Chủ nhà World Cup: Lợi thế sân nhà là phúc hay họa?

5 giờ trướcBài gốc

Lần đầu tiên trong lịch sử năm 2026, World Cup sẽ có ba chủ nhà cùng tham dự: Mỹ, Canada và Mexico. Trước thềm sự kiện đặc biệt ấy, hãy nhìn lại hành trình của từng chủ nhà qua tất cả các kỳ giải để hiểu lợi thế sân nhà thực sự có ý nghĩa gì.

Uruguay (1930) - Vô địch

Kỳ World Cup khai sinh diễn ra ngay trên đất Uruguay, với 13 đội tham dự. Chủ nhà dẫn đầu bảng sau khi hạ Peru 1-0 và Romania 4-0, rồi vào bán kết gặp Nam Tư - nơi Pedro Cea lập hat-trick trong chiến thắng 6-1.

Trận chung kết là cuộc tái đấu với Argentina, đội cũng thắng 6-1 ở bán kết. Lặp lại trận chung kết Olympic 1928, Uruguay bị dẫn 1-2 sau hiệp một nhưng lật ngược thế cờ với các bàn thắng của Cea, Santos Iriarte và Héctor Castro để giành chiến thắng 4-2 - nâng cao chiếc cúp World Cup đầu tiên trong lịch sử ngay trên sân nhà.

Italy (1934) - Vô địch

Kỳ World Cup thứ hai diễn ra tại châu Âu lần đầu tiên với 16 đội, theo thể thức knock-out hoàn toàn từ vòng 16 đội. Italy nghiền nát Mỹ 7-1 ở vòng đầu, phải đấu lại mới vượt qua Tây Ban Nha ở tứ kết sau trận hòa 1-1 - với bàn thắng quyết định của tiền đạo huyền thoại Inter Milan Giuseppe Meazza - rồi thắng Áo 1-0 ở bán kết.

Trận chung kết tại Rome hồi hộp đến những phút cuối: Tiệp Khắc dẫn trước khi chỉ còn 20 phút, nhưng Raimundo Orsi gỡ hòa và Angelo Schiavio ghi bàn quyết định ngay đầu hiệp phụ, mang về chức vô địch đầu tiên cho Azzurri.

Pháp (1938) - Tứ kết

Mười lăm đội tham dự kỳ giải thứ ba - nhiều đội tẩy chay hoặc bị loại vì lý do chính trị. Pháp thắng Bỉ 3-1 ở vòng đầu, với Émile Veinante ghi bàn ngay trong phút đầu tiên và Jean Nicolas ghi bàn kép.

Tuy nhiên, chủ nhà gặp phải đương kim vô địch Italy ở tứ kết và không thể cản bước. Gino Colaussi mở tỷ số, Oscar Heisserer gỡ hòa gần ngay lập tức cho Pháp, nhưng hai bàn từ Silvio Piola ở hiệp hai đưa Italy vào bán kết. Pháp trở thành chủ nhà đầu tiên không giành được chức vô địch tại sân nhà.

Brazil (1950) - Á quân

Kỳ World Cup đầu tiên sau Thế chiến II chỉ có 13 đội tham dự. Brazil khởi đầu bảng với chiến thắng 4-0 trước Mexico, hòa 2-2 với Thụy Sĩ rồi thắng Nam Tư 2-0 để dẫn đầu bảng. Vòng cuối được thi đấu theo thể thức bảng: Brazil vùi dập Thụy Điển 7-1, hạ Tây Ban Nha 6-1, nhưng trận cuối trước Uruguay quyết định tất cả.

Trận đấu đó đã đi vào lịch sử như một trong những bi kịch lớn nhất của bóng đá thế giới. Trước gần 200.000 khán giả tại Maracanã - sân vận động lớn nhất từng được xây dựng - Brazil thua 1-2, để Uruguay đoạt ngôi vô địch chỉ hơn Brazil một điểm.

Thụy Sĩ (1954) - Tứ kết

Thể thức kỳ lạ của World Cup 1954: mỗi bảng gồm 2 đội hạt giống và 2 đội không hạt giống, mỗi đội chỉ đá hai trận, và các trận hòa sau 90 phút sẽ có hiệp phụ. Thụy Sĩ thắng Italy 2-1 nhưng thua Anh 2-0, phải đá play-off với Italy và thắng 4-1.

Ở tứ kết, Thụy Sĩ ghi 5 bàn vào lưới Áo nhưng vẫn thua 5-7 - trận đấu có nhiều bàn thắng nhất trong lịch sử World Cup. Josef Hügi lập hat-trick nhưng vẫn thuộc đội thua - một trong chỉ ba cầu thủ từng làm điều đó trong lịch sử giải đấu (không tính loạt penalty).

Thụy Điển (1958) - Á quân

Với 16 đội chia bốn bảng, Thụy Điển thắng Mexico 3-0, thắng Hungary 2-1 rồi hòa 0-0 với xứ Wales để dẫn đầu bảng. Kurt Hamrin và Agne Simonsson đưa họ qua Liên Xô ở tứ kết, một màn ngược dòng 3-1 trước Tây Đức ở bán kết mở ra trận chung kết gặp Brazil.

Nhưng Selecao khi ấy quá mạnh với cậu bé 17 tuổi Pelé tỏa sáng, ghi 2 bàn trong chiến thắng 5-2 ngay tại Solna - trận chung kết World Cup duy nhất mà chủ nhà đóng vai khán giả trên sân nhà mình.

Chile (1962) - Hạng ba

Được xếp vào bảng khó với Tây Đức, Italy và Thụy Sĩ, Chile vượt qua vòng bảng nhờ thắng Thụy Sĩ 3-1 và Tây Đức 2-0, dù thua Italy 0-2. Leonel Sánchez và Eladio Rojas mang về chiến thắng 2-1 trước Liên Xô ở tứ kết, nhưng Brazil với Garrincha và Vavá đã chặn đứng họ ở bán kết (0-4). Một bàn thắng phút cuối của Rojas giúp Chile giành hạng ba trước Nam Tư.

Anh (1966) - Vô địch

Anh chưa từng vào chung kết World Cup trước khi đăng cai năm 1966. Hòa 0-0 Uruguay ở trận mở màn không báo hiệu tốt, nhưng hai chiến thắng 2-0 liên tiếp trước Mexico và Pháp đưa Tam Sư dẫn đầu bảng. Geoff Hurst ghi bàn duy nhất ở tứ kết hạ Argentina, Bobby Charlton rực sáng với cú đúp ở bán kết trước Eusébio và Bồ Đào Nha.

Trận chung kết tại Wembley đi vào huyền thoại: Hurst lập hat-trick trong chiến thắng 4-2 trước Tây Đức sau hiệp phụ - gồm cả bàn thắng gây tranh cãi bậc nhất lịch sử, khi trọng tài quyết định bóng đã hoàn toàn qua vạch vôi. Anh là chủ nhà gần đây nhất vô địch World Cup trước khi Pháp lặp lại kỳ tích ấy năm 1998.

Mexico (1970) - Tứ kết

Mexico bắt đầu với trận hòa 0-0 trước Liên Xô tại Mexico City, nhưng hai chiến thắng 4-0 trước El Salvador và 1-0 trước Bỉ đưa họ qua vòng bảng, dù xếp sau Liên Xô vì chỉ số phụ. Ở tứ kết, Italy cùng Azzurri mạnh mẽ nghiền nát họ 4-1 tại Toluca - Italy sau đó tiến đến chung kết nhưng thua Brazil.

Tây Đức (1974) - Vô địch

Kỳ World Cup đầu tiên tại Tây Đức cũng là lần duy nhất có sự góp mặt của Đông Đức, và hai đội chạm trán ngay ở vòng bảng đầu. Tây Đức thắng Chile và Australia nhưng thua Đông Đức 0-1 - vẫn đủ qua vòng bảng. Ở vòng bảng thứ hai, họ đánh bại Nam Tư, Thụy Điển và Ba Lan.

Trận chung kết tại Munich với Hà Lan bắt đầu tệ: cú penalty của Johan Neeskens mở tỷ số trước khi Tây Đức chạm bóng lần đầu. Nhưng Paul Breitner san bằng bằng penalty, trước khi Gerd Müller ghi bàn quyết định ngay trước giờ nghỉ - Tây Đức lần thứ hai đăng quang World Cup.

Argentina (1978) - Vô địch

Cùng thể thức với 1974, Argentina thắng Hungary và Pháp nhưng thua Italy ở vòng bảng đầu. Vòng bảng thứ hai khởi đầu bằng chiến thắng 2-0 trước Ba Lan, hòa 0-0 với Brazil, rồi ấn định vé chung kết bằng trận thắng kỳ lạ 6-0 trước Peru.

Trận chung kết ở Buenos Aires gặp Hà Lan: Mario Kempes mở tỷ số, Dick Nanninga gỡ hòa đưa trận vào hiệp phụ. Kempes ghi thêm đầu hiệp phụ hai, Daniel Bertoni chốt hạ 5 phút cuối - Argentina vô địch. Đây là ba trong bốn kỳ World Cup liên tiếp đội chủ nhà đoạt ngôi vương - một chuỗi thành tích chưa từng lặp lại.

Tây Ban Nha (1982) - Vòng bảng thứ hai

Kỳ World Cup đầu tiên có 24 đội và cũng là lần đầu tiên có loạt đấu penalty. Tây Ban Nha mở màn mờ nhạt với trận hòa 1-1 trước Honduras, thắng 2-1 Nam Tư nhưng thua sốc 0-1 trước Bắc Ireland - vẫn lọt qua vòng bảng nhờ chỉ số phụ.

Ở vòng bảng thứ hai, họ gặp ngay Tây Đức và Anh trong cùng bảng. Thua Tây Đức 1-2 và hòa 0-0 với Anh, La Roja bị loại sớm - thất bại đáng thất vọng nhất của một chủ nhà World Cup.

Mexico (1986) - Tứ kết

Mexico trở thành quốc gia đầu tiên đăng cai World Cup lần thứ hai và lần này đi xa hơn: thắng Bỉ 2-1, hòa Paraguay 1-1, thắng Iraq 1-0 để dẫn đầu bảng. Tại vòng 16 đội, trước gần 115.000 khán giả tại Azteca, họ hạ Bulgaria 2-0 nhờ hai bàn từ Manuel Negrete và Rául Servín.

Tứ kết gặp Tây Đức là một trận cầu căng thẳng kết thúc 0-0 sau 120 phút. Trong loạt đấu penalty, Mexico chỉ chuyển hóa được 1 trong 3 cú sút trong khi Đức ghi cả 4 - hành trình của chủ nhà kết thúc ở đó.

Italy (1990) - Hạng ba

Italia '90 là một trong những kỳ World Cup được nhớ đến nhiều nhất trong ký ức người hâm mộ. Salvatore Schillaci ghi 6 bàn để giành Chiếc giày vàng - nhưng tiếc thay, đó là danh hiệu duy nhất Italy mang về.

Đội của HLV Azeglio Vicini thắng cả ba trận vòng bảng trước Áo, Mỹ và Tiệp Khắc mà không thủng lưới; không thủng lưới luôn ở vòng 16 đội thắng Uruguay 2-0 và tứ kết thắng Cộng hòa Ireland 1-0.

Nhưng bán kết gặp Argentina là hồi kết: bàn mở tỷ số của Schillaci bị Claudio Caniggia gỡ hòa, Italy thua 3-4 trên chấm penalty. Ít nhất họ cũng giành hạng ba với chiến thắng 2-1 trước Anh.

Mỹ (1994) - Vòng 16 đội

Điềm báo không lành khi ngôi sao nhạc pop Diana Ross đá hỏng cú sút phạt nghi lễ trong lễ khai mạc. Nhưng đội tuyển làm tốt hơn thế một chút: hòa 1-1 Thụy Sĩ, thắng 2-1 Colombia tại Pasadena, trước khi thua 0-1 Romania nhưng vẫn lọt qua vòng bảng với tư cách một trong bốn đội xếp ba xuất sắc nhất.

Vòng 16 đội gặp Brazil là hồi kết. Bebeto ghi bàn duy nhất dù Brazil bị đuổi người từ trước hiệp một (Leonardo nhận thẻ đỏ), còn Mỹ cũng bị đuổi một cầu thủ ở những phút cuối. Đường đến tứ kết khép lại trước đương kim vô địch tương lai.

Pháp (1998) - Vô địch

Kỳ World Cup đầu tiên với 32 đội, và Les Bleus ngay lập tức khẳng định vị thế ứng viên: thắng Nam Phi 3-0, Saudi Arabia 4-0, Đan Mạch 2-1. Vòng 16 đội gặp Paraguay phải cần đến bàn thắng vàng của Laurent Blanc ở hiệp phụ. Tứ kết phải lên chấm penalty mới hạ được Italy sau trận hòa 0-0. Lilian Thuram rực sáng với cú đúp ở bán kết hạ Croatia 2-1.

Trận chung kết trước Brazil bị bao phủ bởi câu hỏi về sự hiện diện của Ronaldo, nhưng sau trận chỉ có Zinedine Zidane được nhắc đến - hai cú đánh đầu của nhạc trưởng thiên tài, cùng bàn ấn định của Emmanuel Petit, đưa Pháp đến chiến thắng 3-0 và chức vô địch World Cup đầu tiên. Pháp cho đến nay vẫn là đội chủ nhà cuối cùng vô địch ngay trên sân nhà mình.

Nhật Bản & Hàn Quốc (2002) - Vòng 16 đội / Hạng tư

World Cup đầu tiên tại châu Á, đầu tiên có hai chủ nhà. Cả hai đều vượt vòng bảng, nhưng Hàn Quốc mới là đội để lại dấu ấn không thể nào quên.

Nhật Bản dẫn đầu bảng sau trận hòa 2-2 với Bỉ và hai chiến thắng trước Nga (1-0) và Tunisia (2-0), nhưng dừng bước ở vòng 16 đội khi thua Thổ Nhĩ Kỳ 0-1.

Hàn Quốc thắng Ba Lan 2-0, hòa Mỹ 1-1, hạ Bồ Đào Nha 1-0 để dẫn đầu bảng. Vòng 16 đội gặp Italy trở thành một trong những chấn động lớn nhất lịch sử World Cup: Christian Vieri mở tỷ số, Seol Ki-hyeon gỡ hòa chỉ còn 2 phút, rồi Ahn Jung-hwan ghi bàn thắng vàng 3 phút trước khi trận có thể đến loạt penalty. Tứ kết loại Tây Ban Nha trên penalty. Chỉ đến bán kết mới chịu dừng bước trước Đức (0-1), rồi thua thêm trận tranh hạng ba trước Thổ Nhĩ Kỳ (2-3).

Hàn Quốc là đội thực hiện nhiều cú sút nhất tại kỳ giải ngoài Đức (á quân, 124 cú) và Brazil (vô địch, 116 cú), với 112 cú sút. Ba trong 8 bàn thắng của họ đến từ ngoài vòng cấm, nhiều nhất giải (ngang Brazil).

Đức (2006) - Hạng ba

Tây Đức từng vô địch ngay lần đầu đăng cai năm 1974, nên kỳ vọng năm 2006 rất lớn. Đức khởi đầu tốt: thắng Costa Rica 4-2, Ba Lan 1-0, Ecuador 3-0 để dẫn đầu bảng A. Lukas Podolski đưa họ qua Thụy Điển ở vòng 16 đội, rồi đánh bại Argentina trên penalty ở tứ kết - sau khi Roberto Ayala ghi bàn nhưng Miroslav Klose gỡ hòa, trước khi Đức thắng loạt đấu 4-2 ngay tại Berlin.

Bán kết với Italy tưởng như đang hướng đến loạt penalty khi hai đội hòa 0-0 sau 90 phút. Nhưng Fabio Grosso ghi bàn ở phút 119, rồi Alessandro Del Piero chốt hạ 2 phút sau - Đức bị loại đau đớn khi chỉ còn 1 phút nữa là đến penalty. Họ giành hạng ba với chiến thắng 3-1 trước Bồ Đào Nha.

Nam Phi (2010) - Vòng bảng

Kỳ World Cup đầu tiên tại châu Phi không tạo ra kỳ vọng lớn cho chủ nhà - chỉ cần vượt vòng bảng đã là thành công. Siphiwe Tshabalala ghi bàn đẹp trước Mexico, nhưng Rafael Márquez gỡ hòa ở Johannesburg để trận kết thúc 1-1. Thua Uruguay 0-3 ở trận hai, nhưng rồi Nam Phi làm nên điều bất ngờ ở trận cuối khi đánh bại Pháp 2-1 - đáng tiếc, chiến thắng ấy không đủ đưa họ qua vòng bảng vì chỉ số phụ.

Nam Phi trở thành chủ nhà đầu tiên trong lịch sử bị loại ngay ở vòng bảng - một nỗi đau mà Qatar sau này sẽ chia sẻ vào năm 2022.

Brazil (2014) - Hạng tư

Brazil đã để lỡ chức vô địch ngay trên sân nhà vào năm 1950, và năm 2014, kỳ vọng đặt lên vai họ nặng hơn bao giờ hết. Họ vượt vòng bảng, cần penalty mới loại được Chile ở vòng 16 đội, rồi thắng Colombia 2-1 ở tứ kết. Tất cả dẫn đến bán kết với Đức - trận đấu đã đi vào lịch sử theo cách tàn nhẫn nhất.

Đức dẫn 5-0 trong 30 phút đầu. Đến phút 90, tỷ số là 7-0 trước khi Oscar ghi bàn an ủi cho chủ nhà. Trận thua 1-7 trước hàng chục triệu khán giả là một trong những khoảnh khắc bi thảm nhất lịch sử bóng đá Brazil. Họ không thể gượng dậy ở trận tranh hạng ba, thua Hà Lan 0-3.

Nga (2018) - Tứ kết

Không ai chắc Nga sẽ đi được bao xa khi đăng cai lần đầu. Nhưng họ đã vượt mọi kỳ vọng: thắng Saudi Arabia 5-0 ở trận khai mạc, thắng Ai Cập 3-1 để vào vòng 16 đội, dù thua Uruguay 0-3 ở trận cuối bảng.

Vòng 16 đội gặp Tây Ban Nha là kỳ tích: bàn phản lưới nhà của Sergei Ignashevich giúp La Roja dẫn trước, nhưng Artyom Dzyuba gỡ hòa bằng penalty, rồi Nga thắng loạt đấu 4-3.

Tứ kết với Croatia cũng kịch tính tương tự - Denis Cheryshev ghi bàn, Andrej Kramarić gỡ hòa, hai đội ghi thêm ở hiệp phụ rồi lên chấm penalty. Lần này Nga thua 3-4, hành trình của chủ nhà kết thúc ở đó nhưng đã vượt xa mọi kỳ vọng.

Qatar (2022) - Vòng bảng

Giống Nam Phi 2010, Qatar không được kỳ vọng nhiều khi lần đầu tham dự World Cup. Và thực tế không khác bao xa: hai bàn của Enner Valencia khiến họ thua Ecuador 0-2 ở trận khai mạc, rồi thua Senegal để bị loại trước lượt trận cuối.

Mohammed Muntari ghi được bàn danh dự trước Senegal - khoảnh khắc để người hâm mộ Qatar trân trọng - nhưng trận cuối thua Hà Lan 0-2 chỉ có ý nghĩa với đội khách. Qatar trở thành chủ nhà thứ hai trong lịch sử bị loại ngay vòng bảng.

Tổng quan thành tích các chủ nhà World Cup

• 6 lần vô địch: Uruguay (1930), Italy (1934), Anh (1966), Tây Đức (1974), Argentina (1978), Pháp (1998)

• 2 lần về nhì: Brazil (1950), Thụy Điển (1958)

• 3 lần hạng ba: Chile (1962), Italy (1990), Đức (2006)

• 2 lần hạng tư: Hàn Quốc (2002), Brazil (2014)

• 5 lần dừng tứ kết: Pháp (1938), Thụy Sĩ (1954), Mexico (1970), Mexico (1986), Nga (2018)

• 2 lần dừng vòng 16 đội: Mỹ (1994), Nhật Bản (2002)

• 1 lần dừng vòng bảng thứ hai: Tây Ban Nha (1982)

• 2 lần dừng vòng bảng: Nam Phi (2010), Qatar (2022)

KHẢI HƯNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-thao/chu-nha-world-cup-loi-the-san-nha-la-phuc-hay-hoa-232137.html