Chưa kịp ổn định đã lo bị đào thải ở tuổi 35, người trẻ Trung Quốc chọn lập 'công ty một người' để tự cứu chính mình

6 giờ trướcBài gốc

Giữa tháng 4, khoảng 20 người trẻ đã có mặt tại một phòng họp ở Thượng Hải để tham gia buổi tọa đàm về ý tưởng khởi nghiệp. Sự kiện do Karen Dai, người sáng lập nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp SoloNest, tổ chức, thu hút những người đang tìm kiếm con đường độc lập trong bối cảnh thị trường lao động nhiều biến động.

Mô hình “công ty một người” vốn từng phổ biến tại Thung lũng Silicon, nay đang lan rộng tại Trung Quốc. Làn sóng này được thúc đẩy khi chính quyền nhiều thành phố cam kết đầu tư hàng triệu USD nhằm thúc đẩy tự chủ công nghệ. Theo Karen Dai, “công ty một người là sản phẩm của kỷ nguyên AI”, khi các công cụ trí tuệ nhân tạo đã giúp giảm đáng kể rào cản trong việc vận hành doanh nghiệp.

Trong nhiều năm qua, mạng xã hội Trung Quốc liên tục tranh luận về “lời nguyền tuổi 35”, khái niệm ám chỉ việc nhân viên trong các công ty công nghệ có nguy cơ bị thay thế khi bước sang độ tuổi này. Karen Dai cho biết, “ở tuổi 35, dường như có một ranh giới vô hình, doanh nghiệp sẽ đánh giá lại ai phù hợp hơn để ở lại”.

Trước áp lực đó, nhiều người trẻ lựa chọn làm chủ thay vì phụ thuộc vào công việc truyền thống. Wang Tianyi, 26 tuổi, từng là quản lý sản phẩm tại một công ty Internet, hiện kiếm khoảng 5.800 USD mỗi tháng, tương đương khoảng 145 triệu đồng, nhờ sản xuất video quảng cáo bằng AI. Anh cho rằng nhờ công nghệ, các công ty một người có lợi thế lớn về hiệu suất.

Karen Dai, người sáng lập nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp một người SoloNest. Ảnh: AFP

Wei Xin, 34 tuổi, sống tại Thượng Hải, cũng sớm nhận ra công việc đánh giá tài liệu tại một công ty tư vấn nước ngoài có thể bị thay thế bởi AI. Sau đó, cô học cách sử dụng Google Gemini, tự xây dựng phiên bản kỹ thuật số của bản thân và chuyển hướng sang lĩnh vực sáng tạo nội dung. “Nếu không tiếp cận và sử dụng AI, tôi sẽ sớm bị đào thải”, Wei chia sẻ.

Chính quyền địa phương tại Trung Quốc đang tích cực hỗ trợ mô hình này, thường được gọi là OPC, viết tắt của One-person company. Tháng 11/2025, thành phố Tô Châu công bố kế hoạch đào tạo hơn 10.000 nhân lực cho mô hình OPC vào năm 2028, đồng thời đầu tư khoảng 100 triệu USD, tương đương khoảng 2.500 tỷ đồng, vào các lĩnh vực như robot và chăm sóc sức khỏe. Trước đó, thành phố Thành Đô cũng thông báo sẽ trợ cấp khoảng 2.800 USD, tương đương khoảng 70 triệu đồng, cho sinh viên mới tốt nghiệp thành lập công ty một người ứng dụng AI.

Ông Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, đánh giá các chính sách này là chất xúc tác quan trọng giúp các doanh nghiệp nhỏ phát triển. Theo ông, việc hỗ trợ OPC là giải pháp chi phí thấp nhằm giải quyết tình trạng thất nghiệp, trong bối cảnh khoảng 1/6 lao động trẻ Trung Quốc trong độ tuổi từ 16 đến 24 đang không có việc làm.

Trong khi đó, ông Kuo Zhang, Chủ tịch Alibaba.com, cho biết khoảng 30 đến 40% khách hàng của nền tảng thương mại điện tử này hiện là các “doanh nhân độc lập”. Công ty cũng đã ra mắt Accio Work, một trợ lý AI được thiết kế riêng cho doanh nghiệp nhỏ. Công cụ này có khoảng 10 triệu người dùng mỗi tháng, hỗ trợ quản lý dịch vụ khách hàng, tuân thủ thuế, tiếp thị và hậu cần.

Dù vậy, thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp mới vẫn là khả năng tiêu thụ sản phẩm và tạo ra lợi nhuận. Karen Dai nhận định nhiều người trẻ đang coi khởi nghiệp như một phương án dự phòng, thay vì lựa chọn duy nhất. Họ đặt câu hỏi liệu có thể sử dụng AI để làm chủ cuộc sống và theo đuổi đam mê, thay vì tiếp tục tìm kiếm cơ hội tại các tập đoàn lớn.

Bức tranh khởi nghiệp vì thế không hoàn toàn màu hồng. Theo dữ liệu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ, khoảng 70% nhà sáng lập độc lập thất bại trong hai năm đầu, tỷ lệ này cao gần gấp đôi so với các dự án có nhóm đồng sáng lập, ở mức khoảng 40%. Áp lực tâm lý khi phải tự đưa ra mọi quyết định, cùng với khó khăn trong việc gọi vốn từ các quỹ đầu tư, là những rào cản lớn khiến nhiều công ty một người nhanh chóng sụp đổ.

Các thống kê mới nhất năm 2026 từ Cục Thống kê Lao động Mỹ và LendingTree cho thấy, trung bình có khoảng 20 đến 22% doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thất bại ngay trong năm đầu tiên. Con số này tăng lên gần 50% sau 5 năm và 65,3% sau 10 năm. Riêng với startup công nghệ, tỷ lệ thất bại thực tế luôn duy trì ở mức khoảng 90%.

Trong bối cảnh đó, mô hình “công ty một người” đang mở ra một hướng đi mới, nhưng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tính bền vững trong dài hạn, khi người trẻ vừa tìm cách thoát khỏi áp lực việc làm, vừa phải đối mặt với những rủi ro không nhỏ trên hành trình tự lập.

Phương Anh (Theo AFP)

Nguồn Góc nhìn pháp lý : https://gocnhinphaply.nguoiduatin.vn/chua-kip-on-dinh-da-lo-bi-dao-thai-o-tuoi-35-nguoi-tre-trung-quoc-chon-lap-cong-ty-mot-nguoi-de-tu-cuu-chinh-minh-38849.html