Đại diện ý chí, nguyện vọng 54 dân tộc Việt Nam
Hội đồng Dân tộc là cơ quan của Quốc hội đại diện cho ý chí, nguyện vọng của tất cả 54 dân tộc Việt Nam trên địa bàn phạm vi cả nước. Điều 75 Hiến pháp quy định: Chủ tịch Hội đồng dân tộc được mời tham dự phiên họp của Chính phủ bàn về việc thực hiện chính sách dân tộc. Khi ban hành quy định thực hiện chính sách dân tộc, Chính phủ phải lấy ý kiến của Hội đồng Dân tộc.
Từ vai trò, phạm vi hoạt động và đối tượng phục vụ ấy, nhìn lại 65 năm qua, có thể nói Hội đồng Dân tộc đã có nhiều đóng góp quan trọng thông qua việc đề xuất và tham gia xây dựng luật, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến công tác dân tộc, đặc biệt sự bình đẳng, đoàn kết các dân tộc ở Việt Nam. Từ đó có nhiều kiến nghị gửi tới Quốc hội, Chính phủ góp ý về quá trình xây dựng luật và tổ chức thực hiện chính sách dân tộc; đề nghị Đảng, Nhà nước quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ đồng bào các dân tộc thiểu số phát huy nội lực để tiến bộ cùng cả nước…
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến với Thường trực Hội đồng Dân tộc Khóa XVI. Ảnh: Quang Khánh
Chúng ta tự hào Việt Nam đã làm rất tốt công tác dân tộc. Gần đây, tôi đi thăm một số địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn trên phạm vi cả nước, từ Tây Bắc, Việt Bắc đến miền Tây, đặc biệt Tây Nguyên, và nhận thấy chúng ta đạt được rất nhiều thành tựu. Đơn cử như vùng đồng bào Gia Rai, đồng bào Ba Na ở Gia Lai, sau 50 năm giải phóng đã có bước tiến vĩ đại. 50 năm trước còn canh tác theo phương thức chọc - tỉa, nay đồng bào đã dùng máy cày, máy kéo, sản xuất hàng hóa và ở đâu cũng có người học đại học. Trình độ của cán bộ bây giờ cao hơn hẳn so với cách đây 50 năm.
Việt Nam cũng là một tấm gương cho nhiều nước học tập trong vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa, tiếng nói, chữ viết của các dân tộc. Có thể khẳng định, dưới sự lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa, chúng ta đã không bỏ rơi bất cứ vùng nào, dân tộc nào, tất cả đều tiến lên. Và trong thành tựu chung ấy, có đóng góp to lớn của Quốc hội nói chung, Hội đồng Dân tộc và các đại biểu Quốc hội người dân tộc thiểu số nói riêng.
Hoàn thiện thể chế liên quan đến công tác dân tộc
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Hội đồng Dân tộc phải tiếp tục cùng với Quốc hội hoàn thiện thể chế liên quan đến công tác dân tộc, trong đó hết sức chú ý phát huy cho được đại đoàn kết toàn dân tộc, bình đẳng dân tộc trên tất cả lĩnh vực, xây dựng nền văn hóa Việt Nam giàu bản sắc, thống nhất trong đa dạng.
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Khóa XII, XIII K'sor Phước
Năm nay là tròn 80 năm ngày Bác Hồ gửi thư cho Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam (19/4/1946), trong thư có viết: “Quốc hội có đủ đại biểu các dân tộc”. Đến khóa XVI này, đã có 52/53 dân tộc thiểu số có đại diện trong Quốc hội (chỉ còn thiếu dân tộc Ngái - PV). Mặc dù vẫn chưa đạt được ý nguyện của Bác về việc tất cả các dân tộc có đại diện trong Quốc hội - cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, song đây là tín hiệu vui, có ý nghĩa quan trọng, bởi tiếng nói, tâm tư, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của đồng bào các dân tộc thiểu số được phản ánh đầy đủ, trực tiếp trong quá trình hoạch định chính sách thời gian tới.
Tôi mong rằng cùng với đại biểu Quốc hội, các ủy viên của Hội đồng Dân tộc phát huy tinh thần cách mạng của Đại hội VI, đại diện cho cử tri và tâm huyết với cử tri, dám nói thật, nói thẳng, đi cùng với thời đại và phản ánh đúng vấn đề của thời đại; qua đó góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật, giúp các dân tộc, đặc biệt là các dân tộc rất ít người, vươn lên và tiến cùng các dân tộc ở trên đất nước Việt Nam.
Tôi tin tưởng Hội đồng Dân tộc và các đại biểu Quốc hội Khóa XVI cũng như các khóa sau này sẽ làm tốt hơn thế hệ chúng tôi, với tinh thần cách mạng hơn, vì nhân dân hơn, góp phần đưa đất nước đến năm 2045 trở thành một cường quốc toàn diện, sánh vai với các nước trên thế giới.
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Khóa XIV HÀ NGỌC CHIẾN:
Bước ngoặt quan trọng trong công tác dân tộc
Nhìn lại chặng đường 65 năm trưởng thành, phát triển, có thể khẳng định rằng Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đã làm tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trong công tác lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề của đất nước. Những đóng góp của Hội đồng Dân tộc đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh ở địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước; từng bước rút ngắn khoảng cách phát triển giữa miền núi với miền xuôi. Đồng thời, nâng cao đời sống mọi mặt của đồng bào ở vùng khó khăn, vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo; góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Riêng nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XIV (2016 - 2021), Hội đồng Dân tộc được giao chủ trì giám sát toàn diện các chính sách của Đảng, Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có cả một số chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2012 - 2018. Qua đợt giám sát toàn diện ấy, Hội đồng Dân tộc đã kiến nghị với Quốc hội ban hành Đề án tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Chính vì thế, ngày 18/11/2019, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2019/QH14 phê duyệt Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 và tiếp đó ban hành Nghị quyết số 120/2020/QH14 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030. Đây là lần đầu tiên Quốc hội có một chương trình mục tiêu quốc gia riêng dành cho việc phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đánh dấu một bước quan trọng trong chiến lược, cũng là bước ngoặt của Đảng và Nhà nước ta đối với công tác dân tộc.
Hà Hương ghi