Chống ùn tắc giao thông tại TP.Hồ Chí Minh - Dám nghĩ, dám làm, linh hoạt điều chỉnh: Bài cuối: Hoàn thiện mô hình giao thông linh hoạt cho siêu đô thị TPHCM

một giờ trướcBài gốc

Chủ động áp dụng công nghệ AI vào điều tiết giao thông

Theo kế hoạch do Sở Xây dựng đưa ra, sau 1 tháng triển khai áp dụng "làn đảo chiều linh hoạt" trên đường Cộng Hòa, TPHCM sẽ đánh giá hiệu quả thực tế dựa trên dữ liệu GT, những bất cập phát sinh sẽ được rà soát đồng thời bổ sung giải pháp kỹ thuật cần thiết để hoàn thiện mô hình. Nếu thành công, phương án này sẽ trở thành tiền đề để nhân rộng ra các tuyến đường cửa ngõ khác. Tuy nhiên, qua ghi nhận thực tế của phóng viên trong những ngày đầu thử nghiệm cho thấy mô hình mới vẫn cần tiếp tục điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn GT phức tạp ở TPHCM.

Trước hết là hệ thống dải phân cách (DPC) hiện vẫn mang tính cố định ở nhiều vị trí, chưa thực sự linh hoạt theo nhu cầu điều tiết tức thời. Trong khi lưu lượng phương tiện trên đường Cộng Hòa thay đổi liên tục theo từng khung giờ, thậm chí có thời điểm 2 chiều lưu thông gần như ngang nhau hoặc đảo ngược nhanh chóng khiến việc tổ chức làn ưu tiên đôi lúc chưa đạt hiệu quả tối ưu như kỳ vọng ban đầu. Bên cạnh đó, thói quen lưu thông lâu năm của người dân cũng là một thách thức không nhỏ, không ít tài xế, người đi bộ vẫn còn lúng túng khi tiếp cận phương án mới, nhất là tại các đường giao nhau, khu vực chuyển hướng hoặc nhập làn. Một số trường hợp giảm tốc đột ngột để quan sát, chuyển làn gấp hoặc đi chưa đúng hướng dẫn cũng phần nào ảnh hưởng đến nhịp lưu thông chung.

Sau 1 tháng triển khai thí điểm, Sở Xây dựng sẽ tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm

Đáng chú ý hơn, nhằm bảo đảm vận hành ổn định, lực lượng CSGT hiện vẫn phải túc trực liên tục trên mặt đường để điều tiết, hướng dẫn và xử lý tình huống phát sinh. Điều này cho thấy phương án vẫn đang trong giai đoạn "vừa vận hành vừa hoàn thiện". Chưa kể, trong điều kiện nắng nóng, mật độ phương tiện cao và áp lực GT lớn kéo dài nhiều giờ liên tục, việc điều hành thủ công đặt ra không ít khó khăn cho lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Dẫu vậy, những bất cập bước đầu là điều hoàn toàn có thể xảy ra đối với mô hình GT mới chưa từng được áp dụng trước đây tại TPHCM. Quan trọng hơn cả là thành phố đã mạnh dạn thử nghiệm, dám thay đổi tư duy cũ và đặc biệt là sẵn sàng lắng nghe ý kiến đóng góp từ người dân, chuyên gia cũng như lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại hiện trường... để nghiên cứu, hoàn thiện mô hình đồng thời tìm ra các giải pháp mới.

Theo các chuyên gia GT, để mô hình "làn đảo chiều linh hoạt" phát huy hiệu quả lâu dài, TPHCM cần từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác điều hành GT đô thị. Trong đó, việc tích hợp hệ thống camera giám sát, phân tích lưu lượng phương tiện theo thời gian thực, điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu tự động và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo ùn tắc được xem là xu hướng tất yếu. Khi đó, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điều hành thủ công, hệ thống có thể tự động tính toán lưu lượng phương tiện giữa các chiều lưu thông để đưa ra phương án phân làn phù hợp theo từng thời điểm. Dữ liệu GT liên tục được cập nhật cũng sẽ giúp lực lượng chức năng chủ động hơn trong xử lý tình huống phát sinh.

Việc vận hành mô hình phân luồng linh hoạt trên đường Cộng Hòa phần lớn phụ thuộc vào sự điều tiết trực tiếp của lực lượng chức năng tại hiện trường

Ông Đinh Duy Linh - Giám đốc Trung tâm Đào tạo Bưu chính Viễn thông II, Học viện Bưu chính Viễn thông, chuyên gia trong lĩnh vực áp dụng AI - cho biết, hiện nay nhiều quốc gia trên thế giới đã bắt đầu sử dụng AI để "đọc" dòng phương tiện và tự động điều chỉnh hệ thống GT theo thời gian thực. Tại thủ đô Seoul (Hàn Quốc) sử dụng AI để dự báo nguy cơ ùn tắc theo từng khung giờ nhằm chủ động phân luồng từ sớm; còn ở Trung Quốc, nhiều đô thị lớn như Hàng Châu, Thâm Quyến đã triển khai nền tảng AI kết nối camera GT với trung tâm điều hành, cho phép hệ thống tự động tối ưu dòng lưu thông theo tình hình thực tế.

Tương lai của GT đô thị sẽ không chỉ nằm ở việc mở rộng hạ tầng, mà còn ở khả năng ứng dụng công nghệ để quản trị dòng phương tiện một cách linh hoạt, chính xác hơn. Từ thực tiễn trên đường Cộng Hòa có thể thấy, mô hình phân luồng linh hoạt hôm nay có thể chính là bước khởi đầu cho quá trình hình thành hệ thống GT thông minh của TPHCM trong tương lai.

Kỳ vọng về những mô hình giao thông linh hoạt trong tương lai

Sau 3 ngày vận hành làn đảo chiều, GT trên đường Cộng Hòa, TPHCM vào sáng đầu tuần, thứ hai 18/5/2026 đã thông thoáng hơn, nhưng vẫn đông xe tại 2 điểm đầu và cuối tuyến. Từ 7 giờ đến 8 giờ 30 phút, lượng phương tiện đổ về khu vực SB Tân Sơn Nhất và trung tâm TPHCM vẫn ở mức đông, song dòng xe di chuyển ổn định hơn nhiều so với những ngày trước, không xảy ra tình trạng ùn ứ kéo dài. So với ngày đầu đưa vào vận hành, việc tổ chức GT đã điều chỉnh linh hoạt hơn. Một số đoạn DPC di động được mở hở để người đi bộ thuận tiện qua đường đồng thời tạo lối cho các phương tiện trong làn đảo chiều có thể thoát ra ngoài khi cần thiết.

Trong những ngày đầu triển khai phân luồng linh hoạt, sự có mặt của lực lượng CSGT giúp kế hoạch được vận hành nhịp nhàng, thông suốt

Ghi nhận thực tế cho thấy lượng xe dồn nhiều tại 2 điểm đầu và cuối của làn đảo chiều trên đường Cộng Hòa, gồm khu vực giao với tuyến C12 và đường Út Tịch. Tuy nhiên, trên cả 4 làn xe, phương tiện vẫn nối nhau di chuyển đều, không còn cảnh chen chúc, kẹt xe kéo dài như trước đây. Nhiều chuyên gia nhận định mô hình đang triển khai trên đường Cộng Hòa không chỉ là bài toán phân luồng đơn thuần, mà còn mở ra yêu cầu xây dựng hệ thống GT đô thị thông minh, thích ứng linh hoạt với thực tiễn vận động của một siêu đô thị hơn 10 triệu dân như TPHCM. Trong quản lý đô thị hiện đại, không có mô hình nào hoàn hảo ngay từ đầu, điều quan trọng không phải là nhìn vào các bất cập để phủ nhận toàn bộ nỗ lực đổi mới, mà là cùng đóng góp để phương án ngày càng hoàn thiện hơn. Thực tế cho thấy nếu không thử nghiệm những cách làm mới, TPHCM sẽ rất khó tìm ra lời giải cho bài toán ùn tắc ngày càng phức tạp trong khi hạ tầng không thể mở rộng mãi.

Từ câu chuyện đường Cộng Hòa có thể thấy GT đô thị hiện đại không chỉ phụ thuộc vào việc xây thêm cầu, mở thêm đường, mà còn nằm ở năng lực tổ chức và điều hành dòng phương tiện một cách khoa học, linh hoạt... Việc mạnh dạn áp dụng mô hình phân luồng động cho thấy TPHCM đang từng bước tiếp cận xu hướng quản lý GT thông minh, phù hợp với nhịp phát triển của đô thị lớn. Mô hình trên đường Cộng Hòa không còn là giải pháp riêng của TPHCM, mà đang mở ra hướng nghiên cứu tổ chức GT mới ở quy mô quốc gia. Điều này cho thấy cách làm của TPHCM bước đầu đã tạo được sự quan tâm từ cơ quan quản lý GT Trung ương, đặc biệt trong bối cảnh nhiều đô thị lớn đang đối mặt với áp lực ùn tắc ngày càng nghiêm trọng nhưng quỹ đất mở rộng hạ tầng ngày càng hạn chế.

Mới đây, Cục CSGT - Bộ Công an cho biết đang phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) và các đơn vị liên quan nghiên cứu sử dụng các biện pháp kỹ thuật trong tổ chức hạ tầng GT đáp ứng thực tiễn tình hình trật tự an toàn GT hiện nay. Trong đó, Cục CSGT cùng các đơn vị liên quan sẽ nghiên cứu bố trí, tổ chức GT linh hoạt, phân làn hợp lý. Vào giờ cao điểm buổi sáng mở nhiều làn đường cho xe từ ngoại ô vào trung tâm và ngược lại trong giờ tan tầm buổi chiều. Cụ thể, Cục CSGT đang nghiên cứu cách tổ chức GT tại tuyến Nguyễn Chí Thanh và Lê Văn Lương (Hà Nội) để tổ chức GT bằng cách xén DPC giữa đường nhằm tối ưu hóa việc phân làn ưu tiên chuyển đổi dòng xe phụ thuộc vào lưu lượng phương tiện tham gia GT theo thời gian thực tương tự như đường Cộng Hòa (TPHCM) đã thực hiện từ ngày 15/5/2026.

Bên cạnh đó, Cục CSGT cũng nghiên cứu việc trồng cây xanh tại DPC ở giữa và ven đường để bảo đảm an toàn GT, tránh tình trạng cây trồng tại DPC giữa đường che khuất tầm nhìn, gây nguy hiểm cho người điều khiển phương tiện hoặc cây trồng ven đường gãy, đổ gây cản trở GT. Ngoài ra, đơn vị này cũng nghiên cứu chuẩn hóa tổ chức GT tại các nút giao gồm: điều khiển chu kỳ đèn tín hiệu GT đáp ứng lưu lượng phương tiện lưu thông theo thời gian thực; bố trí khu vực làn chờ đèn tín hiệu GT cho môtô, xe máy, biển báo hiệu, vạch kẻ đường... Việc Cục CSGT phối hợp với các đơn vị nghiên cứu tổ chức phân làn linh hoạt tại nhiều tuyến đường ở Hà Nội cho thấy mô hình đang triển khai trên đường Cộng Hòa không còn là giải pháp riêng của TPHCM, mà từng bước mở ra hướng tiếp cận mới trong tổ chức GT đô thị.

Trong bối cảnh hạ tầng ngày càng quá tải, quỹ đất GT hạn chế, việc tối ưu dòng lưu thông bằng các giải pháp điều hành linh hoạt, thích ứng theo thời gian thực được xem là xu hướng tất yếu của các đô thị lớn. Từ mô hình "làn đảo chiều linh hoạt", ngành GT đang hướng tới tư duy quản trị mới: Không chỉ xây thêm đường, mà còn phải khai thác hiệu quả hơn từng mét hạ tầng hiện hữu thông qua công nghệ, dữ liệu lưu lượng và tổ chức GT thông minh. Có thể phương án hôm nay vẫn còn cần thêm thời gian để hoàn thiện, điều chỉnh trong thời gian tới, nhưng tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và luôn cầu thị lắng nghe phản hồi xã hội là điều rất đáng ghi nhận. Để tìm ra lời giải cho những "điểm nghẽn" kéo dài nhiều năm, điều cần nhất chính là những bước thử nghiệm tiên phong như cách TPHCM đang thực hiện trên đường Cộng Hòa hiện nay.

Đức Nam

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/vu-an/phong-su/bai-cuoi-hoan-thien-mo-hinh-giao-thong-linh-hoat-cho-sieu-do-thi-tphcm_193071.html