Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường không được phép đi sau thực tiễn

2 giờ trướcBài gốc

Như Báo Đại biểu Nhân dân đã đưa tin, sáng nay, 25/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đã làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

Phải có tầm nhìn chiến lược hơn; cách làm phải mới hơn, sáng tạo hơn

Sau khi nghe Thường trực Ủy ban báo cáo và ý kiến trao đổi cụ thể tại cuộc làm việc, phát biểu kết luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao và biểu dương, ghi nhận những kết quả xuất sắc mà Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã đạt được thời gian qua. Đặc biệt, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Ủy ban đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, rất đồ sộ với nhiều đạo luật rất khó, rất phức tạp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu

Chủ tịch Quốc hội cho biết, chỉ riêng trong lĩnh vực khoa học - công nghệ đã có 11 luật và nghị quyết quan trọng liên quan trực tiếp được thẩm tra trong năm 2025, chưa kể các luật liên quan khác. Nhiều nội dung thẩm tra rất khó, như: dự án Luật Đường sắt (sửa đổi); dự thảo Nghị quyết về điện hạt nhân Ninh Thuận; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, các dự án đường sắt đô thị của TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, các tuyến đường sắt chiến lược Hà Nội – Hải Phòng – Lào Cai và Hà Nội – Bắc Ninh – Quảng Ninh nhằm tạo động lực phát triển đất nước...

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, những kết quả đạt được đã thể hiện sự nỗ lực, cố gắng, quyết tâm và quyết liệt của Ủy ban, chứng minh tinh thần "nói ít, làm nhiều", luôn nỗ lực vượt khó để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu

Cùng với đó, Ủy ban đã làm tốt công tác tham mưu cho Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội trong việc thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thúc đẩy công cuộc chuyển đổi số trong các cơ quan của Quốc hội; tích cực, gương mẫu đi đầu, chủ động sáng kiến xây dựng bộ học liệu gồm 26 chuyên đề triển khai phong trào "Bình dân học vụ số - Quốc hội số"...

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu

Nhấn mạnh bối cảnh và yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, nhiệm vụ của Quốc hội khóa XVI sẽ nặng nề hơn.

"Nhiệm vụ số một của chúng ta là phải tập trung thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bám sát tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ Nhất và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của Ủy ban, chúng ta cần xác định rõ những công việc trọng tâm, trọng điểm của lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông phát biểu

Ủy ban phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; phải có tầm nhìn chiến lược hơn; cách làm phải mới hơn, sáng tạo và chủ động hơn; bảo đảm hoạt động "đúng vai, thuộc bài". Đơn cử, mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chủ trì phiên họp cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”. Như vậy, Ủy ban phải chủ động rà soát ngay hệ thống luật pháp, nghị quyết đã ban hành xem nội dung này đã được đề cập chưa, ở mức độ nào, hình thức nào; từ đó, chủ động phối hợp với Chính phủ để xây dựng các chính sách kịp thời, "đi tắt đón đầu".

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu

Cùng với đó, Ủy ban cần tập trung hoàn thiện thể chế về năng lượng mới, năng lượng xanh, thiết lập hành lang pháp lý nhằm thu hút dòng vốn tư nhân đầu tư vào hạ tầng truyền tải điện, lưu trữ năng lượng và phát triển các nguồn năng lượng xanh đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các dự án luật trọng điểm liên quan đến công nghệ số, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Quy định rõ cơ chế bảo vệ cán bộ khoa học dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cùng với việc ban hành chính sách, pháp luật thì công tác giám sát thực thi là đặc biệt quan trọng để xem chính sách đi vào cuộc sống có "trúng" và "đúng" hay không.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà phát biểu

Đơn cử, hiện nay, chúng ta đang đẩy mạnh phát triển hệ thống đường sắt tốc độ cao, đường sắt nội thị, đường sắt kết nối vùng. Vấn đề là các dự án này phải tuân theo định mức, tiêu chuẩn và công nghệ gì? Theo Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban cần thực hiện nghiêm túc chức năng giám sát này. Chúng ta không làm thay việc của Chính phủ, nhưng với những đạo luật quan trọng liên quan đến phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đã được ban hành, Ủy ban phải nắm chắc thông tin và giám sát chặt chẽ quá trình triển khai.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Vương Quốc Thắng phát biểu

Điểm lại các Luật, Nghị quyết quan trọng đã được Quốc hội ban hành, sửa đổi vừa qua như: Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân; Luật Công nghệ cao; Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi, bổ sung), Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Sở hữu trí tuệ... Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, trọng tâm hiện nay là phải giám sát xem các văn bản hướng dẫn các luật, nghị quyết này đã được ban hành đầy đủ chưa, việc thực thi có thông suốt từ trung ương đến địa phương hay không; phải xây dựng được cơ sở dữ liệu đồng bộ để theo dõi và giám sát.

Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Quốc hội Phùng Khánh Tài phát biểu

"Từ nhận thức, quán triệt chủ trương đường lối, chúng ta phải cụ thể hóa thành chính sách pháp luật và tăng cường giám sát thực chất để chỉ ra được kết quả, kịp thời báo cáo Quốc hội và cấp có thẩm quyền", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Phương Tuấn phát biểu

Cho rằng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cần xây dựng chương trình giám sát cụ thể theo quý, theo tháng, theo năm, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý Ủy ban phải thường xuyên theo dõi tình hình để giám sát kịp thời. Ví dụ, khi có phản ánh từ báo chí hoặc dư luận về việc một nhà máy điện than xả tro xỉ gây ảnh hưởng đến một vùng, một khu vực; hoặc một bệnh viện xả nước thải ô nhiễm, không bảo đảm tiêu chuẩn môi trường..., thì Ủy ban phải cùng các cơ quan chức năng xuống ngay hiện trường để giám sát, phải nắm bắt được thông tin từ cơ sở...

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi phát biểu

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban phải tổng rà soát lại toàn bộ các văn bản thuộc lĩnh vực mình phụ trách, chỉ ra những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, lỗi thời, không còn phù hợp để đề xuất sửa đổi ngay, không để kéo dài.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Hoàng Hải phát biểu

"Pháp luật phải quy định rõ cơ chế bảo vệ cán bộ khoa học có tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đối với các đề xuất về chế độ, chính sách dành cho chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Ủy ban cần phối hợp với các cơ quan chức năng để xây dựng cụ thể", Chủ tịch Quốc hội nói.

Chuyển mạnh từ thẩm tra hồ sơ sang thẩm tra chính sách và tham mưu chiến lược

Tới đây, Ủy ban chủ trì trình Quốc hội 7 dự án Luật rất quan trọng gồm: dự án Luật Điện lực (sửa đổi), dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban phải chuyển mạnh từ thẩm tra hồ sơ sang thẩm tra chính sách và tham mưu chiến lược. Chủ tịch Quốc hội nhất trí, phải dành thời gian đánh giá tác động và nghiên cứu kỹ lưỡng các chính sách; đồng thời đề nghị Ủy ban phối hợp với Chính phủ ngay từ đầu. Dù dự án chưa chính thức trình nhưng khi biết sẽ có luật đó, Ủy ban cần chủ động đi khảo sát, nghiên cứu trước. Thành công của các kỳ họp trước cũng là nhờ phương thức làm việc này. Trong quá trình thẩm tra, cần chú trọng đánh giá tác động, dự báo rủi ro; giảm bớt việc mô tả, phân tích, tăng cường các kiến nghị về mặt chính sách.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

"Chúng ta phải đổi mới cách nghĩ, cách làm; coi việc của Chính phủ cũng là việc của Quốc hội và việc của Quốc hội cũng là việc của Chính phủ. Mục tiêu cuối cùng là tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện thể chế cho doanh nghiệp và người dân để phát triển đất nước, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Những quyết sách thành công vừa qua của Quốc hội được người dân hết sức hoan nghênh", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Ủy ban phải là mô hình mẫu mực của một cơ quan Quốc hội số hiện đại

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số nghiệp vụ và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung. Chuyển đổi số phải đi vào thực chất, thiết thực, tránh hình thức phong trào.

"Ủy ban phải là mô hình mẫu mực của một cơ quan Quốc hội số hiện đại: không giấy tờ, xử lý công việc hoàn toàn dựa trên dữ liệu. Ủy ban cần phối hợp với Văn phòng Quốc hội xây dựng các hệ thống cơ sở dữ liệu số chuyên sâu dùng chung phục vụ hoạt động của Quốc hội; khẩn trương tích hợp công nghệ AI tiên tiến vào hệ thống thông tin phục vụ đại biểu Quốc hội; chuẩn hóa và liên thông dữ liệu thẩm tra lập pháp cũng như dữ liệu theo dõi kiến nghị giám sát", Chủ tịch Quốc hội đề nghị.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tại phiên họp

Để nâng cao năng lực bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu năng, phân cấp phân quyền, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Ủy ban phải trở thành một Ủy ban mạnh về chuyên môn, mạnh về dữ liệu và mạnh về chuyên gia.

Lưu ý lĩnh vực phụ trách của Ủy ban rất rộng, khó và nhạy cảm, Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao cách làm sáng tạo của Ủy ban trong việc phân vai, "khoán việc" chuyên sâu đến từng cá nhân; đồng thời đề nghị các thành viên Ủy ban, các cán bộ, đảng viên phải "trên dưới một lòng, dọc ngang thông suốt", chỉ có "đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết thì mới có thể thành công, thành công, đại thành công", phải gương mẫu đi đầu trong việc giữ gìn sự đoàn kết và thực hiện nhiệm vụ.

"Các đồng chí là đại biểu Quốc hội nhưng trước hết là một đảng viên, vì vậy phải thực hiện thật tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, và phải luôn đặt lợi ích cá nhân sau lợi ích chung", Chủ tịch Quốc hội nói.

Phải có tinh thần dấn thân, quyết liệt của người kiến tạo chính sách

Nhắc lại các chỉ đạo quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, an ninh năng lượng..., Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, là cơ quan đầu mối tham mưu của Quốc hội về các lĩnh vực này, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường không được phép đi sau thực tiễn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên chụp ảnh lưu niệm với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường

Chủ tịch Quốc hội mong mỗi thành viên Ủy ban phải mang tư duy biện chứng của nhà khoa học, nhưng phải có tinh thần dấn thân, quyết liệt của người kiến tạo chính sách, quyết tâm đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lượng trở thành "đôi cánh" đưa đất nước vững vàng bước vào Kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc Việt Nam.

Chủ tịch Quốc hội mong muốn, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026 - 2031, thực sự là Ủy ban làm việc có chất lượng, có khoa học, có sản phẩm, góp phần cho đất nước phát triển.

Phạm Thúy; Ảnh: Phạm Thắng

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/chu-tich-quoc-hoi-tran-thanh-man-uy-ban-khoa-hoc-cong-nghe-va-moi-truong-khong-duoc-phep-di-sau-thuc-tien-10418025.html