Một khu nhà trọ ở xã Bình Minh. Ảnh minh họa: Nguyễn Hòa
Nhiều năm nay, chuyện tiền điện tại các khu nhà trọ vẫn là nỗi băn khoăn của không ít người thuê. Dù giá điện sinh hoạt đã được Nhà nước quy định cụ thể, song thực tế vẫn còn tình trạng người thuê trọ phải trả mức cao hơn quy định mà không có cơ sở đối chiếu rõ ràng.
Ngăn tình trạng chủ trọ thu tiền điện “mập mờ”
Em L.M.T., sinh viên một trường đại học tại Đồng Nai chia sẻ: Dù biết mức giá điện đang bị thu cao hơn quy định nhưng em thấy ngại phản ánh vì sợ ảnh hưởng đến việc thuê trọ. “Em ở xa, tìm được chỗ trọ phù hợp không dễ nên thôi ráng sử dụng điện tiết kiệm một chút. Lúc đầu khi thuê nhà trọ, em và nhiều bạn sinh viên đã thỏa thuận trả tiền trọ cộng theo mức khoán chung của chủ nhà bao gồm tiền internet, tiền thu gom rác… nên cũng không biết hóa đơn tiền điện hàng tháng là bao nhiêu” - T. cho biết.
Tương tự, tại một khu trọ công nhân ở phường Trảng Dài, chị N.T.H., công nhân Khu công nghiệp Amata cho biết: Chị đang phải trả 4 ngàn đồng/kWh điện, chưa kể một số khoản phụ thu khác. Chị H. chỉ biết đóng theo mức chủ trọ thông báo, mỗi tháng tiền điện tăng, giảm thế nào cũng không có hóa đơn để kiểm tra.
Những trường hợp nêu trên là do thiếu thông tin về cách tính giá điện đối với nhà trọ, chưa biết phản ánh tới cơ quan nào khi phát hiện chủ nhà trọ thu vượt quy định. Cộng với tâm lý ngại va chạm, sợ bị gây khó dễ hoặc tăng giá thuê khiến nhiều trường hợp dù bức xúc vẫn chấp nhận trả tiền điện cao trong thời gian dài. Vì vậy, quy định tăng mức xử phạt đối với chủ trọ thu tiền điện quá mức quy định lần này được mọi người ủng hộ và kỳ vọng sẽ giúp thị trường cho thuê trọ minh bạch hơn.
“Việc siết chặt xử phạt đối với các chủ trọ thu tiền điện vượt mức quy định là cần thiết để bảo vệ quyền lợi người thuê nhà, đặc biệt là sinh viên, công nhân và người lao động ngoại thành có thu nhập thấp. Nếu có cơ chế kiểm tra, giám sát và phản ánh rõ ràng, người thuê trọ sẽ đỡ thiệt thòi hơn rất nhiều. Khoản thu chênh lệch không quá lớn nhưng với chúng tôi lại là gánh nặng đáng kể, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng” - chị H. chia sẻ.
Lý giải việc thu giá cao, chủ nhà trọ thường cho rằng việc thu thêm là để bù chi phí đầu tư hệ thống điện, hao hụt đường dây và điện sử dụng chung. “Nếu thu đúng hoàn toàn theo giá điện sinh hoạt thì chủ trọ cũng phải gánh thêm phần chi phí bảo trì, sửa chữa” - bà M., chủ một dãy nhà trọ tại phường Long Bình chia sẻ. Tuy nhiên, theo luật sư Phạm Văn Nghĩa, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai, hành vi thu cao hơn giá quy định là vi phạm pháp luật.
Tăng chế tài để siết vi phạm
Theo luật sư Nghĩa phân tích, hiện nay, việc bán điện cho người thuê trọ được thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Công Thương và ngành điện lực. Trường hợp chủ nhà thu tiền điện cao hơn giá quy định là hành vi vi phạm pháp luật. “Chủ nhà có thể thỏa thuận các khoản chi phí khác như: internet, vệ sinh, giữ xe… nhưng tiền điện phải tính đúng theo quy định hiện hành. Người thuê nhà có quyền yêu cầu công khai hóa đơn điện, cách tính tiền điện và phản ánh tới cơ quan điện lực, UBND cấp xã hoặc cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu thu sai” - luật sư Nghĩa nhấn mạnh.
Tại khoản 7, Điều 13 Nghị định số 133 nêu rõ, phạt tiền từ 20-30 triệu đồng đối với người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê nhà cao hơn quy định trong trường hợp mua điện theo giá bán lẻ điện để phục vụ mục đích sinh hoạt. Chủ nhà trọ còn phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính (bao gồm mọi chi phí phát sinh do hành vi vi phạm gây ra) để hoàn trả cho cá nhân, tổ chức bị chiếm đoạt đối với hành vi vi phạm quy định.
Ngoài ra, người cho thuê nhà phải hoàn trả cho người thuê nhà số tiền đã thu thừa cộng với lãi suất do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng. Trường hợp không xác định được cá nhân, tổ chức để hoàn trả thì nộp toàn bộ số tiền chênh lệch vào ngân sách nhà nước.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt còn nhiều áp lực, việc siết chặt tình trạng thu tiền điện vượt giá không chỉ góp phần bảo vệ người thuê trọ mà còn tạo môi trường cho thuê nhà minh bạch, công bằng hơn. “Cùng với việc tăng mức xử phạt, cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền để người thuê trọ hiểu rõ quyền lợi của mình. Việc công khai giá điện, minh bạch hóa đơn và quy định cụ thể trong hợp đồng thuê nhà cũng là giải pháp quan trọng để hạn chế tranh chấp phát sinh” - luật sư Nghĩa lưu ý.
CÁCH TÍNH ĐỊNH MỨC SỬ DỤNG ĐIỆN CHO NGƯỜI THUÊ NHÀ
Theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về giá bán điện, có hiệu lực từ ngày 2-12-2025, mỗi địa điểm cho thuê chỉ được ký một hợp đồng mua bán điện. Chủ nhà có trách nhiệm cung cấp thông tin cư trú của người thuê cho đơn vị điện lực để làm căn cứ tính định mức điện sinh hoạt.
Đối với hộ gia đình thuê nhà, chủ nhà có thể trực tiếp ký hợp đồng mua điện hoặc ủy quyền cho hộ thuê ký hợp đồng (kèm cam kết thanh toán tiền điện). Mỗi hộ được tính một định mức điện sinh hoạt riêng.
Đối với sinh viên và người lao động thuê trọ nhưng không phải hộ gia đình: Nếu thời hạn thuê từ 12 tháng trở lên và có đăng ký tạm trú hoặc thường trú thì chủ nhà hoặc đại diện người thuê được ký hợp đồng mua điện với ngành điện.
Trường hợp thuê dưới 12 tháng mà chủ nhà không kê khai đầy đủ số người sử dụng điện thì toàn bộ sản lượng điện sẽ áp dụng theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 2 (từ 101-200kWh). Nếu chủ nhà kê khai đầy đủ số người thuê thì cứ 4 người được tính là một hộ để áp dụng định mức điện sinh hoạt; 1 người tính 1/4 định mức, 2 người tính 1/2 định mức, 3 người tính 3/4 định mức. Khi số người thuê thay đổi, chủ nhà phải thông báo để điều chỉnh định mức.
Thông tư quy định, nếu người thuê không ký hợp đồng trực tiếp với ngành điện thì tổng số tiền điện chủ nhà thu không được vượt quá số tiền ghi trên hóa đơn điện hàng tháng do đơn vị bán lẻ điện phát hành. Đơn vị điện lực được yêu cầu bên mua điện cung cấp thông tin cư trú để xác định số người tính định mức điện.
Kim Liễu