Mô hình sản xuất tuần hoàn hữu cơ của gia đình ông Hà Thịnh Hưng, xã Nga An giúp tiết kiệm chi phí sản xuất.
Giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi là những yếu tố quan trọng quyết định năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, tính đến tháng 5/2026, giá nhiều loại vật tư nông nghiệp tăng cao so với cùng kỳ, ảnh hưởng lớn đến khả năng đầu tư thâm canh của nông dân. Khảo sát thị trường cho thấy, giá phân bón tăng mạnh, nhất là đạm urê và kali nhập khẩu tăng từ 15% đến gần 40%; các loại thuốc bảo vệ thực vật tăng từ 10 - 15%; giá giống cây trồng như ngô, lúa tăng 5 - 10%... Điều này khiến chi phí sản xuất trên mỗi ha cây trồng hoặc mỗi lứa vật nuôi tăng cao, biên độ lợi nhuận của người nông dân bị thu hẹp đáng kể.
Ông Hà Thịnh Hưng, thôn Nam Trung là một trong những hộ đi đầu trong sản xuất nông nghiệp quy mô lớn tại xã Nga An. Tuy đã có kinh nghiệm sản xuất hàng chục năm nhưng ở thời điểm hiện tại, khi vật tư sản xuất, như: phân bón, thức ăn gia súc, giống... đều tăng, ông Hưng luôn đối mặt với áp lực thua lỗ nếu không thay đổi thói quen sản xuất. Do đó, với diện tích trang trại hơn 1,6ha đã xây dựng được, ông từng bước quy hoạch, sắp xếp các phân khu sản xuất theo mô hình kinh tế V.A.C; sản xuất tuần hoàn khép kín nhằm tận dụng tối đa phụ phẩm trong sản xuất, tiết kiệm chi phí đầu vào, nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường.
Ông Hà Thịnh Hưng, cho biết: Hiện tại, trang trại có 2 khu chuồng nuôi lợn đã xây dựng hầm biogas để xử lý chất thải nên toàn bộ chất thải chăn nuôi được chuyển xuống ngâm ủ tại bể biogas, sau đó bơm lên các ao lắng, phối trộn với chế phẩm sinh học, tiếp tục quá trình ngâm ủ để trở thành phân bón hữu cơ chăm sóc cây trồng. Trong thời điểm hiện tại, khi giá phân bón tăng cao, giải pháp này không chỉ có tác dụng cải tạo đất, bảo vệ môi trường và còn là bài toán kinh tế phù hợp, bảo đảm lợi nhuận sản xuất”.
Đang nuôi hơn 1.000 con gà và 30 con lợn thịt, mỗi tháng gia đình anh Lê Đăng Rừng, thôn Vỹ Thôn, xã Thiệu Hóa phải chi phí hàng chục triệu đồng mua thức ăn chăn nuôi. Từ cuối năm 2025, khi giá thức ăn chăn nuôi có xu hướng tăng, gia đình anh đã tăng cường dùng thức ăn chăn nuôi chế biến từ phụ phẩm nông nghiệp, giảm bớt chi phí thức ăn công nghiệp. Đồng thời, tận dụng chất thải từ chăn nuôi để ngâm ủ hoai mục làm phân hữu cơ phục vụ trồng trọt, vừa tiết kiệm chi phí vừa tạo ra sản phẩm hữu cơ, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Anh Rừng, chia sẻ: “Việc tận dụng phế phẩm chăn nuôi làm phân bón, phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn phục vụ chăn nuôi đã và đang được người dân áp dụng hiệu quả; không chỉ làm giảm chi phí đầu vào từ 20 - 30% mà năng suất vẫn ổn định, sản phẩm tạo ra chất lượng, giá trị kinh tế cao”.
Thanh Hóa là địa phương có diện tích trồng trọt lớn, quy mô chăn nuôi đứng trong nhóm đầu cả nước nên lượng vật tư nông nghiệp sử dụng rất lớn. Giá vật tư tăng cao đã tác động mạnh đến toàn bộ chuỗi sản xuất. Trước áp lực chi phí đầu vào sản xuất gia tăng, ngành nông nghiệp đã nhanh chóng triển khai nhiều giải pháp hướng dẫn, hỗ trợ nông dân giảm phụ thuộc vào nguồn vật tư công nghiệp, gia tăng việc sử dụng chế phẩm sinh học “biến” phụ phẩm, phế phẩm nông nghiệp thành nguồn vật tư có hiệu quả. Tiêu biểu như xử lý phụ phẩm quy trình sử dụng chế phẩm PADCO để phân hủy rơm rạ ngay tại đồng ruộng, hạn chế việc đốt gây ô nhiễm môi trường; hướng dẫn ủ rác thải sinh hoạt hữu cơ thành phân bón vi sinh, nâng cao độ phì nhiêu, tơi xốp cho đất canh tác...
Ông Lê Bá Quyết, Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Hoằng Châu, cho biết: “Trước sức ép đầu vào khi giá vật tư nông nghiệp tăng cao thì bên cạnh giải pháp kỹ thuật, người dân tham gia vào các HTX dịch vụ nông nghiệp cũng là một giải pháp hiệu quả. Bởi, khi mua chung vật tư với số lượng lớn qua HTX, nông dân nhận được mức giá ưu đãi trực tiếp từ nhà máy, tránh bị đại lý trung gian đội giá. Đồng thời, việc ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm với các doanh nghiệp chế biến giúp đầu ra của nông sản luôn ổn định, không bị thương lái ép giá khi thị trường biến động”.
Khảo sát thực tế, tại nhiều xã, phường trong tỉnh, người dân đã chủ động, linh hoạt thích ứng, giảm phụ thuộc vào vật tư sản xuất vô cơ. Sự chủ động thích ứng của nông dân không chỉ là giải pháp tình thế trong giai đoạn bão giá, mà đang đặt nền móng cho một nền nông nghiệp xanh, bền vững. Từ những mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn hiệu quả, các địa phương đã và đang tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng phân bón tiết kiệm, cân đối, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ thay thế một phần phân vô cơ. Tăng cường ứng dụng khoa học - kỹ thuật, giúp hạ giá thành và nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc giảm phụ thuộc vào vật tư nhập khẩu, tăng cường hàm lượng kỹ thuật và tư duy kinh tế sẽ giúp nông sản xứ Thanh nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Bài và ảnh: Lê Thanh