Chuẩn nghề nghiệp giảng viên, giáo viên sơ cấp, trung cấp: Hệ giá trị tiêu chuẩn đạo đức chung

một giờ trướcBài gốc

Cô trò Trường THPT Hương Vinh (TP Huế). Ảnh: NTCC

Đặc biệt, cách tiếp cận đồng bộ, hiện đại trong quy định chuẩn mực đạo đức góp phần nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp của nghề dạy học.

Tiêu chuẩn được thiết kế chung

Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 24/2026/TT-BGDĐT và Thông tư số 26/2026/TT-BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên và giảng viên được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

Khẳng định điều này, TS Phạm Kim Thư - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu Nghị cho rằng, điểm đáng chú ý là cả hai Thông tư đều được xây dựng theo cấu trúc tương đối thống nhất, trong đó tiêu chuẩn đạo đức được thiết kế chung cho các hạng chức danh nghề nghiệp.

Cách tiếp cận này phù hợp về mặt quản trị, bởi khẳng định nguyên tắc cốt lõi: đạo đức nghề nghiệp là nền tảng của mọi nhà giáo, không phụ thuộc vào vị trí hay thâm niên công tác. Việc thống nhất chuẩn đạo đức cũng tạo ra “mặt bằng chung”, giúp các cơ sở giáo dục thuận lợi trong đánh giá, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ. Trong bối cảnh giáo dục ngày càng đa dạng, nhiều áp lực, việc duy trì một hệ giá trị chung là cần thiết để bảo đảm tính ổn định và định hướng lâu dài.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, theo TS Phạm Kim Thư, cách thiết kế này cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Thực tế cho thấy giáo viên trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giảng viên đại học có những đặc thù nghề nghiệp khác nhau.

Nếu tiêu chuẩn đạo đức chỉ dừng ở mức khái quát, sẽ khó phản ánh đầy đủ yêu cầu riêng của từng nhóm. Chẳng hạn, với giảng viên đại học, các nội dung như liêm chính học thuật, đạo đức trong nghiên cứu khoa học hay trách nhiệm trong công bố quốc tế là những yếu tố đặc thù cần được nhấn mạnh rõ hơn.

Bày tỏ sự đồng tình với việc thiết kế chung tiêu chuẩn đạo đức cho các hạng chức danh nghề nghiệp, ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích - Phó Trưởng ban Kiểm định - Đảm bảo chất lượng, kiêm Trưởng khoa Y Dược - Thẩm mỹ, Trường Cao đẳng Viễn Đông cho rằng, đạo đức nghề nghiệp là giá trị nền tảng, không phụ thuộc vào cấp bậc hay thâm niên.

Cấu trúc chung của các Thông tư giúp bảo đảm tính thống nhất hệ thống, tránh phân mảnh hoặc “phân tầng đạo đức” – điều không phù hợp với bản chất nghề giáo. Một giảng viên cao cấp không có chuẩn đạo đức cao hơn về bản chất so với giảng viên mới vào nghề, mà khác ở mức độ ảnh hưởng, sự lan tỏa và trách nhiệm với xã hội. Trong khi đó, sự phân hóa hợp lý đã được thể hiện ở tiêu chí năng lực chuyên môn, nghiệp vụ – yếu tố quyết định sự phát triển theo hạng.

Tuy vậy, theo ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích, cần cân nhắc bổ sung yêu cầu về vai trò nêu gương, dẫn dắt đạo đức nghề nghiệp ở các hạng cao, đặc biệt là giảng viên cao cấp, giáo viên hạng I, nhằm phản ánh đúng vị thế học thuật, tầm ảnh hưởng xã hội và vai trò dẫn dắt đội ngũ.

Ảnh minh họa INT.

Trách nhiệm, tận tâm và liêm chính học thuật

Nói về tiêu chuẩn đạo đức quan trọng nhất của nhà giáo, bà Bùi Thị Diệu Thúy nhấn mạnh hai yếu tố cốt lõi là trách nhiệm và sự tận tâm với người học. Theo bà, trách nhiệm trước hết thể hiện ở việc người thầy luôn đặt lợi ích và sự phát triển toàn diện của học sinh, sinh viên lên hàng đầu.

Trong bối cảnh hiện nay, người học không chỉ cần kiến thức mà còn cần được định hướng về nhân cách, kỹ năng sống và năng lực thích ứng. Nếu thiếu tinh thần trách nhiệm, hoạt động dạy học dễ rơi vào hình thức, chạy theo thành tích hoặc bỏ qua những khó khăn thực sự của người học.

Bên cạnh đó, sự tận tâm là biểu hiện cụ thể, sinh động của đạo đức nghề nghiệp. Không chỉ dừng lại ở việc dạy đủ giờ, đúng chương trình, tận tâm còn thể hiện qua sự quan tâm, lắng nghe và thấu hiểu học sinh. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển, áp lực tâm lý gia tăng, nhiều học sinh cần một người thầy không chỉ vững chuyên môn mà còn là chỗ dựa tinh thần. Những hành động tưởng chừng nhỏ như một lời động viên kịp thời, sự kiên nhẫn giảng lại bài học hay cách ứng xử công bằng, nhân văn đều có thể tạo ra ảnh hưởng sâu sắc, lâu dài.

“Trách nhiệm và tận tâm còn giúp người thầy giữ vững chuẩn mực trước những tác động tiêu cực như bệnh thành tích, dạy thêm không đúng quy định hay xu hướng thương mại hóa giáo dục. Khi thực sự đặt người học làm trung tâm, nhà giáo sẽ tự điều chỉnh hành vi, giữ gìn phẩm chất, qua đó củng cố niềm tin của phụ huynh và xã hội đối với ngành giáo dục.

Các tiêu chuẩn đạo đức khác như trung thực, công bằng, tôn trọng hay gương mẫu đều rất quan trọng. Tuy nhiên, nếu thiếu trách nhiệm và tận tâm, những phẩm chất này khó phát huy đầy đủ giá trị. Ngược lại, khi người thầy thực sự có trách nhiệm và tận tâm, họ sẽ tự nhiên hướng tới những chuẩn mực đạo đức cao đẹp khác”, bà Bùi Thị Diệu Thúy cho hay.

Trong khi đó, ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích cho rằng tiêu chuẩn đạo đức quan trọng nhất là việc tuân thủ các quy định về đạo đức học thuật và bảo đảm liêm chính khoa học, thực hiện trung thực, minh bạch trong giảng dạy, nghiên cứu, công bố kết quả và các hoạt động chuyên môn khác. Quan điểm này càng trở nên rõ nét trong bối cảnh chuyển đổi số và áp lực công bố gia tăng, kéo theo nguy cơ đạo văn, gian lận nghiên cứu hay “chạy bài báo”.

Theo bà Bích, liêm chính học thuật không chỉ ảnh hưởng đến uy tín cá nhân mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng đào tạo, niềm tin xã hội và vị thế của hệ thống giáo dục quốc gia. Với nhà giáo, đây còn là yếu tố nêu gương cho người học. Khi thầy cô không trung thực trong học thuật, rất khó hình thành một thế hệ người học trung thực. Đây cũng là tiêu chuẩn mang tính “hạt nhân”: khi đã bảo đảm liêm chính, các giá trị như công bằng, minh bạch, trách nhiệm… sẽ được củng cố và phát huy.

Các Thông tư đã có cách tiếp cận đúng và phù hợp khi chuẩn hóa đạo đức theo hướng thống nhất, hiện đại. Vấn đề đặt ra trong thời gian tới không còn là “thiếu chuẩn”, mà là làm thế nào để các chuẩn mực này đi vào thực chất, có thể đo lường, giám sát và trở thành văn hóa nghề nghiệp thực sự. - ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích.

Hiếu Nguyễn

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/chuan-nghe-nghiep-giang-vien-giao-vien-so-cap-trung-cap-he-gia-tri-tieu-chuan-dao-duc-chung-post777887.html