Sau lễ bế giảng năm học, nhiều trường học cũng tranh thủ dọn dẹp phòng học, di chuyển hồ sơ, thiết bị, bàn ghế lên các tầng cao hơn để đề phòng nguy cơ ngập lụt khi xảy ra mưa lớn kéo dài.
Ngôi nhà bằng khung thép chắc chắn của gia đình chị Trần Thị Hải Ly (tổ 7, phường Quan Triều) được đầu tư để tạo chỗ ở phòng, chống lũ. Ảnh T.L
Những việc làm tưởng như đơn giản ấy phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và cách ứng phó với thiên tai. Những năm gần đây, thời tiết diễn biến ngày càng cực đoan, khó dự báo.
Nhiều khu vực ven sông Cầu, sông Công và các vùng trũng thấp đã nhiều lần chịu ảnh hưởng của ngập úng cục bộ sau các đợt mưa lớn.
Ký ức về những ngày nước dâng nhanh, tài sản không kịp di chuyển vẫn còn in đậm trong không ít gia đình. Từ những bài học ấy, tâm lý bị động, trông chờ đã dần được thay thế bằng sự chuẩn bị chủ động.
Một chiếc tủ được kê cao trước khi nước về có thể giúp một gia đình tránh thiệt hại hàng chục triệu đồng. Một phòng học được chuyển thiết bị lên tầng hai có thể giảm đáng kể thời gian và chi phí khắc phục hậu quả sau ngập lụt.
Điều quan trọng hơn là người dân đã không còn xem thiên tai là sự cố hoàn toàn bất ngờ, mà từng bước hình thành thói quen chuẩn bị cho những tình huống có thể xảy ra.
Tại một số xã, phường thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa ngập, nhiều hộ dân đã chủ động cải tạo nhà ở. Những căn nhà cấp bốn được nâng nền, làm thêm gác xép hoặc xây dựng tầng hai.
Với nhiều gia đình, tầng hai không chỉ là không gian sinh hoạt mà còn là nơi bảo đảm an toàn khi xuất hiện mưa lũ bất thường. Mỗi sự thay đổi đều được đúc kết từ kinh nghiệm thực tế, từ những lần thiệt hại đã từng xảy ra.
Đáng chú ý, tinh thần chủ động không chỉ hiện diện trong từng gia đình mà còn lan tỏa đến trường học, cơ quan và các đơn vị trên địa bàn. Nhiều địa phương đã rà soát các điểm có nguy cơ ngập úng, xây dựng phương án bảo vệ cơ sở vật chất, chuẩn bị lực lượng, phương tiện ứng phó trước mùa mưa bão.
Trong công tác phòng, chống thiên tai, hiệu quả không chỉ được quyết định bởi các công trình quy mô lớn hay nguồn lực hỗ trợ sau khi sự cố xảy ra. Một yếu tố quan trọng khác là năng lực tự bảo vệ của mỗi người dân và cộng đồng.
Khi biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, khả năng thích ứng và chủ động phòng ngừa càng trở thành yêu cầu thiết thực.
Vì vậy, sự chuẩn bị từ sớm của chính quyền, cơ quan, đơn vị và người dân chính là lớp phòng vệ gần gũi, hiệu quả nhất trước thiên tai. Khi ý thức chủ động được duy trì thành thói quen, mỗi gia đình sẽ thêm một phần an toàn, mỗi địa phương sẽ giảm bớt một phần thiệt hại. Đó cũng là nền tảng quan trọng để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và giữ ổn định đời sống, sản xuất trong mùa mưa bão.
An Nhiên