Chọn người đại diện xứng đáng

2 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh đó, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là sự kế tiếp về nhiệm kỳ, mà còn là phép thử quan trọng đối với chất lượng của nền dân chủ đại diện và khả năng hiện thực hóa các quyết sách của Đại hội Đảng vào đời sống.

Bối cảnh mới đòi hỏi người đại diện mới

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, cùng với đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số trong hoạt động của bộ máy nhà nước, vai trò của Quốc hội và HĐND các cấp ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm trong kiểm soát quyền lực. Quốc hội không chỉ làm luật, quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước, mà còn thực hiện giám sát tối cao với yêu cầu ngày càng cao về chiều sâu và hiệu quả. Ở địa phương, HĐND phải thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong một không gian quản trị rộng hơn, phức tạp hơn.

Chính trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với đội ngũ đại biểu cũng thay đổi căn bản. Khi số lượng đại biểu HĐND cấp xã được tinh gọn, địa bàn phụ trách ngày càng rộng, khối lượng công việc tăng lên, mỗi đại biểu không chỉ “đủ cơ cấu” mà phải “đủ tầm” - đủ năng lực phân tích chính sách, đủ bản lĩnh phản biện, đủ kỹ năng sử dụng công nghệ và dữ liệu, đủ sự năng động để theo kịp nhịp vận hành của một xã hội số. Đại biểu của kỷ nguyên mới không thể chỉ ngồi nghe, giơ tay, hay dừng lại ở những cái gật đầu mang tính thủ tục; càng không thể tồn tại tình trạng “nghị gật” trong một thiết chế được Nhân dân trao quyền đại diện.

Nhiều phong trào thi đua sôi nổi chào mừng Đại hội XIV của Đảng tại tổ dân phố Tân Hòa, phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh. Ảnh: Bình Nguyên

Thực tiễn hoạt động của Quốc hội và HĐND các cấp những nhiệm kỳ qua cho thấy rất rõ: ở đâu có những đại biểu dám nói thẳng, nói thật, dám truy đến cùng vấn đề và dám chịu trách nhiệm trước cử tri, ở đó vai trò của cơ quan dân cử được khẳng định rõ nét. Ngược lại, nếu đại biểu thiếu thời gian, thiếu kỹ năng, bản lĩnh và thiếu sự gắn bó với đời sống Nhân dân, thì dù bộ máy có đầy đủ, hiệu quả hoạt động cũng khó đáp ứng được kỳ vọng đặt ra trong giai đoạn phát triển mới.

Một cử tri ở phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh thẳng thắn chia sẻ: điều người dân cần ở đại biểu là những người thực sự gần dân, hiểu dân, đi sâu vào từng khu phố, từng hoàn cảnh cụ thể để lắng nghe cho hết những bức xúc của đời sống. Từ những câu chuyện rất thật ấy, đại biểu phải mang “hơi thở” cuộc sống vào nghị trường, dám nói đúng, nói trúng trong từng ý kiến, từng chất vấn, và quan trọng hơn là kiên trì theo đuổi vấn đề đến khi có kết quả cụ thể. Chính mong mỏi mộc mạc nhưng rất thực chất ấy đang đặt ra yêu cầu rõ ràng: đại biểu của kỷ nguyên mới phải là người đại diện năng động, bản lĩnh, trách nhiệm và không thể đứng ngoài cuộc sống của Nhân dân.

“Vòng sàng lọc” then chốt của cử tri

Pháp luật đã quy định khá đầy đủ về quy trình hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở yêu cầu “đúng quy trình” mà thiếu sự quan tâm đến thực chất, thì vẫn rất khó lựa chọn được những đại biểu thật sự xứng đáng. Cơ cấu, thành phần là cần thiết để bảo đảm tính đại diện rộng rãi, nhưng cơ cấu không thể thay thế cho năng lực, uy tín và tinh thần trách nhiệm - những yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng người đại diện.

Tổng kết từ hoạt động của HĐND các cấp những nhiệm kỳ qua cho thấy, những đại biểu làm tròn vai thường là những người gắn bó chặt chẽ với cơ sở, hiểu đời sống Nhân dân, có khả năng phân tích, phản biện chính sách và dám theo đuổi đến cùng các vấn đề cử tri, Nhân dân phản ánh chính đáng. Ngược lại, đại biểu nặng về kiêm nhiệm, thiếu thời gian và điều kiện cho hoạt động dân cử, dễ rơi vào tình trạng “đúng vai nhưng chưa tròn vai”, khiến vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương bị giảm sút.

Vì vậy, việc lựa chọn người ứng cử ngay từ khâu hiệp thương có ý nghĩa mang tính quyết định. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức giới thiệu người ứng cử, mà còn đòi hỏi vai trò thực chất của Mặt trận Tổ quốc trong hiệp thương, giám sát, phản biện; đồng thời, cần sự tham gia thẳng thắn, trách nhiệm của cử tri trong việc góp ý, sàng lọc những người chưa thật sự phù hợp. Cùng với đó, cần tiếp tục khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho những người có đủ năng lực, uy tín tự ứng cử - như một kênh quan trọng để mở rộng quyền lựa chọn của cử tri và làm phong phú thêm đời sống dân chủ.

Ở góc độ cử tri, bầu cử không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm công dân lớn lao. Mỗi lá phiếu được đặt xuống hòm phiếu không đơn thuần là sự lựa chọn cá nhân, mà là sự gửi gắm niềm tin của Nhân dân vào những người sẽ thay mặt mình quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương. Sự tỉnh táo, cân nhắc kỹ lưỡng của cử tri chính là “vòng sàng lọc” cuối cùng, có ý nghĩa then chốt đối với chất lượng của Quốc hội và HĐND.

Để thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy của Nhân dân

Lựa chọn đúng người mới chỉ là điều kiện cần. Để người đại diện thực sự phát huy vai trò, trong bối cảnh mới, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của các cơ quan dân cử là yêu cầu không thể thiếu, đặc biệt đối với HĐND cấp xã. Thực tiễn cho thấy, khi địa bàn rộng hơn, nhiệm vụ nhiều hơn, việc bố trí đại biểu chuyên trách, nhất là ở các Ban của HĐND, cùng với kiện toàn bộ máy giúp việc bố trí tại Văn phòng HĐND và UBND đủ năng lực, rõ vị trí việc làm, không “vừa đá bóng vừa thổi còi” là yếu tố then chốt. Chỉ khi đại biểu được “rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm và rõ thẩm quyền”, hoạt động giám sát, quyết định và đại diện mới thực sự đi vào chiều sâu, tránh hình thức.

Quốc hội Khóa XVI được kỳ vọng tiếp tục là Quốc hội đổi mới, hành động, kiến tạo, gắn bó chặt chẽ với Nhân dân, nâng cao chất lượng lập pháp và giám sát tối cao. HĐND các cấp trong nhiệm kỳ tới cũng đứng trước yêu cầu ngày càng cao về tính thực quyền, hiệu quả và trách nhiệm giải trình. Những kỳ vọng ấy chỉ có thể trở thành hiện thực khi đi đôi với cả hai yếu tố: chọn đúng người đại diện và tạo lập khuôn khổ thể chế, điều kiện tổ chức để người đại diện phát huy đầy đủ vai trò của mình. Một chuyên gia về tổ chức chính quyền địa phương từng nhận định: “Muốn nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và HĐND, khâu quyết định nhất vẫn là con người, nhưng con người chỉ có thể làm tốt khi được đặt trong một cơ chế phù hợp”. Nhận định ấy gợi mở một yêu cầu xuyên suốt cho cuộc bầu cử sắp tới và cho cả nhiệm kỳ mới.

Mùa Xuân luôn gắn với những khởi đầu mới, với niềm tin và hy vọng. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp không chỉ mở ra một nhiệm kỳ mới, mà còn là cơ hội để tiếp tục hoàn thiện cả con người lẫn thể chế của các cơ quan dân cử. Khi lá phiếu được trao gửi đúng người và người đại diện được trao đủ điều kiện để hành động, Quốc hội và HĐND các cấp mới thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy của Nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ngày càng minh bạch, hiệu lực, hiệu quả và vì dân.

HỒNG LAM

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/chon-nguoi-dai-dien-xung-dang-10406945.html