Theo tư liệu, chùa Keo (Hưng Yên) được khởi dựng từ thế kỷ XI, gắn với Thiền sư Dương Không Lộ. Sau biến động do lũ lớn đầu thế kỷ XVII, công trình được dựng lại vào năm 1632 dưới thời Lê Trung Hưng. Từ đó đến nay, chùa Keo vẫn bảo tồn được cấu trúc cơ bản, trở thành một trong số ít di tích có quy mô lớn còn giữ được dáng dấp kiến trúc cổ tương đối hoàn chỉnh.
Điểm nổi bật của chùa Keo nằm ở bố cục “nội công ngoại quốc” đặc trưng, tạo nên sự hài hòa giữa không gian trung tâm và các công trình bao quanh. Toàn bộ quần thể gồm hàng trăm gian nhà, chủ yếu làm bằng gỗ lim, được chạm khắc công phu, phản ánh rõ nét tài hoa của các nghệ nhân xưa. Các hạng mục như tam quan, điện Phật, đền Thánh, hành lang… được bố trí trên trục thần đạo thống nhất, tạo nên không gian kiến trúc vừa uy nghi, vừa gần gũi.
Trong đó, gác chuông là công trình tiêu biểu, với kết cấu ba tầng mái chồng diêm độc đáo, vừa mang giá trị thẩm mỹ, vừa thể hiện kỹ thuật xây dựng tinh xảo. Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như tượng Phật, chuông đồng, khánh đá và hệ thống cửa gỗ chạm khắc tinh xảo, góp phần làm nên giá trị đặc biệt của di tích.
Không chỉ là công trình kiến trúc, chùa Keo còn là không gian văn hóa – tâm linh đặc sắc của cư dân vùng châu thổ sông Hồng. Hằng năm, lễ hội chùa Keo được tổ chức với nhiều hoạt động truyền thống như rước kiệu, thi nấu cơm, diễn xướng dân gian, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Những hoạt động này không chỉ tái hiện đời sống văn hóa xưa mà còn góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc.
Với những giá trị nổi bật, chùa Keo đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời lễ hội chùa Keo cũng được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong dòng chảy hiện đại, ngôi chùa vẫn giữ được vẻ cổ kính, trầm mặc, trở thành điểm đến tiêu biểu cho hành trình khám phá di sản văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Toàn cảnh chùa Keo nhìn từ trên cao, nổi bật với bố cục “nội công ngoại quốc” giữa không gian làng quê Bắc Bộ.
Hoa văn chạm khắc rồng mây tinh xảo trên bệ gỗ cổ tại chùa Keo, thể hiện trình độ điêu khắc bậc cao của nghệ nhân xưa.
Không gian kiến trúc cổ kính với gác chuông đặc trưng của chùa Keo giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Chi tiết mái cong đầu đao mang đậm dấu ấn kiến trúc cổ truyền Việt Nam tại chùa Keo.
.Gác chuông chùa Keo với kết cấu gỗ chồng diêm ba tầng, biểu tượng kiến trúc tiêu biểu của di tích.
Hương án cổ được công nhận là bảo vật quốc gia tại chùa Keo, lưu giữ giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc biệt.
Tượng thờ mang phong cách nghệ thuật dân gian, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú tại chùa Keo.
Đại hồng chung treo trong gác chuông, một hiện vật có giá trị về lịch sử và tín ngưỡng.
Du khách tham quan khu giếng cổ trong khuôn viên chùa Keo – một dấu tích kiến trúc gắn với đời sống sinh hoạt xưa.
Quần thể chùa Keo hài hòa với cảnh quan ao hồ và đồng ruộng, tạo nên không gian văn hóa đặc trưng vùng châu thổ sông Hồng.
Lê Phú/Báo Tin tức và Dân tộc
Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/anh-360/chua-keo-di-san-kien-truc-co-doc-dao-giua-dong-bang-bac-bo-20260414095531646.htm