Chủ tịch Fed Jerome Powell với di sản 'người bảo vệ'

một giờ trướcBài gốc

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell. Ảnh: Reuters

Nhiệm kỳ biến động

Nhiệm kỳ của ông Jerome Powell biến động hơn hầu hết các đời Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ông phải xử lý 2 cú sốc chưa từng có trong thời hiện đại: đại dịch toàn cầu khiến nền kinh tế đóng băng và làn sóng lạm phát cao nhất trong 40 năm. Ông cũng dẫn dắt Fed vượt qua cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực, vốn đã làm dấy lên những chỉ trích về năng lực giám sát của cơ quan này.

Là luật sư được đào tạo bài bản và từng làm việc trong lĩnh vực đầu tư tư nhân, ông Powell nhiều lần xen kẽ sự nghiệp tài chính với các vai trò phục vụ công. Đến năm 2011, con đường đó đưa ông tới một viện nghiên cứu ở Washington, nơi ông góp phần tháo gỡ một trong những cuộc khủng hoảng trần nợ nghiêm trọng nhất của Mỹ.

Công việc này đòi hỏi nhiều giờ họp với các nghị sĩ để giải thích hậu quả nếu Mỹ vỡ nợ. Vai trò đó cũng giúp ông lọt vào “tầm ngắm” của giới lãnh đạo chính trị, mở đường cho hành trình dẫn dắt Fed trong 8 năm tiếp theo.

Với nhiều nhà phê bình, thất bại trong việc kiểm soát lạm phát vẫn là “vết đen” lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông Powell. Dù áp lực giá cả đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm mà không kéo nền kinh tế vào một cuộc suy thoái nghiêm trọng như nhiều người lo ngại, ông vẫn rời cương vị Chủ tịch Fed với lạm phát duy trì trên mục tiêu 2% suốt 5 năm liên tiếp.

Xét riêng về kinh tế, nhiệm kỳ của ông gắn với hàng loạt đánh giá sai đáng chú ý. Ngay cả trước khi xung đột Mỹ - Israel với Iran tạo ra cú sốc năng lượng mới, dữ liệu kinh tế Mỹ đã cho thấy áp lực lạm phát dai dẳng hơn dự kiến.

Kể cả nếu không xuất hiện biến động địa chính trị gần đây, kinh tế Mỹ nhiều khả năng vẫn phải đối mặt với giai đoạn lạm phát cao kéo dài.

Sai lầm lớn nhất phủ bóng lên nhiệm kỳ của ông Powell là đánh giá lạm phát hậu đại dịch chỉ mang tính “tạm thời”. Điều đó khiến Fed phản ứng chậm trước đà tăng giá và để lạm phát leo lên mức 9,1%, gây áp lực nặng nề lên ngân sách của người dân Mỹ, đặc biệt là các hộ thu nhập thấp.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận cuối cùng về hình ảnh lịch sử của ông Powell. Việc lạm phát có quay trở lại mức thấp bền vững trong những năm tới hay không sẽ là yếu tố then chốt. Với các Chủ tịch Fed, đánh giá cuối cùng thường chỉ rõ ràng sau nhiều năm rời nhiệm sở.

Di sản “người bảo vệ”

Những cuộc khủng hoảng thường là thứ định hình cách lịch sử nhìn nhận các Chủ tịch Fed và ông Powell cũng không ngoại lệ. Điều đọng lại có thể không chỉ là lạm phát hay những sai lầm chính sách, mà còn là cách ông đối đầu với áp lực chính trị để bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.

Giới bình luận và các sử gia có thể sẽ nhớ đến ông Powell như người đứng đầu Fed trong giai đoạn cơ quan này phải đối mặt với sức ép chưa từng có từ Nhà Trắng.

Bước ngoặt lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông đến vào tháng 1-2026, khi ông quyết định phá vỡ truyền thống kín tiếng của Fed bằng một video công khai hiếm hoi. Trong đoạn phát biểu được chuẩn bị kỹ lưỡng, ông Powell thẳng thắn cáo buộc Tổng thống Mỹ tìm cách gây ảnh hưởng không phù hợp tới chính sách lãi suất.

Hình ảnh trong video không có gì đặc biệt, đó là một người đàn ông mặc vest nói trước máy quay với phông nền xanh đơn giản. Đoạn video chỉ kéo dài 2 phút. Nhưng thông điệp ông Powell gửi tới người dân Mỹ lại mang ý nghĩa lớn lao và có thể trở thành khoảnh khắc định hình toàn bộ nhiệm kỳ đầy biến động của ông tại ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.

Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump thúc đẩy cuộc cải tổ chính phủ sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ và tìm cách tập trung thêm quyền lực vào Nhà Trắng, Fed trở thành một trong số ít các thể chế công khai phản đối. Cuộc đối đầu đó đưa ông Powell lên vị trí biểu tượng cho nỗ lực bảo vệ tính độc lập của Ngân hàng Trung ương Mỹ.

Theo ông Powell và các cộng sự, điều bị đe dọa không chỉ là khả năng Fed điều hành chính sách tiền tệ mà không chịu can thiệp chính trị, mà còn là sự ổn định dài hạn của nền kinh tế Mỹ.

Nếu không có màn bảo vệ thể chế đầy rủi ro này, thành tích của ông Powell nhiều khả năng sẽ bị đánh giá khắt khe hơn đáng kể.

Lập trường cứng rắn trong việc bảo vệ tính độc lập của Fed được xem là điểm sáng lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông Powell. Hình ảnh đó càng được củng cố bởi quyết định gây tranh cãi cuối cùng, khi tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc Fed sau khi kết thúc vai trò Chủ tịch. Việc tiếp tục hiện diện tại Fed có thể giúp ông duy trì vai trò biểu tượng của “người bảo vệ” thể chế này.

Tú Anh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/chu-tich-fed-jerome-powell-voi-di-san-nguoi-bao-ve-749345.html