhà.
Anh Phương